Herbergzaamheid: is dat jouw kernwaarde?
Herbergzaamheid is een beetje een ouderwets woord. Op de pagina over persoonlijke waarden en wat jij belangrijk vindt heb ik herbergzaamheid ingedeeld bij de waarden die gaan over jouw relatie met andere mensen. Dat past hier omdat herbergzaamheid gaat over ruimte geven aan de ander, iemand welkom heten en een plek bieden wanneer het leven even onherbergzaam is geworden. Tegenwoordig wordt het woord vaak vervangen door gastvrijheid. Dat vind ik ook een mooi woord. Maar herbergzaamheid heeft voor mij een diepere betekenis.
Wat betekent herbergzaamheid?
Als ik denk aan herbergzaamheid, dan denk ik aan de herberg. Stel, je bent onderweg in een streek die afgelegen, bar, eenzaam en kaal is. Je bent in een gebied dat onbewoonbaar en verlaten is. Het is er woest en ruig en jij moet door dat gebied op reis. Ondoenlijk! En opeens is daar die herberg. Misschien een eenvoudige herberg, maar je wordt met open armen ontvangen. Je krijgt warmte en gastvrijheid. Je mag je opwarmen bij de haard. Je krijgt eten en drinken. Jouw zere voeten worden verzorgd. Je mag jouw verhaal doen, zonder dat ze jou in de rede vallen. Zie je dat het leven weer bewoonbaar wordt voor jou? Je wordt gulhartig ontvangen, hartelijk bejegend en uitgenodigd voor de maaltijd.
Wanneer wordt herbergzaamheid een kernwaarde?
Herbergzaamheid is een woord waar mijn hart sneller van gaat kloppen. Het is plek geven aan mensen die het leven als onbewoonbaar ervaren. Het is plek geven aan iemand die het gevoel heeft dat zijn of haar plek is ontnomen. Ontheemd noem ik dat. Zoals Liesbeth die terechtkwam in een scheiding en door haar partner werd ontheemd omdat ze niet meer in haar huis kon komen, niet meer bij haar bankrekening kon en alle privé-administraties waren weggedrukt. Zonder geld moest ze een nieuwe plek vinden in haar leven.
Herbergzaam zijn is diegene omarmen die zich verstoten voelt. Uitgerangeerd. Aan de kant gezet. Uitgespuugd. Dat is ook een verlaten terrein toch? Of is dat een terrein van de onverlaat? Herbergzaamheid raakt daarmee aan naastenliefde en barmhartigheid, maar het eigen beeld van herbergzaamheid blijft voor mij dat je iemand tijdelijk een veilige plek biedt.
Wat betekent herbergzaamheid voor de vreemdeling?
Bij mij ben je welkom
Ook als je vreemdeling bent in dit land
Als je een andere huidskleur hebt dan ik
Als je een andere taal spreekt
Als je een andere god hebt
Als je uit een andere cultuur komt
Als je andere gewoonten hebt
Als je andere normen en waarden hebt.
Kom wel
Want als wij samenspreken
En we slaan een brug in taal van ver
En we gaan elkaar begrijpen
En verstaan
Dan ben jij geen vreemd'ling meer
Maar een bekende.
Kom dichtbij
We spreken nog dieper
Vertalen hoeft niet meer
Verstaan lukt nu al
Laten we nooit vervreemden van elkaar.
Jan Stevens, 22 augustus 2020
Zijn vreemdelingen altijd vluchtelingen?
Wat mij betreft komt de vreemdeling niet altijd binnen als vluchteling uit een ander land. Soms is het zoveel dichterbij. Is er ruimte voor de ander? Is er bij jou ruimte voor diegene die vervreemd is van zichzelf? Is er ruimte voor diegene die het niet meer weet? Is er ruimte bij jou voor diegene die van het pad af is en de weg kwijt is? Die het leven niet op orde heeft? Dat zijn ook vreemdelingen, maar vaak wonen ze dichterbij. Je kunt als mens vervreemd raken van jezelf. Ik schreef er zelfs een e-book over jezelf kwijtraken en jezelf hervinden over.
Herbergzaamheid is dat jij een rustpunt bent voor de medemens. Bij jou vinden anderen een plek om uit te rusten, uit te huilen, moed te verzamelen en zichzelf te herpakken. Bij jou is een plek om bij te slapen en bij te tanken.
Wat is de valkuil van herbergzaamheid?
Is er ook een valkuil? Die is er altijd! Een valkuil kan zijn dat jij meer geeft dan ontvangt, dat je zo begaan bent met jouw medemens dat je erin doorslaat en jezelf wegcijfert. Dan kost het jou te veel energie en loop je leeg. Een andere valkuil is dat je dingen geeft die de ander helemaal niet nodig heeft, maar waarvan jij denkt dat de ander ze nodig heeft. Je vult dan de noodzaak in voor jouw medemens terwijl hij of zij daar niet op zit te wachten. NIVEA wil nog weleens helpen: Niet Invullen Voor Een Ander. Denk aan valkuilen als overbehulpzaam, overbetrokken, overzorgzaam of oververantwoordelijk zijn.
Een derde valkuil wil ik ook noemen. Misschien bind je je te veel aan de ander of voelt de ander zich afhankelijk van jou. Dat is niet de bedoeling. Kenmerk van de herberg is juist dat het geen vaste woon- en verblijfplaats is. Wanneer de ander weer op kracht is, verdwijnt hij of zij weer uit de herberg.
Waarom vraagt herbergzaamheid best veel van je?
Herbergzaamheid vraagt best veel. Ik noem het daarom ook een kernwaarde met een gouden randje. Het vraagt balans en vitaliteit om de ander welkom te kunnen heten. Het vraagt ook mentale vitaliteit om de ander werkelijk te kunnen verstaan in zijn of haar hulpvraag. Maar loslaten komt erachteraan. Je moet iemand ook weer kunnen laten gaan.
Welke normen kunnen bij herbergzaamheid horen?
Wanneer herbergzaamheid voor jou belangrijk is, kunnen daar allerlei normen aan verbonden zijn. Bijvoorbeeld:
- Je kunt toch niet zomaar iemand voor de deur laten staan als hij of zij in nood is?
- Als je iemand kunt helpen, moet je dat altijd doen.
- Als je voor twee personen gekookt hebt, kunnen er ook drie van eten.
- Je wijst nooit zomaar iemand de deur.
Waar ligt de grens van herbergzaamheid?
In plaats van allerlei normen te bedenken, geef ik graag een grens aan. Vul herbergzaamheid in op een manier die bij jou past. De een is praktisch ingesteld en biedt praktische hulp, de ander biedt zakelijk inzicht en de derde biedt mentale steun. Zet jouw talent in op jouw manier. Zo wordt het waardenvol. Herbergzaamheid hoeft niet te betekenen dat jij voor iedereen hetzelfde doet of dat jij altijd beschikbaar bent.
Hoe weet je of herbergzaamheid echt bij jou past?
Vraag jezelf af wat er bij jou gebeurt wanneer iemand ontheemd, verdwaald of kwetsbaar is. Heb jij dan de neiging om ruimte te maken? Kun jij iemand ontvangen zonder direct alles te willen oplossen? Kun je een rustpunt zijn en daarna ook weer loslaten? Wanneer juist dat beeld van ruimte geven, opvangen en weer laten gaan jou sterk aanspreekt, kan herbergzaamheid een persoonlijke kernwaarde van je zijn.
Online training loopbaanontwikkeling
Wil je jouw loopbaan onderzoeken? Deze training helpt je waarden herkennen, mogelijkheden afwegen en gericht werken aan een passende volgende stap in werk.
Loopbaantest
Wil je jouw drijfveren onderzoeken? Deze loopbaantest helpt je persoonlijke waarden herkennen en beter begrijpen wat voor jou belangrijk is in jouw werk.
E-book Je loopbaan is geen zitbaan
Wil je verder nadenken over passend werk? In mijn e-book lees je hoe persoonlijke drijfveren, waarden en keuzes richting geven aan jouw loopbaan.
Veelgestelde vragen over herbergzaamheid
Herbergzaamheid gaat over iemand ruimte geven, welkom heten en tijdelijk een plek bieden om weer op kracht te komen. Hieronder beantwoord ik een aantal veelgestelde vragen over deze persoonlijke waarde en de grenzen die daarbij horen.
Wat betekent herbergzaamheid?
Herbergzaamheid betekent dat je ruimte biedt aan iemand die een plek, rust, aandacht of ondersteuning nodig heeft. Het beeld van de herberg staat daarbij centraal: iemand mag even binnenkomen, bijkomen en daarna weer verdergaan.
Is herbergzaamheid hetzelfde als gastvrijheid?
Ze liggen dicht bij elkaar. Gastvrijheid gaat over iemand welkom ontvangen. Bij herbergzaamheid zit voor mij nog sterker het beeld van een rustpunt bieden aan iemand voor wie het leven op dat moment onherbergzaam is geworden.
Wat is de valkuil van herbergzaamheid?
Je kunt te veel geven, jezelf wegcijferen of voor de ander gaan bepalen welke hulp nodig is. Ook kan er afhankelijkheid ontstaan wanneer je iemand niet meer loslaat.
Welke normen horen bij herbergzaamheid?
Dat verschilt per persoon. Normen kunnen bijvoorbeeld zijn dat je iemand in nood niet zomaar laat staan, dat je ruimte maakt wanneer iemand hulp nodig heeft of dat je deelt wanneer dat mogelijk is.
Waarom hoort loslaten bij herbergzaamheid?
Omdat een herberg geen vaste woonplaats is. Je biedt iemand tijdelijk een plek om op adem te komen en weer op kracht te komen. Daarna moet de ander ook weer zijn of haar eigen weg kunnen vervolgen.
Wat wil jij meenemen in jouw loopbaan?
Herbergzaamheid laat zien hoe persoonlijk waarden kunnen zijn en hoeveel betekenis één woord voor iemand kan hebben. Zulke waarden kunnen ook meespelen wanneer je nadenkt over het werk en de omgeving die bij je passen. Wil je na dit artikel breder naar jouw eigen loopbaan kijken, dan kun je luisteren naar de podcast over loopbaancoaching. In deze podcast hoor je een gesprek tussen mijn dochter Aniek en mij over loopbaanontwikkeling. Het gesprek kan je helpen om verder na te denken over jouw eigen loopbaan en de keuzes die je daarin wilt maken.
Auteur en publicatiegegevens
Dit artikel is geschreven door Jan Stevens. Jan Stevens is eigenaar en oprichter van De Steven training & coaching (www.desteven.nl). Op deze website tref je meer dan 2000 blogs over persoonlijke ontwikkeling, loopbaan, leiderschap, teamontwikkeling, hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid.
Publicatiedatum: 13-11-2022
Update: 22 augustus 2026.
