Vrijblijvend adviesgesprek
Contact opnemen
Google+ Facebook Twitter Linkedin YouTube
Direct informatie? 0528 23 60 30
Of mail naar: info@desteven.nl
zoeken

Uw persoonlijke normen

Persoonlijke norm als drijfveer

Normen gaan over wat ‘je moet’ of wat u van uzelf ‘niet mag’. Uw persoonlijke normen zijn een soort van regelgeving die als persoonlijke drijfveer fungeren. Voorbeelden van normen zijn:

  • Je mag niet huilen want dat is een teken van zwakte
  • Je moet niet teveel opscheppen over jezelf
  • Je moet wel succesvol zijn in het leven
  • Je mag niet klagen want je moet dankbaar zijn voor wat je hebt gekregen
  • Wanneer je iets zegt moet het wel waar zijn en dat moet je zeker weten anders moet je het niet zeggen
  • Je moet er zijn voor de zwakkere in de samenleving
  • Je moet de kantjes er niet aflopen
  • Je moet er helemaal voor gaan
  • Je moet het huis altijd netjes hebben
  • Je moet het je gasten naar de zin maken
  • Je moet de telefoon oppakken als je merkt dat de telefoon overgaat
  • Je moet een email wel direct beantwoorden

Wat is het verschil met waarden?

Waarden hebben te maken met wat voor u belangrijk is, waar u zich voor wilt inzetten terwijl normen uw huishoudboekje zijn van wat  ‘moet’  van uzelf of wat ‘niet mag’  van uzelf. Waarden kunnen evenals normen een persoonlijke drijfveer zijn.

Persoonlijke waarden

Van wie hebt u de normen meegekregen?

Normen krijgt u in eerste instantie mee vanuit uw opvoeding. Als kind hebt u geleerd wat ‘goed’ of ‘kwaad’ is. Iedere ouder geeft zijn/haar eigen normen door aan het kind. Het maakt dus wel degelijk uit waar u opgegroeid bent en waar uw wieg heeft gestaan. De omgeving waarin u bent grootgebracht speelden daarin een rol zoals: de school die u bezocht, de kerk of het geloof, de voetbalclub of de muziekles. Normen zijn ook belangrijk. Ze zijn namelijk richtinggevend. Ze verstrekken u duidelijkheid over hoe u moet handelen maar ook over hoe u juist niet moet handelen. Normen geven dus een veilig gevoel. Ze horen bij uw comfortzone: u weet wat er van u wordt verwacht en u weet waar u aan toe bent.

Eigen grenzen: gaat u er vaak overheen?

Uw normen kunnen ervoor zorgen dat u regelmatig over eigen grenzen heen gaat. Het kan ervoor zorgen dat u uzelf overvraagt of dat u té veeleisend wordt voor uzelf. We duiden het met een voorbeeld: u vindt dat uw huisje er netjes bij moet liggen, evenals de tuin. U vindt dat uw kinderen er altijd netjes bij moeten lopen. U vindt dat u een representatieve auto moet hebben. Alles bij elkaar kost u dat een vermogen en geeft het u druk. U en uw partner moeten een leven lang werken om dit arrangement in stand te houden.

Een ander voorbeeld: u vindt dat u ook moet werken maar u moet er ook altijd zijn voor uw kinderen. Bovendien moet u er goed uitzien dus u moet ook naar de sportschool. U vindt dat u uw sociale contacten ook moet onderhouden. Ziet u ook wat dit allemaal van u vraagt?

Gevoelens

Wie zich niet aan eigen normen kan houden, krijgt gevoelens van schaamte, schuld, tekort schieten of falen. U doet blijkbaar iets of u laat iets na wat tegen uw eigen geschreven huishoudboekje ingaat. Het geeft u een rotgevoel wanneer u die email niet op tijd hebt beantwoord, wanneer u te laat reageert, wanneer u te weinig aandacht aan uw vriendin hebt gegeven etc. Gevoelens kunnen dus iets zeggen over uw normen.

Botsende normen

Normen kunnen een bron van stress veroorzaken.

  • u belooft iets aan een ander en u kunt het niet waarmaken
  • een ander belooft u iets maar maakt het niet waar
  • u levert werk af wat niet aan uw eigen norm voldoet
  • een ander doet van alles voor u maar het voldoet niet aan uw norm
  • u krijgt onderlinge spanningen omdat er verschillende normen zijn tussen u en de ander

Normen kunnen u ook spanningen en stress geven dus. We noemen twee voorbeelden:

  • Stress omdat u niet aan uw eigen norm voldoet

    • U vindt dat u altijd op tijd moet komen maar nu is er een dag waarop u dat niet lukt. U voelt zich bezwaard omdat u te laat kwam.
    • U vindt dat uw huis altijd netjes moet zijn als er visite komt. Maar nu had u het zo druk en de visite stond onverwachts aan de bel. U werd onzeker. U ging zich verontschuldigen en u zei: ‘sorry dat het hier zo’n troep is’.
    • U hebt uw familie hulp toegezegd bij de verhuizing maar door omstandigheden moet u verstek laten gaan. Het zit u dwars. U voelt zich schuldig of u schaamt zich.

    Enerzijds zijn normen dus richtinggevend. Anderzijds kunnen ze u ook opbreken.

  • Spanningen in relaties

    In relatie met de ander (zowel thuis op het werk) kunnen normen behoorlijk botsen. Sterker nog: u kunt uw normen als de ware norm gaan zien. Normen kunnen dan heel wat botsingen veroorzaken.

    Wilt u een voorbeeld? U vindt dat het thuis altijd netjes moet zijn en uw partner heeft daar heel andere opvattingen over. Op uw werk vindt u dat u eerst de klus moet klaren en daarna pas naar huis kunt terwijl uw collega vindt dat hij/zij om 17.00 uur klaar is en daarmee basta. Dat kan dus botsen. Het is belangrijk in teams en organisaties om gezamenlijke teamnormen en teamwaarden te ontwikkelen.

Elkaar de maat nemen

Een valkuil in communicatie is om normatief te zijn voor de ander. Dat betekent dat u anderen de maat neemt. Normatief zijn betekent: de ander beoordelen of zelfs veroordelen op basis van uw normen. Wie anderen voortdurend de maat neemt, zal betuttelend of belerend overkomen op anderen. Dat zal de relatie schaden.

Persoonlijke drijfveren

Een norm is een persoonlijke drijfveer. Wat doen wij met normen in een training gericht op persoonlijke ontwikkeling? Vooral bekijken welke normen van uzelf zijn!

  • Zijn de normen die u hebt (die u denkt te hebben) van uzelf of is u dat vanuit uw omgeving opgelegd?
  • Welke normen hebt u eigenlijk en welke zijn heel bepalend voor u?
  • Zijn er normen vanuit uw omgeving waar u persé aan wilt voldoen?
  • Kunt u relativeren en een volgorde aangeven wat voor u het belangrijkste is?
Persoonlijke drijfveren

Normen en waarden team en organisatie

Ieder teamlid binnen uw organisatie heeft een pallet aan normen, waarden en dus overtuigingen bij zich.  Om er meteen een overtuiging aan toe te voegen: ieder mens is eigenaar van zijn eigen normen- en waardenpatroon en ieder mens heeft recht op een eigen normen- en waardenpatroon.

Overtuiging: normen en waarden

  • Grondhouding van de leidinggevende

    Bij het managen van normen en waarden is een de grondhouding van de leidinggevende als volgt te omschrijven:

    • de leidinggevende respecteert normen en waarden van individuele teamleden
    • de leidinggevende is zich bewust dat hij/zij over normen en waarden van de ander niet kan heersen en beseft dat hij overtuigingen van anderen niet kan beheersen
    • de leidinggevende vindt afwijkende normen en waarden niet bedreigend maar ervaart dit juist als een enorme uitdaging
    • de leidinggevende stelt zich open en transparant op

    Ontwikkel normen en waarden binnen uw team

    Wat is het verschil tussen normen en waarden? Een waarde kan zijn: veiligheid in het verkeer. De norm is: je mag maximaal 50 kilometer in de bebouwde kom rijden, je dient een veiligheidsgordel te dragen, alcohol in het verkeer is uitgesloten. De norm is dus de afspraak die je maakt in het kader van de waarden.

    Ontwikkelen normen en waarden binnen team en organisatie

    • Een praktijkvoorbeeld van de waarde: oprechtheid

      Een team omschreef het als volgt:

      Wij zijn echt en oprecht. Dat betekent dat wij onze oprechte gevoelens durven tonen in alle situaties. Onze blijheid, onze boosheid, onze teleurstelling, ons enthousiasme. Maar WYSIWYG (what you see is what you get). We hebben een hekel aan diplomatie, opgesmukt gedoe, de zaken grootser voorstellen dan ze zijn. We houden niet van spelletjes, we hebben ze niet achter de ellebogen. We vinden het fijn als mensen ons in onze waarde laten en dat doen wij hun ook. Wanneer iemand boos op ons is, vinden we dat minder erg dan wanneer iemand zich niet uitspreekt. Dat typeert ons. En in die zin zijn we recht door zee! Ook bij echtheid hoort durf en moed. Je kunt ook afgewezen worden in je oprechtheid. Maar we worden liever afgewezen dan wanneer we onze échtheid tekort moeten doen.

      Welke normen horen bij de waarde oprechtheid?

      Het team in ons voorbeeld heeft er de volgende normen aan verbonden:

      • Irritaties spreken we direct uit tegen diegene die het aangaat
      • We praten met elkaar en niet over elkaar
      • We spreken elkaar aan op gedrag en wachten niet tot de grote baas dat doet maar we doen dat onderling als teamleden
      • We geven ons gevoel terug aan klanten en collega’s.
  • Opgelegde normen en waarden

    In veel organisaties worden overtuigingen opgelegd.  Papier is gewillig en geduldig. De meest voorkomende zijn: klantgericht, ondernemend, innovatief, integraal verantwoordelijk voor resultaten, vooruitstrevend, toonaangevend, continue verbetering, kwaliteit, open, communicatief, teamwerk, resultaatgericht, willen winnen, integer, altijd streven naar beter.

    Managers en leidinggevenden zijn er op zich wel achter dat het opleggen van overtuigingen niet werkt. Men beseft wel dat de omschrijving 'we zijn klantgericht of resultaatgericht' een leeg omhulsel is. Echter de oplossing die men hiervoor bedacht heeft, blijkt niet te werken en dat is het omschrijven van overtuigingen op gedragsniveau.

  • Overtuigingen op gedragsniveau

    Veel organisaties hebben normen en waarden omschreven op gedragsniveau. Onder klantgerichtheid verstaan wij dat de telefoon na maximaal 2x overgaan wordt opgenomen. Onder een loyale medewerker verstaan wij 'geen acht tot vijf uur mentaliteit' (overigens is dit een nieuwe overtuiging). En dus belden wij dat bedrijf om te zeggen dat wij een kandidaat hadden voor de vacature die in de krant stond maar dat deze potentiële medewerker een vijf voor acht tot tien over vijf mentaliteit had.

  • Einde committent en bezieling

    Wanneer overtuigingen op gedragsniveau opgelegd worden door het management verdwijnt de bezieling, commitment, betrokkenheid uit de organisatie. Men zal willen voldoen aan de gedragscriteria maar het hart klopt er niet in. Het managen van overtuigingen vraagt een actieve betrokkenheid en inbreng van de teamleden. Als leidinggevende bent u niet de eigenaar van onze normen en waarden. Wij zijn de eigenaar van onze teamnormen en waarden. En wij is het team.

Leerdoelen teamontwikkeling voor leidinggevenden

We hebben nog meer leerdoelen voor de training teamontwikkeling voor u uitgewerkt. U kunt ook het overzicht bekijken met alle leerdoelen gericht op leiderschap.

Leerdoelen voor de training teamontwikkeling

Training en coaching

 

Auteur

Dit artikel is geschreven door Jan Stevens.

Coach Jan Stevens