home / carriere / loopbaan / persoonlijke drijfveren / persoonlijke waarden / fatsoenlijk

Fatsoenlijk als kernwaarde

Fatsoenlijk is een kernwaarde of waarde en er zitten heel wat normen aan verbonden. Wanneer fatsoenlijk een kernwaarde voor jou is, dan zal jij je naar behoren en gepast gedragen. Je bent correct in jouw gedrag, je doet geen gekke dingen, je bent goedgemanierd.

Ongepast is een allergie

Onfatsoenlijk gedrag is ongepast. Alles wat we vinden dat niet hoort, wat niet de gangbare norm is, vinden we niet netjes, onzedelijk of inderdaad onfatsoenlijk. En dat is de allergie. Dat is wat je veroordeelt wanneer je het ziet. En als het heel erg is: waar je vol afschuw op reageert.

Fatsoen is een waarde en een norm

Ik zei al: fatsoen is een waarde. Dat betekent dat het een richtsnoer is. Bij elke waarde horen normen:

• Zoals jij er nu bijloopt, kun je met goed fatsoen niet naar school.
• Je moet met mes en vork eten.
• Je moet wel netjes praten.
• Je moet met twee woorden spreken tegen de docent.
• Je moet geen grote mond hebben, dat is brutaal.
• Zoals zij er uitzag op dat feestje? Ik vond het écht asociaal.
• ‘Ik vind zijn taalgebruik ongehoord’.

Kun je erin doorslaan?

Wanneer je doorslaat in fatsoen dan ben je zoals de volksmond het uitdrukt erg braaf. Je loopt precies in het gareel, je doet wat je moet doen en je zult nooit buiten de lijntjes kleuren. Je veroordeelt wellicht andere mensen die zich niet houden aan dezelfde fatsoensnormen.

Gedragsregels

Fatsoen is vaak opgenomen in ongeschreven gedragsregels over wat we goed of fout vinden. Je kunt het ook opschrijven, wat bijvoorbeeld in organisaties wel gebeurt. Je kunt kledingvoorschriften maken bijvoorbeeld. Dan schrijf je op wat de algemene fatsoensnormen zijn wat betreft kleding.

Spanningsveld tussen de letter en de geest blijft altijd bestaan. Normen duid ik als de letter en waarden als de geest. Je hebt ze beide nodig. Neem het niet te letterlijk en word niet te geestelijk. Dat is de boodschap.