home / carriere / loopbaan / persoonlijke drijfveren / persoonlijke waarden

Persoonlijke waarden: waar sta jij voor?

Inzicht in jouw persoonlijke waarden is belangrijk om vast te stellen wat jij het belangrijkste vindt in jouw leven. Waarden hebben te maken met zaken waarvoor je staat en waarvoor je gaat. Het zijn diepergaande motivatoren en daarom horen ze thuis binnen jouw persoonlijke drijfveren in werk en loopbaan. Waarden spelen niet alleen een rol in jouw werk. Ze zeggen ook iets over wie je bent, welke keuzes je maakt, waar jouw grenzen liggen, wat je van anderen verwacht en wat je moeilijk kunt verdragen wanneer het ontbreekt.

Wat is het verschil tussen persoonlijke waarden en kernwaarden?

Een persoonlijke waarde is iets wat jij belangrijk vindt. Een kernwaarde is een persoonlijke waarde die zo diep bij jou verankerd is dat zij een belangrijk uitgangspunt vormt voor jouw keuzes en gedrag. Je kunt best twintig of dertig waarden belangrijk vinden, maar waarschijnlijk zijn er maar enkele waarvan je zegt: als dit ontbreekt, dan gaat het bij mij echt schuren. Daar kom je dichter bij jouw kernwaarden. Ze zeggen iets over waar jij ten diepste voor staat en wat je niet zomaar opgeeft omdat de omgeving iets anders van je vraagt.

Wat is het verschil tussen kernwaarden en kernkwaliteiten?

Die twee worden gemakkelijk door elkaar gehaald, ook omdat dezelfde woorden soms in beide gesprekken opduiken. Toch is het onderscheid belangrijk. Een kernwaarde zegt wat jij belangrijk vindt en waar jij voor staat. Een kernkwaliteit zegt iets over een eigenschap of natuurlijke kracht die jou typeert. Zorgvuldigheid kan bijvoorbeeld iets zijn wat jij heel belangrijk vindt, maar zorgvuldig zijn kan tegelijkertijd een kwaliteit van iemand zijn. Vrijheid is daarentegen duidelijker een waarde: vrijheid zegt niet wat je goed kunt, maar wat voor jou belangrijk is.

Er ligt natuurlijk wel een verbinding. Wanneer jij behulpzaam, empathisch en zorgzaam bent, kan dienstbaarheid gemakkelijk een waarde worden die veel voor je betekent. En iemand die van nature zelfstandig en autonoom is, kan persoonlijke vrijheid buitengewoon belangrijk vinden. Maar een kwaliteit en een waarde zijn niet hetzelfde. De ene zegt meer over hoe jij in elkaar zit, de andere over wat voor jou van betekenis is.

Wat hebben persoonlijke waarden met wie je bent te maken?

Persoonlijke waarden horen bij jouw persoonlijke ontwikkeling en bij de vraag wie je bent. Je neemt waarden mee uit jouw opvoeding, jouw omgeving, de cultuur waarin je opgroeit en ervaringen die je gedurende jouw leven opdoet. Tegelijk ontwikkel je ook eigen overtuigingen. Daarom kan iets wat jouw ouders buitengewoon belangrijk vonden voor jou uiteindelijk nauwelijks een rol spelen, terwijl je op een ander terrein juist heel duidelijke principes hebt ontwikkeld. Binnen de vraag wie je bent horen waarden daarom nadrukkelijk thuis.

Wat is de verbinding tussen waarden, behoeften en eigenschappen?

Vaak is er een combinatie tussen onze behoeften, persoonlijke eigenschappen en persoonlijke waarden. Neem dienstbaarheid. Misschien ben je van nature sociaal, inlevend, empathisch en zorgzaam. Misschien heb je vanuit jouw opvoeding normen en waarden meegekregen waarbij oog hebben voor de ander belangrijk was. En misschien voorziet iets voor anderen betekenen ook in jouw eigen behoefte aan verbinding of waardering. De combinatie van jouw aard, jouw behoeften, jouw ervaringen en wat je hebt meegekregen kan er dus voor zorgen dat een bepaalde waarde heel belangrijk voor je wordt.

Dat maakt waardenonderzoek ook interessanter dan simpelweg uit een lijstje vijf mooie woorden aankruisen. Vraag jezelf af waarom een waarde belangrijk voor je is. Waar komt zij vandaan? Wat gebeurt er wanneer eraan wordt voldaan? Wat gebeurt er wanneer zij wordt geschonden? En is het werkelijk jouw waarde of heb je vooral geleerd dat je dit belangrijk zou moeten vinden?

Wat is het verschil tussen waarden en normen?

Bij waarden horen normen. De waarde is het uitgangspunt, de norm vertaalt dat uitgangspunt naar gedrag. Stel dat veiligheid voor jou of binnen een organisatie een belangrijke waarde is. Een norm kan dan zijn dat je op een bouwplaats een helm draagt. Wanneer respect belangrijk is, kan een norm zijn dat je iemand laat uitpraten. En wanneer behulpzaamheid belangrijk is, kan de norm zijn dat je jouw buurvrouw van negentig helpt wanneer haar stoep glad is. Waarden zeggen dus meer over wat je belangrijk vindt, terwijl normen concreter aangeven welk gedrag je daarbij passend vindt. Over persoonlijke normen en de relatie met waarden lees je verder in het afzonderlijke artikel.

Waarom kunnen mensen met dezelfde waarde toch verschillend handelen?

Omdat een waarde nog niet automatisch voorschrijft hoe iemand die in iedere situatie vertaalt. Twee mensen kunnen vrijheid allebei belangrijk vinden. De ene bedoelt vooral vrijheid om zelfstandig beslissingen te nemen, terwijl de ander denkt aan vrijheid van tijd en plaats. Twee mensen kunnen rechtvaardigheid belangrijk vinden en toch een totaal ander idee hebben over wat in een concrete situatie rechtvaardig is. Daarom vind ik het zinvol om niet alleen een waarde te benoemen, maar ook te vragen: wat betekent deze waarde voor jou en waaraan zie ik dat terug?

Wat zijn werkwaarden?

Werkwaarden zijn persoonlijke waarden die in jouw werk extra belangrijk voor je zijn. Je kunt ze ook loopbaanwaarden noemen. Misschien heb jij behoefte aan zelfstandigheid, afwisseling, persoonlijke ontwikkeling, zekerheid, invloed, waardering of zinvol werk. Die waarden werken als een soort bril waardoor je naar functies en organisaties kijkt. Wanneer belangrijke werkwaarden voldoende aanwezig zijn, kan dat veel energie en voldoening geven. Wanneer ze langdurig ontbreken, kan een functie op papier uitstekend passen en toch steeds meer gaan wringen.

Voorwaarden zijn ook waarden

Ik zeg ook wel: voorwaarden zijn waarden. Wat zijn jouw persoonlijke voorwaarden om goed te kunnen functioneren? Aan een functie worden eisen gesteld door de werkgever. Dat noemen we functie-eisen. Maar jij hebt zelf ook voorwaarden nodig om aan die eisen te kunnen voldoen. Misschien heb je uitdaging nodig, afwisseling, duidelijke verantwoordelijkheden, een prettige werksfeer, ruimte voor ontwikkeling, waardering, zelfstandigheid of invloed. Scherp gezegd: dat zijn jouw eisen om aan de functie-eisen te kunnen voldoen.

• Uitdaging en voldoende afwisseling.
• Duidelijkheid over taken en verantwoordelijkheden.
• Een prettige werksfeer en collegiale samenwerking.
• Erkenning en waardering.
• Balans tussen privé en werk.
• Ruimte voor persoonlijke ontwikkeling.
• Zinvol werk.
• Invloed en zeggenschap.
• Open communicatie en wederzijds respect.
• Vrijheid, zelfstandigheid en voldoende verantwoordelijkheid.

Niet iedereen heeft dezelfde voorwaarden nodig. Dat is precies waarom het zinvol is ze voor jezelf te kennen. Je kunt anders jarenlang proberen goed te functioneren in een omgeving die structureel iets mist wat voor jou van groot belang is.

Wat betekenen persoonlijke waarden voor jouw loopbaan?

Persoonlijke waarden kunnen een belangrijke rol spelen bij de keuze voor werk, een functie en een organisatie. Wanneer jij gemotiveerd jouw werk doet, jouw talenten kunt gebruiken en belangrijke waarden voldoende kwijt kunt, levert dat vaak energie en werkplezier op. Je hoeft daarom niet alleen te vragen: kan ik deze functie? Vraag ook: wil ik dit werk en kan ik hier voldoende kwijt waar ik voor sta? Waarden kunnen verklaren waarom de ene functie je voldoening geeft en een vrijwel identieke functie binnen een andere organisatie je leegtrekt.

Kijk eens terug naar de afgelopen maanden. Wat heeft je de meeste energie opgeleverd? Wat heeft je de meeste energie gekost? Wanneer was je trots op jouw werk? Waar werd je boos of teleurgesteld van? Zulke momenten kunnen aanwijzingen geven. Misschien erger je je niet alleen aan een gebeurtenis, maar wordt er een waarde geraakt die voor jou belangrijk is.

Wat gebeurt er wanneer jouw waarden botsen met organisatiewaarden?

Dan kan het behoorlijk gaan schuren. Stel dat jij openheid en gelijkwaardigheid belangrijk vindt, terwijl je werkt in een sterk hiërarchische organisatie waar informatie vooral bovenin wordt gehouden. Of jij vindt kwaliteit wezenlijk, terwijl snelheid binnen de organisatie altijd voorrang krijgt. Je kunt je dan voortdurend aanpassen, maar vroeg of laat merk je dat je gedrag moet laten zien waar je zelf niet achter staat. Daarom is het zinvol om niet alleen jouw eigen waarden te kennen, maar ook te onderzoeken welke kernwaarden binnen jouw organisatie werkelijk leven.

Ik zeg bewust werkelijk leven. Een rijtje waarden op de website of aan de muur zegt mij niet zoveel wanneer het dagelijkse gedrag precies het tegenovergestelde laat zien. Organisatiewaarden worden zichtbaar in keuzes, omgangsvormen, leiderschap, besluitvorming en de manier waarop mensen met elkaar omgaan. Daar komt nog iets bij: ook binnen een team kunnen eigen teamwaarden ontstaan. Zo kun je te maken krijgen met drie niveaus die elkaar kunnen versterken maar ook kunnen botsen: wat jij persoonlijk belangrijk vindt, wat binnen jouw team leeft en wat de organisatie als geheel belangrijk vindt. Wanneer die te ver uit elkaar liggen, kan dat ten koste gaan van jouw gevoel van verbinding met het team of de organisatie.

Waarom zijn persoonlijke waarden belangrijk voor leiderschap?

Omdat leiderschap voortdurend keuzes vraagt. Waar sta je voor als leidinggevende? Wat vind je aanvaardbaar en wat niet? Hoe ga je om met macht, verantwoordelijkheid, gelijkwaardigheid, openheid, prestaties en fouten? Een leidinggevende kan prachtige technieken en vaardigheden hebben, maar vroeg of laat wordt zichtbaar vanuit welke waarden hij of zij handelt. Juist bij lastige beslissingen zie je waar iemand werkelijk voor staat.

Daarom zijn persoonlijke waarden ook voor leiderschapsontwikkeling belangrijk. Bovendien beïnvloeden leidinggevenden de cultuur en de waarden die binnen een organisatie zichtbaar worden. Wanneer een organisatie zegt dat vertrouwen belangrijk is, maar een leidinggevende iedere handeling controleert, leert de medewerker vooral dat het woord vertrouwen weinig betekenis heeft. Waarden worden geloofwaardig wanneer gedrag en woorden bij elkaar passen.

Hoe ontdek je jouw persoonlijke waarden?

Je kunt natuurlijk beginnen met een lijst waarden, maar blijf daar niet hangen. Kijk vooral naar situaties uit jouw eigen leven. Waar ben je trots op? Wanneer voelde je je werkelijk op jouw plek? Waar kun je buitengewoon boos over worden? Waar heb je bewondering voor bij andere mensen? Welke keuze zou je niet willen maken, zelfs wanneer die financieel aantrekkelijk is? En wat moet in jouw werk of leven aanwezig zijn om te zeggen: zo klopt het voor mij? Vaak vind je jouw waarden juist op momenten waarop iets je diep raakt.

• Waar sta jij voor en waarvoor ga jij?
• Wat vind jij zo belangrijk dat je het niet gemakkelijk opgeeft?
• Welke situaties geven jou veel voldoening?
• Waar kun jij je buitengewoon aan ergeren?
• Wat bewonder jij in andere mensen?
• Wat heb jij nodig om goed te kunnen functioneren?
• Welke waarden moeten voldoende terugkomen in jouw werk?

Een test kan daarbij helpen, maar ik zie een test nooit als een magnetron waar je een paar antwoorden in stopt en vijf minuten later jouw waarheid uitkomt. Een test kan woorden geven en richting bieden. Daarna begint het nadenken pas. Met onze gratis loopbaantest kun je onderzoeken welke loopbaanwaarden en drijfveren voor jou een rol spelen.

Welke persoonlijke waarden hebben we verder uitgewerkt?

Persoonlijke waarden kunnen heel verschillend zijn. Daarom hebben we binnen dit subcluster een aantal waarden afzonderlijk uitgewerkt. Niet omdat dit de enige persoonlijke waarden zijn die bestaan, maar omdat iedere waarde weer andere vragen oproept. Hieronder groepeer ik ze, zodat je niet door een kale lijst met woorden hoeft te zoeken.

Waarden die gaan over jouw relatie met andere mensen

Sommige waarden hebben sterk te maken met hoe je naar andere mensen kijkt en hoe je met hen wilt omgaan. Denk aan barmhartigheid, dienstbaarheid, herbergzaamheid, liefde en naastenliefde. Ook opkomen voor de zwakkere, vergevingsgezindheid, vriendschap en wederkerigheid horen bij die manier van kijken naar relaties. Nederigheid raakt daarbij aan de manier waarop je jezelf ten opzichte van anderen positioneert.

Waarden die zeggen hoe jij wilt handelen

Andere persoonlijke waarden worden vooral zichtbaar in de manier waarop je vindt dat je hoort te handelen. Fatsoen zegt iets over wat jij passend en behoorlijk vindt, terwijl geloofwaardigheid raakt aan de vraag of woord en gedrag bij elkaar passen. Grondigheid, plichtsbesef en redelijkheid kunnen eveneens sterke uitgangspunten zijn in de manier waarop je jouw werk en verantwoordelijkheden benadert.

Waarden die te maken hebben met vasthouden en ergens voor gaan

Sommige waarden worden juist zichtbaar wanneer iets moeilijk wordt. Standvastigheid betekent dat je niet bij iedere tegenwind jouw uitgangspunten opgeeft, terwijl vastberadenheid meer zegt over doelgericht blijven gaan voor iets wat je wilt bereiken. Hartstocht voegt daar de gedrevenheid en bezieling aan toe waarmee je ergens voor kunt gaan.

Waarden die richting geven aan jouw ontwikkeling en loopbaan

Andere waarden zijn heel direct herkenbaar in loopbaankeuzes. Misschien is afwisseling in jouw werk belangrijk en word je ongelukkig van jarenlang dezelfde routinematige werkzaamheden. Misschien wil je juist doorgroeien en carrière maken, of staat persoonlijke groei bij jou centraal. Voor een ander is persoonlijke vrijheid juist een belangrijke voorwaarde. Zulke waarden zeggen veel over de omgeving waarin jij waarschijnlijk beter tot je recht komt.

Hoe waardenvol leef en werk jij?

Veelgestelde vragen over persoonlijke waarden

Persoonlijke waarden raken aan veel andere begrippen. Daarom zet ik de belangrijkste verschillen en verbindingen nog kort op een rij.

Wat zijn persoonlijke waarden?

Persoonlijke waarden zijn uitgangspunten die voor jou belangrijk zijn en die invloed hebben op jouw keuzes, gedrag en beoordeling van situaties. Ze zeggen iets over waar jij voor staat en wat je voldoende terug wilt zien in jouw leven.

Wat is het verschil tussen een kernwaarde en een kernkwaliteit?

Een kernwaarde zegt wat jij fundamenteel belangrijk vindt. Een kernkwaliteit zegt iets over een natuurlijke eigenschap of kracht die jou typeert. Ze kunnen met elkaar samenhangen, maar zijn niet hetzelfde.

Wat is het verschil tussen waarden en normen?

Een waarde is een onderliggend uitgangspunt, zoals respect, veiligheid of behulpzaamheid. Een norm is een concrete afspraak of gedragsregel die uit zo'n waarde kan voortkomen.

Waarom zijn persoonlijke waarden belangrijk voor jouw loopbaan?

Omdat belangrijke waarden mede bepalen in welke functies en organisaties jij je prettig voelt. Wanneer jouw werk langdurig botst met wat voor jou wezenlijk is, kan dat motivatie, energie en voldoening kosten.

Kunnen persoonlijke waarden botsen met organisatiewaarden?

Ja. Wanneer jouw belangrijke persoonlijke waarden sterk verschillen van wat binnen een organisatie in gedrag en keuzes zichtbaar is, kan spanning ontstaan. Daarom is niet alleen de functie-inhoud belangrijk, maar ook de cultuur waarin je werkt.