Naastenliefde als persoonlijke waarde
Naastenliefde is een persoonlijke waarde. Past dit bij jou? Dan heb je waarschijnlijk oog voor jouw medemens. Je voelt je verbonden met jouw naaste en je voelt je snel medeverantwoordelijk voor het wel en wee van de ander. Binnen persoonlijke waarden gaat het om wat jij werkelijk belangrijk vindt en waar jij voor staat. Bij naastenliefde staat het welzijn van de ander voor jou nadrukkelijk op de voorgrond.
Wat betekent naastenliefde?
Naastenliefde betekent dat je het goede zoekt voor de ander en dat je bereid bent iets voor iemand te betekenen zonder voortdurend te berekenen wat het jou oplevert. Je bent aardig voor de ander, je voelt genegenheid en je kunt jouw eigen belang soms op de achtergrond zetten. Daarbij gaat het niet alleen over de mensen die je aardig vindt of die iets voor jou kunnen betekenen. Juist de gedachte dat je het goede zoekt voor de ander zonder aanzien des persoons hoort voor mij sterk bij naastenliefde.
Waaraan herken je naastenliefde?
Wanneer naastenliefde bij jou past, zal dat waarschijnlijk zichtbaar zijn in de manier waarop je met andere mensen omgaat. Een paar kenmerken zijn:
- Aardig zijn voor de ander.
- Dienstbaar zijn.
- Genegenheid voelen voor de ander.
- Onbaatzuchtig iets voor een ander willen doen.
- Jouw eigen belang soms op de achtergrond kunnen zetten.
- Het goede voor de ander zoeken zonder aanzien des persoons.

Waar komt jouw naastenliefde vandaan?
Dat kan verschillende bronnen hebben. Misschien ben je van nature zorgzaam, behulpzaam en sterk op andere mensen gericht. Misschien heb je vanuit jouw opvoeding meegekregen dat je oog hebt voor mensen die hulp nodig hebben. Het kan ook verbonden zijn met humanitaire, christelijke of andere overtuigingen. Waar jouw overtuigingen precies vandaan komen, vind ik minder belangrijk dan de vraag of jij ze inmiddels zelf onderschrijft. Je kunt iets van huis uit hebben meegekregen zonder dat het werkelijk van jou is. Bij een persoonlijke waarde gaat het er uiteindelijk om dat jij zegt: ja, hier sta ik zelf voor.
Welke eigenschappen passen vaak bij naastenliefde?
Wanneer naastenliefde belangrijk voor je is, zie je vaak eigenschappen terug als zorgzaamheid, behulpzaamheid, compassie en gerichtheid op de ander. Dat wil niet zeggen dat iedereen die naastenliefde belangrijk vindt precies dezelfde eigenschappen heeft. Maar er kan natuurlijk wel een verbinding liggen met jouw persoonlijke kwaliteiten en eigenschappen. Misschien valt het jou zelf nauwelijks op dat je snel voor anderen klaarstaat, juist omdat je dat zo vanzelfsprekend vindt.
Is naastenliefde hetzelfde als dienstbaarheid?
Niet helemaal. Ze liggen wel dicht bij elkaar. Wanneer je vanuit naastenliefde iets voor een ander wilt betekenen, kan dat zichtbaar worden in dienstbaar gedrag. Maar dienstbaarheid als persoonlijke waarde legt sterker de nadruk op het behulpzaam zijn en ten dienste staan van anderen. Naastenliefde gaat voor mij breder over jouw betrokkenheid bij het welzijn van jouw medemens.
Wat is de verbinding met barmhartigheid?
Ook barmhartigheid ligt dicht tegen naastenliefde aan. Barmhartigheid wordt vooral zichtbaar wanneer iemand kwetsbaar is, fouten heeft gemaakt, hulp nodig heeft of in moeilijkheden verkeert. Naastenliefde hoeft niet pas te beginnen wanneer iemand in de problemen zit. Het kan gewoon onderdeel zijn van de manier waarop jij naar mensen kijkt en met hen omgaat.
Kun je ook iets terugkrijgen van naastenliefde?
Natuurlijk. Hoewel naastenliefde onbaatzuchtig kan zijn, betekent dit niet dat jij er zelf niets aan mag beleven. Mensen kunnen veel voldoening halen uit iets betekenen voor een ander. Je kunt waardering ontvangen, verbondenheid ervaren of blij worden omdat je iemand geholpen hebt. Naastenliefde kan daardoor ook raken aan jouw behoefte aan waardering. Is dat erg? Nee! Waarom zou dat erg zijn? Het wordt pas anders wanneer je alleen maar helpt om complimenten, erkenning of dankbaarheid terug te krijgen.
Wanneer schiet naastenliefde door?
Naastenliefde betekent niet dat je jezelf moet vergeten. Wanneer jij altijd klaarstaat, geen nee durft te zeggen en voortdurend de verantwoordelijkheid voor het welzijn van anderen overneemt, kan een mooie waarde doorschieten. Je kunt zo gericht raken op wat een ander nodig heeft dat jouw eigen grenzen steeds verder naar achteren verdwijnen. Dan is de vraag niet of naastenliefde verkeerd is, maar of jij nog onderscheid maakt tussen iets voor iemand betekenen en verantwoordelijk worden voor alles wat die ander voelt of meemaakt.
Wat betekent opkomen voor een ander voor jou?
Naastenliefde kan ook maken dat je niet gemakkelijk wegkijkt wanneer iemand onrecht wordt aangedaan of onvoldoende voor zichzelf kan opkomen. Misschien raakt het je wanneer een kwetsbaar iemand wordt buitengesloten, gekleineerd of aan zijn lot wordt overgelaten. Dan kan naastenliefde dicht komen bij de persoonlijke waarde opkomen voor de zwakkere. Je wilt dan niet alleen aardig zijn voor iemand, maar bent bereid positie in te nemen wanneer dat nodig is.
Welke rol speelt liefde bij naastenliefde?
Het woord zegt het natuurlijk al. Naastenliefde heeft met liefde te maken, maar niet uitsluitend met liefde voor mensen met wie je een hechte persoonlijke band hebt. Je hoeft iemand niet tot jouw vriendenkring of familie te rekenen om hem menselijkheid, aandacht of zorg te gunnen. Daarom heeft liefde als persoonlijke waarde een bredere eigen betekenis en krijgt naastenliefde binnen dit subcluster een eigen plek.
Wat betekent naastenliefde voor jouw werk?
Wanneer naastenliefde voor jou heel belangrijk is, wil je die waarde waarschijnlijk ook ergens in jouw werk kwijt kunnen. Dat betekent niet automatisch dat je in de zorg, het onderwijs of de hulpverlening moet werken. Ook als ondernemer, manager, monteur, adviseur of administratief medewerker kun je oog hebben voor jouw medemens. De interessantere vraag is of jouw werk en werkomgeving voldoende ruimte geven aan iets wat voor jou wezenlijk is. Wanneer jij sterk mensgericht bent en terechtkomt in een omgeving waar mensen alleen als productie-eenheden worden behandeld, kan dat behoorlijk gaan schuren.
Hoe ontdek je of naastenliefde werkelijk bij jou past?
Kijk niet alleen naar het woord. Naastenliefde klinkt natuurlijk prachtig en er zullen weinig mensen zeggen dat ze er principieel tegen zijn. Kijk naar jouw gedrag en keuzes. Voor wie maak jij tijd? Wanneer zet jij jouw eigen belang opzij? Wat raakt je wanneer je ziet hoe mensen worden behandeld? Wanneer vind jij dat je iets moet doen in plaats van wegkijken? En zou je dit ook belangrijk vinden wanneer niemand je daarvoor een compliment geeft? Aan zulke vragen merk je veel sneller of naastenliefde werkelijk een persoonlijke waarde van jou is of vooral een woord dat je mooi vindt klinken.
Online training loopbaanontwikkeling
Wil je onderzoeken welke waarden jouw loopbaankeuzes sturen? Deze training helpt je richting bepalen en bewust kiezen voor werk dat beter bij jou past.
Loopbaantest
Wil je ontdekken wat jij belangrijk vindt in werk? De loopbaantest helpt je persoonlijke waarden herkennen en jouw belangrijkste drijfveren beter begrijpen.
E-book Je loopbaan is geen zitbaan
Wil je verder nadenken over passend werk? In dit e-book lees je hoe drijfveren, waarden en persoonlijke keuzes jouw loopbaan richting kunnen geven.
Veelgestelde vragen over naastenliefde
Naastenliefde klinkt misschien vanzelfsprekend, maar wanneer deze waarde werkelijk belangrijk voor je is, heeft dat invloed op de manier waarop je naar andere mensen kijkt en keuzes maakt.
Wat betekent naastenliefde?
Naastenliefde betekent dat je oog hebt voor het welzijn van jouw medemens en bereid bent iets voor een ander te betekenen zonder uitsluitend vanuit jouw eigen belang te handelen.
Is naastenliefde hetzelfde als dienstbaarheid?
Nee. Dienstbaarheid legt sterker de nadruk op behulpzaam zijn en iets voor anderen doen. Naastenliefde gaat breder over jouw betrokkenheid bij en zorg voor jouw medemens.
Kan naastenliefde uit jouw opvoeding voortkomen?
Ja. Naastenliefde kan verbonden zijn met overtuigingen die je vanuit jouw opvoeding, levensbeschouwing of geloof hebt meegekregen. Belangrijk is dat je onderzoekt of je deze overtuiging zelf werkelijk onderschrijft.
Kan naastenliefde ook doorschieten?
Ja. Wanneer je voortdurend jouw eigen grenzen en behoeften opzijzet en jezelf verantwoordelijk maakt voor het welzijn van anderen, kan jouw betrokkenheid te ver doorschieten.
Wat betekent naastenliefde voor jouw loopbaan?
Wanneer naastenliefde belangrijk voor je is, wil je waarschijnlijk voldoende menselijkheid, betrokkenheid en aandacht voor anderen in jouw werk terugzien. Hoe dat eruitziet, verschilt per functie en persoon.
Wat wil jij terugzien in jouw werk?
Wanneer naastenliefde een belangrijke waarde voor je is, zegt dat ook iets over wat jij nodig hebt om voldoening uit jouw werk te halen. Misschien wil je iets voor mensen betekenen of vind je het belangrijk dat er binnen een organisatie werkelijk oog is voor elkaar. In deze podcast hoor je een gesprek tussen mijn dochter Aniek en mij over loopbaanontwikkeling en de keuzes die je tijdens jouw werkzame leven maakt. Juist omdat we uit verschillende generaties komen, kijken we niet automatisch op dezelfde manier naar wat belangrijk is in werk. Dat maakt zo'n gesprek interessant. Uiteindelijk zul je jouw eigen antwoorden moeten vinden: waar sta jij voor, wat wil jij in jouw werk kwijt kunnen en wanneer gaat iets zo tegen jouw waarden in dat het begint te schuren? Dat soort vragen spelen een grotere rol in een loopbaan dan alleen de vraag welke functie er op jouw visitekaartje staat. Wil je daar verder over nadenken, luister dan eens naar het gesprek tussen mijn dochter Aniek en mij.
Auteur en publicatiegegevens
Dit artikel is geschreven door Jan Stevens. Jan Stevens is eigenaar en oprichter van De Steven training & coaching (www.desteven.nl). Op deze website tref je meer dan 2000 blogs over persoonlijke ontwikkeling, loopbaan, leiderschap, teamontwikkeling, hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid.

Publicatiedatum: 17-07-2017
Update: 20 augustus 2026.


