home / carriere / loopbaan / persoonlijke drijfveren / persoonlijke waarden / opkomen zwakkere

Opkomen voor de zwakkere: doe jij dat?

Neem jij het snel op voor de zwakkere? Gaat jouw hart sneller kloppen als het over kwetsbare mensen gaat? Op de pagina over persoonlijke waarden en wat jij belangrijk vindt heb ik opkomen voor de zwakkere ingedeeld bij de waarden die gaan over jouw relatie met andere mensen. Dat past hier omdat deze waarde zichtbaar wordt in de manier waarop jij reageert wanneer een ander kwetsbaar is, buitengesloten wordt of zichzelf onvoldoende kan verweren. Misschien heb je een sterk rechtvaardigheidsgevoel en daarmee een neusje voor onrecht. Wellicht word je gedragen door waarden als naastenliefde en barmhartigheid.

Maar wie bedoelen we dan wanneer we spreken over de zwakkere of de kwetsbare? Kijk even door die woordkeuze heen. Ik denk aan mensen:

• Die hulpbehoevend zijn en afhankelijk zijn van de zorg of aandacht van andere mensen.
• Die zichzelf niet meer kunnen redden.
• Die buitengesloten worden of zijn.
• Die zich eenzaam en ongelukkig voelen.
• Die onheus worden bejegend.
• Die oneerlijk zijn behandeld.
• Die gebukt gaan onder het lijden in deze wereld.
• De verdrukte, de verworpene, de gepeste en de verstotene.

Raakt het jou wanneer iemand kwetsbaar is?

Raakt het jou wanneer iemand kwetsbaar is? Komt jouw hart dan in beweging? Of laat het je koud en onverschillig? Dat heeft alles te maken met jouw waarden. Zie je hoe waardenvol dit is? Stel dat er in de wereld nooit meer iemand omkijkt naar een ander. Stel dat iedereen alleen nog maar voor eigen gewin gaat. Stel dat er niemand is die het opneemt voor degene die daar zelf niet toe in staat is. Stel dat er niemand is die het verhaal wil horen van iemand die gefolterd is in hart en ziel. Wat een armoede zou dat zijn en wat een verkilling zou er dan ontstaan.

Wat heeft opkomen voor de zwakkere met rechtvaardigheid te maken?

Wanneer jij snel ziet dat iemand wordt benadeeld, buitengesloten of oneerlijk behandeld, kan jouw rechtvaardigheidsgevoel sterk worden aangesproken. Je ziet iets gebeuren waarvan je denkt: dit klopt niet. Voor sommige mensen blijft het bij die constatering, terwijl jij misschien eerder geneigd bent om daadwerkelijk iets te zeggen of te doen. Dan wordt jouw gevoel voor rechtvaardigheid zichtbaar in jouw gedrag.

Wat heeft deze waarde met naastenliefde en barmhartigheid te maken?

Er ligt een duidelijke verbinding met naastenliefde en barmhartigheid. Bij naastenliefde gaat het om oog hebben voor jouw medemens en het goede voor de ander zoeken. Bij barmhartigheid speelt vooral de innerlijke bewogenheid met iemand die kwetsbaar is, pijn heeft of hulp nodig heeft. Opkomen voor de zwakkere krijgt nog een extra element: je komt in beweging wanneer de ander zichzelf onvoldoende kan verdedigen of wanneer onrecht plaatsvindt.

Waar kun je deze waarde kwijt?

Iemand vroeg me pas: ‘Waar kun je dit nu kwijt?’ Ik haast me om te zeggen: in principe overal. Zowel privé, in vrijwilligerswerk als professioneel. Of je nu docent bent op de basisschool, huisarts, journalist, politieagent of advocaat. Iedereen zal weleens situaties tegenkomen waarin je ziet dat iemand gedupeerd, geraakt of besmeurd wordt.

Je kunt een ander niet eeuwig beschermen, dat weet ik. Je kunt wel horen en verstaan, begrijpen en aanvoelen en soms kun je de ander tot hulp zijn. Misschien gaat het om praktische hulp. Misschien kun jij richting geven of doorverwijzen. En soms is een luisterend oor en een warm hart genoeg.

Moet je altijd voor een ander in de bres springen?

Nee. Ook hier ligt een grens. Opkomen voor iemand betekent niet dat je ieder probleem moet overnemen of voortdurend voor een ander moet bepalen wat goed voor hem of haar is. Soms heeft iemand jouw hulp nodig, maar soms heeft diegene vooral ruimte nodig om zelf een stap te zetten. Wie voortdurend iedereen probeert te redden, kan zichzelf bovendien voorbijlopen. Helpen is iets anders dan verantwoordelijk worden voor het hele leven van de ander.

Hoe weet je of dit een belangrijke persoonlijke waarde van jou is?

Kijk naar de momenten waarop jouw hart in beweging komt. Wat gebeurt er met je wanneer iemand buitengesloten wordt? Hoe reageer je wanneer je ziet dat een kwetsbaar persoon oneerlijk behandeld wordt? Kun je gemakkelijk wegkijken of voel je de aandrang om iets te zeggen, iemand bij te staan of hulp te organiseren? Wanneer zulke situaties jou sterk raken en jouw gedrag sturen, kan opkomen voor de zwakkere een belangrijke persoonlijke waarde voor je zijn.

Veelgestelde vragen over opkomen voor de zwakkere

Opkomen voor kwetsbare mensen kan voortkomen uit verschillende persoonlijke waarden en eigenschappen. Hieronder beantwoord ik een aantal vragen over kwetsbaarheid, rechtvaardigheid, hulp bieden en de grens van jouw verantwoordelijkheid.

Wie bedoelen we met de zwakkere?

Daarmee worden vaak mensen bedoeld die kwetsbaar zijn, zichzelf onvoldoende kunnen redden, buitengesloten worden, afhankelijk zijn van anderen of oneerlijk behandeld worden. Dat betekent niet dat zij als mens minder sterk of minder waardevol zijn.

Waarom kom ik snel voor kwetsbare mensen op?

Dat kan samenhangen met jouw persoonlijke waarden, bijvoorbeeld naastenliefde of barmhartigheid, maar ook met een sterk rechtvaardigheidsgevoel en jouw gevoeligheid voor onrecht.

Moet je altijd iemand helpen die kwetsbaar is?

Nee. Je kunt iemand helpen, luisteren, richting geven of doorverwijzen, maar je kunt niet het hele leven van een ander overnemen. Ook bij helpen horen grenzen.

Kan opkomen voor de zwakkere ook in jouw werk belangrijk zijn?

Ja. In vrijwel ieder beroep kun je situaties tegenkomen waarin iemand kwetsbaar is of onrecht wordt aangedaan. Hoe jij daarop reageert, hangt mede samen met jouw waarden en jouw rol.

Hoe herken ik deze persoonlijke waarde bij mezelf?

Let op situaties die jou sterk raken. Wanneer buitensluiting, onrecht of de kwetsbaarheid van een ander jou snel in beweging brengt en je de behoefte voelt om iets te doen, kan deze waarde sterk bij jou aanwezig zijn.