Loading ...

Direct informatie? 0528 23 60 30

Of mail naar planning@desteven.nl

Jouw persoonlijke normen

Normen gaan over wat ‘je moet’ of wat je van jezelf ‘niet mag’. Jouw persoonlijke normen zijn een soort van regelgeving die als persoonlijke drijfveer fungeren. Voorbeelden van normen zijn:

  • Je mag niet huilen want dat is een teken van zwakte.
  • Je moet niet teveel opscheppen over jezelf.
  • Je moet wel succesvol zijn in het leven.
  • Je mag niet klagen want je moet dankbaar zijn voor wat je hebt gekregen.
  • Wanneer je iets zegt moet het wel waar zijn en dat moet je zeker weten, anders moet je het niet zeggen.
  • Je moet er zijn voor de zwakkere in de samenleving.
  • Je moet de kantjes er niet aflopen.
  • Je moet er helemaal voor gaan.
  • Je moet het huis altijd netjes hebben.
  • Je moet het je gasten naar de zin maken.
  • Je moet de telefoon oppakken als je merkt dat de telefoon overgaat.
  • Je moet een email wel direct beantwoorden.
De drijfveer van normen

Wat is het verschil met waarden?

Waarden hebben te maken met wat voor jou belangrijk is, waar jij je voor wilt inzetten, terwijl normen jouw huishoudboekje zijn van wat  ‘moet’  van jezelf of wat ‘niet mag’ van jezelf. Waarden kunnen evenals normen een persoonlijke drijfveer zijn.

Persoonlijke waarden

Van wie heb je de normen meegekregen?

Normen krijg je in eerste instantie mee vanuit jouw opvoeding. Als kind heb je geleerd wat ‘goed’ of ‘kwaad’ is. Iedere ouder geeft zijn/haar eigen normen door aan het kind. Het maakt dus wel degelijk uit waar je bent opgegroeid en waar jouw wieg heeft gestaan. De omgeving waarin je bent grootgebracht speelden daarin een rol, zoals de school die je bezocht, de kerk of het geloof, de voetbalclub of de muziekles.

Normen zijn ook belangrijk. Ze zijn namelijk richtinggevend. Ze verstrekken je duidelijkheid over hoe je moet handelen, maar ook over hoe je niet moet handelen. Normen geven dus een veilig gevoel. Ze horen bij jouw comfortzone: je weet wat er van je wordt verwacht en je weet waar je aan toe bent.

Eigen grenzen: ga je er vaak overheen?

Jouw normen kunnen ervoor zorgen dat je regelmatig over eigen grenzen heen gaat. Het kan ervoor zorgen dat je jezelf overvraagt of dat je té veeleisend wordt voor jezelf. We duiden het met een voorbeeld: je vindt dat jouw huisje er netjes bij moet liggen, evenals de tuin. Je vindt dat jouw kinderen er altijd netjes bij moeten lopen. Je vindt dat je een representatieve auto moet hebben. Alles bij elkaar kost je dat een vermogen en geeft het je druk. Jij en jouw partner moeten een leven lang werken om dit arrangement in stand te houden.

Een ander voorbeeld: je vindt dat je moet werken, maar je moet er ook altijd voor jouw kinderen zijn. Bovendien moet je er goed uitzien, dus je moet ook naar de sportschool. Je vindt dat je jouw sociale contacten ook moet onderhouden. Zie je wat dit allemaal van jou vraagt?

Gevoelens

Wie zich niet aan eigen normen kan houden, krijgt gevoelens van schaamte, schuld, tekort schieten of falen. Je doet blijkbaar iets of je laat iets na wat tegen jouww eigen geschreven huishoudboekje ingaat. Het geeft je een rotgevoel wanneer je die email niet op tijd hebt beantwoord, wanneer je te laat reageert, wanneer je te weinig aandacht aan jouw vriendin hebt gegeven etc. Gevoelens kunnen dus iets zeggen over jouw normen.

> Lees ook mijn artikel over: het geweten.

Botsende normen

Normen kunnen een bron van stress veroorzaken.

  • Je belooft iets aan een ander en je kunt het niet waarmaken.
  • Een ander belooft je iets, maar maakt het niet waar.
  • Je levert werk af wat niet aan jouw eigen norm voldoet.
  • Een ander doet van alles voor jou, maar het voldoet niet aan jouw norm.
  • Je krijgt onderlinge spanningen, omdat er verschillende normen zijn tussen joi en de ander.

Normen kunnen je ook spanningen en stress geven dus. We noemen twee voorbeelden:

  • Stress omdat je niet aan jouw eigen norm voldoet

    • Je vindt dat je altijd op tijd moet komen, maar nu is er een dag waarop je dat niet lukt. Je voelt zich bezwaard omdat je te laat kwam.
    • Je vindt dat jouw huis altijd netjes moet zijn als er visite komt. Maar nu had je het zo druk en de visite stond onverwachts aan de bel. Je werd onzeker. Je ging je verontschuldigen en zei: ‘sorry dat het hier zo’n troep is’.
    • Je hebt jouw familie hulp toegezegd bij de verhuizing, maar door omstandigheden moet je verstek laten gaan. Het zit jou dwars. Je voelt je schuldig of je schaamt zich.

    Enerzijds zijn normen dus richtinggevend. Anderzijds kunnen ze je ook opbreken.

  • Spanningen in relaties

    In relatie met de ander (zowel thuis op het werk) kunnen normen behoorlijk botsen. Sterker nog: je kunt jouw normen als de ware norm gaan zien. Normen kunnen dan heel wat botsingen veroorzaken.

    Wil je een voorbeeld? Je vindt dat het thuis altijd netjes moet zijn en jouw partner heeft daar heel andere opvattingen over. Op jouw werk vind je dat je eerst de klus moet klaren en daarna pas naar huis kunt terwijl jouw collega vindt dat hij/zij om 17.00 uur klaar is en daarmee basta. Dat kan dus botsen. Het is belangrijk in teams en organisaties om gezamenlijke teamnormen en teamwaarden te ontwikkelen.

Elkaar de maat nemen

Een valkuil in communicatie is om normatief te zijn voor de ander. Dat betekent dat je anderen de maat neemt. Normatief zijn betekent: de ander beoordelen of zelfs veroordelen op basis van jouw normen. Wie anderen voortdurend de maat neemt, zal betuttelend of belerend overkomen op anderen. Dat zal de relatie schaden.

Persoonlijke drijfveren

Een norm is een persoonlijke drijfveer. Wat doen wij met normen in een training gericht op persoonlijke ontwikkeling? Vooral bekijken welke normen van jezelf zijn!

  • Zijn de normen die je hebt (denkt te hebben) van jouzelf of is dat vanuit jouw omgeving opgelegd?
  • Welke normen heb je eigenlijk en welke zijn heel bepalend voor jou?
  • Zijn er normen vanuit jouw omgeving waar je persé aan wilt voldoen?
  • Kun je relativeren en een volgorde aangeven wat voor jou het belangrijkste is?

Persoonlijke drijfveren

Normen en waarden team en organisatie

Ieder teamlid binnen jouw organisatie heeft een pallet aan normen, waarden en dus overtuigingen bij zich. Om er meteen een overtuiging aan toe te voegen: ieder mens is eigenaar van zijn eigen normen- en waardenpatroon en ieder mens heeft recht op een eigen normen- en waardenpatroon.

  • Grondhouding van de leidinggevende

    Bij het managen van normen en waarden is een de grondhouding van de leidinggevende als volgt te omschrijven:

    • De leidinggevende respecteert normen en waarden van individuele teamleden.
    • De leidinggevende is zich bewust dat hij/zij over normen en waarden van de ander niet kan heersen en beseft dat hij overtuigingen van anderen niet kan beheersen.
    • De leidinggevende vindt afwijkende normen en waarden niet bedreigend maar ervaart dit juist als een enorme uitdaging.
    • De leidinggevende stelt zich open en transparant op.

Overtuiging: normen en waarden

Ontwikkel normen en waarden binnen jouw team

Wat is het verschil tussen normen en waarden? Een waarde kan zijn: veiligheid in het verkeer. De norm is: je mag maximaal 50 kilometer in de bebouwde kom rijden, je dient een veiligheidsgordel te dragen, alcohol in het verkeer is uitgesloten. De norm is dus de afspraak die je maakt in het kader van de waarden.

Ontwikkelen normen en waarden binnen team en organisatie

  • Een praktijkvoorbeeld van de waarde: oprechtheid

    Een team omschreef het als volgt:

    Wij zijn echt en oprecht. Dat betekent dat wij onze oprechte gevoelens durven tonen in alle situaties. Onze blijheid, onze boosheid, onze teleurstelling, ons enthousiasme. Maar WYSIWYG (what you see is what you get). We hebben een hekel aan diplomatie, opgesmukt gedoe, de zaken grootser voorstellen dan ze zijn. We houden niet van spelletjes, we hebben ze niet achter de ellebogen.

    We vinden het fijn als mensen ons in onze waarde laten en dat doen wij hun ook. Wanneer iemand boos op ons is, vinden we dat minder erg dan wanneer iemand zich niet uitspreekt. Dat typeert ons. En in die zin zijn we recht door zee! Ook bij echtheid hoort durf en moed. Je kunt ook afgewezen worden in je oprechtheid. Maar we worden liever afgewezen dan wanneer we onze échtheid tekort moeten doen.

    • Irritaties spreken we direct uit tegen diegene die het aangaat.
    • We praten met elkaar en niet over elkaar.
    • We spreken elkaar aan op gedrag en wachten niet tot de grote baas dat doet, maar we doen dat onderling als teamleden.
    • We geven ons gevoel terug aan klanten en collega’s.
       
  • Welke normen horen bij de waarde oprechtheid?

    Het team in ons voorbeeld heeft er de volgende normen aan verbonden:

  • Opgelegde normen en waarden

    In veel organisaties worden overtuigingen opgelegd. Papier is gewillig en geduldig. De meest voorkomende zijn: klantgericht, ondernemend, innovatief, integraal verantwoordelijk voor resultaten, vooruitstrevend, toonaangevend, continue verbetering, kwaliteit, open, communicatief, teamwerk, resultaatgericht, willen winnen, integer, altijd streven naar beter.

    Managers en leidinggevenden zijn er op zich wel achter dat het opleggen van overtuigingen niet werkt. Men beseft dat de omschrijving 'we zijn klantgericht of resultaatgericht' een leeg omhulsel is. Echter, de oplossing die men hiervoor bedacht heeft, blijkt niet te werken en dat is het omschrijven van overtuigingen op gedragsniveau.

  • Overtuigingen op gedragsniveau

    Veel organisaties hebben normen en waarden omschreven op gedragsniveau. Onder klantgerichtheid verstaan wij dat de telefoon na maximaal 2x overgaan wordt opgenomen. Onder een loyale medewerker verstaan wij 'geen acht tot vijf uur mentaliteit' (overigens is dit een nieuwe overtuiging).

    En dus belden wij dat bedrijf om te zeggen dat wij een kandidaat hadden voor de vacature die in de krant stond, maar dat deze potentiële medewerker een vijf voor acht tot tien over vijf mentaliteit had.

  • Einde committent en bezieling

    Wanneer overtuigingen op gedragsniveau opgelegd worden door het management verdwijnt de bezieling, commitment, betrokkenheid uit de organisatie. Men zal willen voldoen aan de gedragscriteria; maar het hart klopt er niet in.

    Het managen van overtuigingen vraagt een actieve betrokkenheid en inbreng van de teamleden. Als leidinggevende ben je niet de eigenaar van onze normen en waarden. Wij zijn de eigenaar van onze teamnormen en waarden. En wij is het team.

Leerdoelen teamontwikkeling voor leidinggevenden

We hebben nog meer leerdoelen voor de training teamontwikkeling voor je uitgewerkt.

Je kunt ook het overzicht bekijken met alle leerdoelen gericht op leiderschap.

Leerdoelen voor de training teamontwikkeling

Auteur

Dit artikel is geschreven door Jan Stevens.

Jan Stevens


Jezelf kwijtraken en jezelf hervinden

Bestel dit Ebook via de webshop! Titel: Jezelf kwijtraken & jezelf hervinden

Ebook jezelf kwijtraken

Meer informatie

E-book: HSP label of labiel?

E-book met als titel: hoogsensitief, label of labiel? Bestel dit ebook via de webshop!

HSP ebook

Meer informatie

Authentiek communiceren

Wil je werken aan jouw communicatie? E-book authentiek communiceren is te bestellen via de webshop!

ebook communicatie

Meer informatie

Onze nieuwsbrief

Ben jij leer- en nieuwsgierig? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief!
Met jouw aanmelding ga je akkoord met onze privacyverklaring en het ontvangen van onze nieuwsbrief. Je kunt je natuurlijk op elk moment weer afmelden.

Telefonisch contact? Heb je vragen? Bel ons op 0528 23 60 30 en vraag naar Monique van Nuil.