home / leerdoelen / leidinggevende manager

Leerdoelen voor leidinggevenden en managers

Wat wil jij als leidinggevende leren of ontwikkelen? Misschien wil je duidelijker richting geven, beter delegeren, medewerkers aanspreken of meer afstand nemen van de dagelijkse operatie. Het kan ook zijn dat je twijfelt over jouw leiderschapsstijl of over de vraag of de rol werkelijk bij je past. Leiderschapsontwikkeling gaat niet alleen over technieken. Het gaat ook over wat je wilt bereiken, waar je voor staat en wie je bent als leidinggevende. Op deze pagina helpen we je om jouw leiderschapsvraag te herkennen en het passende thema te kiezen. Voor algemene uitleg over het formuleren en uitpakken van een leerdoel kun je terecht op de pagina over leerdoelen en ontwikkeldoelen.

Leiderschapsontwikkeling is meer dan vaardigheden leren

Bij leiderschapsontwikkeling wordt vaak direct gedacht aan gespreksvaardigheden, delegeren, motiveren of coachend leidinggeven. Dat zijn belangrijke onderwerpen, maar leiderschap is meer dan een kunstje.

Een leidinggevende kan precies weten hoe een correctiegesprek wordt opgebouwd en het gesprek toch niet voeren. Iemand kan de theorie van delegeren begrijpen en verantwoordelijkheden toch steeds terugnemen. Een manager kan allerlei gesprekstechnieken beheersen en toch onvoldoende contact maken met medewerkers. Dan ontbreekt niet altijd de vaardigheid. Misschien speelt onzekerheid een rol. Misschien is er behoefte aan controle. Misschien is iemand bang voor een conflict of voor afwijzing. Het kan ook zijn dat verwachtingen onduidelijk zijn of dat medewerkers onvoldoende verantwoordelijkheid nemen. Daarom gaat een leiderschapsleerdoel niet alleen over wat je moet kunnen. Het gaat ook over wat je wilt, waar je voor staat en wat jouw gedrag oproept bij anderen.

Kies het leiderschapsthema dat bij jouw vraag past

Hieronder vind je de belangrijkste thema's voor leidinggevenden en managers. De toelichting helpt je om te herkennen waar jouw ontwikkelvraag primair ligt.

Beginnen met leidinggeven

Wie voor het eerst leidinggeeft, krijgt te maken met een nieuwe rol. Je bent niet langer alleen verantwoordelijk voor jouw eigen werk, maar ook voor richting, afstemming, resultaten en ontwikkeling van anderen.

Communiceren, aanspreken en gesprekken voeren

Een groot deel van leidinggeven bestaat uit gesprekken. Toch gaat het niet alleen om het volgen van een gespreksschema. Goed leidinggeven vraagt luisteren, doorvragen, duidelijkheid geven en bespreekbaar maken wat niet goed gaat.

Delegeren, motiveren en coachen

Leidinggeven betekent niet dat je alles zelf doet. Je helpt medewerkers om verantwoordelijkheid te nemen, zich te ontwikkelen en bij te dragen aan gezamenlijke resultaten.

Richting geven en resultaten behalen

Leidinggeven gaat ook over doelen, prioriteiten, koers en resultaten. De uitdaging is om niet alleen op taken te sturen, maar ook duidelijk te maken waarom het werk belangrijk is en wat er van mensen wordt verwacht.

Leidinggeven aan teams en verandering

Een leidinggevende werkt nooit los van de omgeving. Teamdynamiek, organisatiecultuur, verandering en inzetbaarheid hebben invloed op wat er mogelijk is.

Is dit werkelijk een vaardigheidsvraag?

Een leidinggevende vraagt om een training correctiegesprekken. Bij nader onderzoek blijkt dat hij precies weet hoe zo'n gesprek moet worden gevoerd. Hij stelt het gesprek alleen steeds uit omdat hij bang is voor weerstand. Een andere leidinggevende wil leren delegeren. Zij kent de stappen en maakt duidelijke afspraken, maar controleert daarna ieder detail. Het probleem is niet dat zij niet kan delegeren. Zij vindt het moeilijk om te vertrouwen dat een ander het op zijn eigen manier doet. Stel daarom niet alleen de vraag welke techniek iemand moet leren. Onderzoek ook:

• Kan deze persoon het nog niet?
• Durft deze persoon het niet?
• Wil deze persoon het werkelijk?
• Past het bij de kwaliteiten en motivatie van deze persoon?
• Biedt de organisatie voldoende ruimte?
• Neemt het team voldoende verantwoordelijkheid?

Niet ieder leiderschapsprobleem wordt opgelost met een nieuwe training.

Past de leidinggevende rol bij jou?

Soms blijft iemand trainingen volgen terwijl de belangrijkste vraag niet wordt gesteld: past deze rol eigenlijk bij mij? Een sterke vakspecialist is niet automatisch een goede leidinggevende. Iemand kan uitblinken in de dagelijkse operatie en toch weinig plezier beleven aan strategische verantwoordelijkheid. Een operationeel manager kan heel waardevol zijn zonder de ambitie of aanleg te hebben om op directieniveau koers te bepalen. Dat is geen mislukking. Het gaat om een passende combinatie van talenten, motivatie, ervaring en functie-eisen. Vraag jezelf daarom af:

• Welke onderdelen van leidinggeven geven mij energie?
• Welke onderdelen kosten mij structureel veel moeite?
• Wil ik werkelijk leidinggeven of voelt het vooral als de volgende stap?
• Past de verantwoordelijkheid bij wat ik kan, wil en ben?
• Wat verwacht de organisatie en kan ik daaraan voldoen?

Maak van een goede vakmens niet automatisch een leidinggevende wanneer de rol niet past.

Leiderschap ontstaat in wisselwerking

Een leidinggevende zei na een traject: 'Ik heb nooit werkelijk oprechte interesse getoond in mijn teamleden. Ik dacht dat ik daar geen tijd voor had.' Hij ontdekte dat betrokkenheid niet alleen iets is wat je van medewerkers vraagt. Wat je zelf geeft, krijg je vaak terug. Hetzelfde geldt voor delegeren. Een leidinggevende kan leren loslaten, maar wanneer medewerkers verantwoordelijkheid vermijden, blijft het probleem bestaan. Dan moet je samen onderzoeken welke afspraken, verwachtingen en ondersteuning nodig zijn. Ook communicatie werkt twee kanten op. Wanneer medewerkers de strategie niet begrijpen, hoeft dat niet te betekenen dat zij onvoldoende betrokken zijn. Misschien zijn de plannen te abstract geformuleerd. Goede leiderschapscommunicatie begint bij de vraag of mensen werkelijk begrijpen wat de bedoeling is.

Leiderschap ontstaat dus in de wisselwerking tussen leidinggevende, medewerker, team en organisatie.

Welke ontwikkelvorm past bij jouw leiderschapsvraag?

Een leiderschapsvraag kan vragen om training, coaching, intervisie, praktijkbegeleiding of teamontwikkeling. Soms is een combinatie passend. Een vaardigheid kun je oefenen in een training. Coaching kan beter passen wanneer overtuigingen, patronen, keuzes of persoonlijke geschiktheid een rol spelen. Intervisie helpt om te leren van praktijksituaties. Wanneer de vraag in de wisselwerking met het team ligt, is een teamtraject vaak logischer dan individuele training.

Begin niet bij het aanbod. Begin bij de vraag. Op de pagina over de passende ontwikkelvorm lees je meer over de verschillende mogelijkheden.

Hulp bij het verhelderen van jouw leiderschapsleerdoel

Weet je nog niet precies waar jouw vraag ligt? Begin dan met deze vragen:

• Waar loop ik als leidinggevende precies tegenaan?
• Wanneer gebeurt dit?
• Wanneer lukt het juist wel?
• Wat verwacht de organisatie van mij?
• Wat hebben mijn medewerkers van mij nodig?
• Wat wil ik zelf met mijn leiderschap?
• Past deze rol bij wie ik ben?
• Wat wil ik concreet anders leren doen?

Stel een doel en steven erop af.

Veelgestelde vragen over leerdoelen voor leidinggevenden

Hieronder vind je korte antwoorden op vragen over leiderschapsleerdoelen, ontwikkeling en de keuze voor een passende vervolgstap.

Wat is een goed leerdoel voor een leidinggevende?

Een goed leerdoel beschrijft wat je als leidinggevende wilt leren en in welke situatie dat nodig is. Bijvoorbeeld: 'Ik wil leren om medewerkers eerder en duidelijker aan te spreken wanneer afspraken niet worden nagekomen.'

Welke leerdoelen passen bij beginnend leidinggeven?

Beginnende leidinggevenden werken vaak aan verwachtingen uitspreken, werk verdelen, feedback geven, medewerkers aanspreken, prioriteiten stellen en positie innemen tegenover voormalige collega's.

Wanneer past coaching beter dan training?

Training past vaak bij het oefenen van vaardigheden. Coaching kan geschikter zijn wanneer overtuigingen, onzekerheid, patronen, keuzes, leiderschapsstijl of de vraag naar geschiktheid een rol spelen.

Hoe weet ik of leidinggeven bij mij past?

Onderzoek welke onderdelen van leidinggeven je energie geven, wat je werkelijk wilt en of de rol aansluit bij jouw kwaliteiten. Kijk ook eerlijk naar de verwachtingen van de organisatie en het niveau waarop je moet functioneren.

Kan een leiderschapsvraag ook bij het team liggen?

Ja. Delegeren, verantwoordelijkheid, samenwerking en motivatie ontstaan in wisselwerking. Soms moet de leidinggevende iets ontwikkelen en moet het team tegelijkertijd ander gedrag leren laten zien.