home / carriere / loopbaan / persoonlijke drijfveren / persoonlijke waarden / nederigheid

Nederigheid: deugd, eigenschap of persoonlijke waarde?

Nederigheid of nederig zijn: is dat een deugd, eigenschap of persoonlijke waarde? Of zeg je: misschien alle drie wel. Op de pagina over persoonlijke waarden en wat jij belangrijk vindt heb ik nederigheid ingedeeld bij de waarden die gaan over jouw relatie met andere mensen. Dat past omdat nederigheid veel zegt over hoe jij je tot de ander verhoudt: niet boven de ander willen staan, niet voortdurend op de voorgrond hoeven en ruimte kunnen geven aan anderen. In dit artikel ga ik in op de vraag wat nederigheid precies is en of nederig zijn altijd positief is.

Wat betekent nederig zijn?

Wanneer iemand nederig is, herken je dat niet aan één gedraging. Het zit in een combinatie van houding, gedrag en de manier waarop iemand naar zichzelf en anderen kijkt. Een aantal kenmerken zijn:

• Je bent niet belust op macht of uiterlijk vertoon.
• Je kijkt niet neer op jouw medemens en bent niet sterk gericht op macht.
• Je oordeelt en veroordeelt de ander niet snel.
• Je hoeft niet op de voorgrond of in het middelpunt te staan.
• Je hebt geen ongezonde bewijsdrang.
• Je bent niet arrogant, betweterig of belerend.
• Je zult je niet verrijken ten koste van een ander.
• Je bent niet opgeblazen, maar bescheiden.
• Je hebt interesse in anderen en kunt oprecht luisteren.
• Je bent vriendelijk.
• Je bent kritisch naar jezelf.
• Je gunt een ander succes en kunt de juiste waardering aan anderen geven.
• Je kunt je ten dienste stellen van anderen.
• Je staat met beide benen op de grond.

Wat is het verschil tussen nederig zijn en nederig doen?

Er is verschil tussen nederig zijn en nederig doen. Beter uitgedrukt: je nederig voordoen is wat anders dan nederig zijn. Wie nederig is, is van aard, natuur en karakter zo. Wie nederig doet, kan ook een spel spelen. Er zijn mensen die hun hoogmoed of trots op een nederige manier weten te maskeren. Ze doen zich voor alsof ze ten dienste staan van anderen en alsof ze andermans belang op het oog hebben, terwijl het in feite gaat om eigen roem, eigen gewin of eigen succes en er weinig echte interesse in de ander is.

Is er nog behoefte aan nederigheid?

Eigenlijk is dat een persoonlijke vraag: is er behoefte aan nederigheid of aan nederige mensen? Terugkomend op de opmerking ‘bestaat dat dan nog?’ lijkt het soms alsof nederigheid zijn beste tijd heeft gehad. Het kan haaks lijken te staan op een cultuur van altijd meer en nooit genoeg, waarin iedereen zich moet profileren en in de spotlights moet staan.

Maar nederigheid is ook een tegenpool van hoogmoed, opgeblazenheid en machtsvertoon. En in onze tijd zou wat meer nederigheid in de hogere kringen soms niet misstaan en mogelijk veel ellende voorkomen.

Wanneer is nederigheid een persoonlijke waarde?

Nederigheid kan een persoonlijke waarde voor je zijn. Misschien komt die voort uit een religieuze of spirituele context. Wellicht heb je haar van huis uit meegekregen in de zin van: ‘Doe maar gewoon.’ Zo'n waarde kan jouw gedrag behoorlijk sturen. Bij iedere waarde horen immers normen. Een norm die bij nederigheid past kan zijn: niet heersen maar dienen. Een andere norm kan zijn: niet voortdurend op de voorgrond of in het middelpunt willen staan.

Wat heeft nederigheid met dienstbaarheid te maken?

Nederigheid kan dicht tegen dienstbaarheid aanliggen. Wie nederig is, kan zich ten dienste stellen van anderen zonder voortdurend zelf de hoofdrol te hoeven spelen. Toch zijn ze niet hetzelfde. Bij nederigheid ligt het accent sterker op jouw houding tegenover jezelf en anderen, terwijl dienstbaarheid meer gaat over het ten dienste staan van de ander.

Kan nederigheid ook een eigenschap zijn?

Ja. Nederigheid kan ook een eigenschap zijn en met jouw karakter te maken hebben. Wellicht past bescheidenheid bij jou of ben je ingetogen en nuchter. Dan is nederigheid niet alleen iets wat jij belangrijk vindt, maar zie je het ook terug in hoe je van nature bent.

Wanneer wordt nederigheid ongezond?

Nederigheid betekent niet dat je jezelf kleiner hoeft te maken dan je bent. Wanneer nederigheid verandert in slaafsheid, jezelf wegcijferen, geen eigen mening meer durven hebben of jezelf structureel ondergeschikt maken aan anderen, raakt de oorspronkelijke waarde uit balans. Nederigheid hoeft jouw eigenwaarde niet kleiner te maken. Je kunt met beide benen op de grond staan en tegelijkertijd weten wat je kunt, waar je voor staat en welke bijdrage jij levert.

Welke normen kunnen bij nederigheid horen?

Wanneer nederigheid voor jou een belangrijke waarde is, kunnen daar normen uit voortkomen die jouw gedrag sturen. Bijvoorbeeld dat je niet over anderen heen wilt lopen, niet voortdurend alle aandacht naar jezelf trekt of jouw positie gebruikt om jezelf belangrijker te maken. Tegelijk is het goed om te onderzoeken of jouw normen nog bij jou passen en niet betekenen dat je jezelf onnodig klein houdt.

Hoe weet je of nederigheid werkelijk bij jou past?

Kijk naar jouw eigen gedrag. Hoe belangrijk is het voor je om gezien te worden? Kun je een ander succes gunnen zonder dat jijzelf erkenning krijgt? Kun je luisteren zonder meteen jouw eigen verhaal ernaast te zetten? Hoe ga je om met macht, positie en waardering? En kun je jouw eigen kwaliteiten erkennen zonder jezelf groter te maken dan je bent? Aan zulke vragen merk je vaak beter of nederigheid werkelijk een persoonlijke waarde van jou is.

Veelgestelde vragen over nederigheid

Nederigheid kan zowel een persoonlijke waarde als een eigenschap zijn en wordt soms ten onrechte gelijkgesteld aan jezelf klein maken. Hieronder beantwoord ik een aantal veelgestelde vragen over nederig zijn, bescheidenheid en de grens tussen nederigheid en ondergeschiktheid.

Wat betekent nederig zijn?

Nederig zijn betekent onder andere dat je jezelf niet boven anderen plaatst, niet voortdurend op de voorgrond hoeft te staan en ruimte kunt geven aan de kwaliteiten en successen van anderen.

Is nederigheid hetzelfde als bescheidenheid?

Nee, maar ze liggen dicht bij elkaar. Bescheidenheid kan een eigenschap zijn die bij een nederig persoon past. Nederigheid kan daarnaast ook een persoonlijke waarde zijn die jouw houding en gedrag stuurt.

Is nederigheid hetzelfde als jezelf wegcijferen?

Nee. Wanneer je jezelf structureel ondergeschikt maakt, geen eigen mening meer durft te hebben of jouw eigen belangen volledig negeert, schiet nederigheid door en wordt zij ongezond.

Welke norm kan bij nederigheid horen?

Een norm kan bijvoorbeeld zijn dat je niet wilt heersen maar dienen, dat je niet voortdurend in het middelpunt wilt staan of dat je anderen de ruimte geeft om erkenning te krijgen.

Kan nederigheid belangrijk zijn in jouw werk?

Ja. Nederigheid kan invloed hebben op de manier waarop je samenwerkt, met succes omgaat, naar collega's luistert en jouw positie gebruikt. Wanneer deze waarde belangrijk voor je is, wil je waarschijnlijk ook werken in een omgeving waar niet alleen status en machtsvertoon tellen.