home / persoonlijke ontwikkeling / hoogbegaafd coaching / kind hoogbegaafd

Is jouw kind hoogbegaafd?

Is jouw kind hoogbegaafd? Misschien stel je die vraag omdat je merkt dat je kind anders denkt, anders reageert of anders voelt dan leeftijdgenoten. Je kind stelt vragen die je niet verwacht op deze leeftijd. Het leert snel, ziet verbanden, voelt veel aan of raakt intens gefrustreerd wanneer iets niet klopt. Misschien verveelt je kind zich op school, heeft het vaak een weerwoord, mist het aansluiting of trekt het zich juist terug. Als vader of moeder kun je daardoor gaan twijfelen. Zie ik iets wat anderen niet zien? Is mijn kind hoogbegaafd? Of is mijn kind gewoon gevoelig, eigenzinnig, vroeg, dwars, onzeker of anders dan gemiddeld?

Wanneer ga je als ouder denken: is mijn kind hoogbegaafd?

Vaak begint het met een gevoel. Je kunt er nog niet precies de vinger op leggen, maar je merkt dat je kind anders reageert dan andere kinderen. Misschien loopt je kind op bepaalde gebieden voor. Misschien stelt het diepe vragen, heeft het een grote woordenschat of wil het alles begrijpen. Misschien is het snel klaar met opdrachten, maar haakt het af bij herhaling.

Het kan ook andersom zichtbaar worden. Je kind komt op school niet goed uit de verf. De schoolprestaties blijven achter. Je kind trekt zich terug, leeft in een eigen wereldje, voelt zich afgewezen door klasgenoten of wil niet meedoen aan groepsactiviteiten. Soms zie je frustratie, boosheid, buikpijn, hoofdpijn, vermoeidheid of somberheid. Hoogbegaafdheid laat zich dus niet altijd zien als gemakkelijk leren en hoge cijfers. Soms zie je juist spanning, verveling, weerstand, onzekerheid of gedrag dat verkeerd begrepen wordt.

Wil je eerst breed kijken naar signalen? Lees dan ook het artikel kenmerken van een hoogbegaafd kind.

Kenmerken en signalen van hoogbegaafdheid bij kinderen

Een hoogbegaafd kind herken je niet aan één los kenmerk. Het gaat om het totaalbeeld. Een kind kan snel denken, veel onthouden, verbanden leggen, creatief redeneren en weinig herhaling nodig hebben. Maar het kan ook intens voelen, kritisch zijn, een sterk rechtvaardigheidsgevoel hebben of zich bezighouden met onderwerpen die leeftijdgenoten nog niet raken.

Soms is er sprake van een ontwikkelingsvoorsprong. Dan loopt je kind op een of meer gebieden voor op leeftijdgenoten. Dat kan gaan over taal, denken, leren, spel, gevoeligheid of inzicht. Tegelijk blijft je kind gewoon kind. Een kind kan wijs praten en toch behoefte hebben aan nabijheid, rust, begrenzing en veiligheid. Daarom is het belangrijk om niet alleen naar slimheid te kijken. Kijk ook naar hoe je kind voelt, reageert, leert, speelt en vastloopt.

• Lees verder over ontwikkelingsvoorsprong
• Lees verder over geestelijk vroegrijp

Wat als school je kind niet goed begrijpt?

School is vaak de plek waar hoogbegaafdheid zichtbaar wordt, maar ook de plek waar misverstanden ontstaan. Een kind dat snel denkt, kan dromerig lijken omdat het innerlijk al verder is. Een kind dat veel vragen stelt, kan lastig lijken. Een kind dat weigert, kan eigenlijk vastlopen. Een kind dat stil wordt, kan zich aanpassen.

Soms ziet school iets anders dan jij thuis ziet. Thuis hoor je diepe vragen, zie je interesses, gevoeligheid of frustratie. Op school ziet men misschien een kind dat niet meedoet, niet oplet, slordig werkt of zich terugtrekt. Dan is het belangrijk om het hele beeld naast elkaar te leggen.

Passend onderwijs voor hoogbegaafde kinderen vraagt meer dan extra werk. Het vraagt kijken naar leerbehoefte, tempo, diepgang, motivatie, begeleiding en sociale aansluiting.

• Lees verder over de school begrijpt mijn kind niet
• Lees verder over hoogbegaafdheid op school 

Wat heeft een hoogbegaafd kind nodig op school?

Een hoogbegaafd kind heeft op school vaak behoefte aan andere voeding. Niet altijd meer werk, maar passender werk. Minder herhaling wanneer de stof al beheerst wordt. Meer verdieping wanneer het kind honger heeft naar inzicht. Meer ruimte om te onderzoeken, maar ook begeleiding bij plannen, doorzetten en omgaan met fouten.

Daarom zijn begrippen als compacten, verrijken, passend onderwijs, plusklas en peergroeponderwijs belangrijk. Ze gaan allemaal over dezelfde vraag: hoe krijgt dit kind onderwijs dat niet alleen vult, maar voedt?

Soms is contact met ontwikkelingsgelijken helpend. Een hoogbegaafd kind hoeft niet alleen met hoogbegaafde kinderen om te gaan. Herkenning kan wel ontspanning geven. Je kind hoeft dan minder af te remmen, minder uit te leggen en minder te doen alsof.

• Lees verder over compacten
• Lees verder over verrijkingsonderwijs
• Lees verder over leerstof voor HB-kinderen
• Lees verder over passend onderwijs
• Lees verder over plusklas
• Lees verder over peergroeponderwijs

Begeleiding, leren en talentontwikkeling op school

Hoogbegaafde kinderen leren niet automatisch gemakkelijk. Dat klinkt misschien vreemd, want ze begrijpen vaak snel. Maar snel begrijpen is iets anders dan leren leren. Een kind dat jarenlang weinig moeite hoeft te doen, kan later vastlopen wanneer het ineens wel moet plannen, oefenen, fouten verdragen of doorzetten.

Daarom vraagt begeleiding van hoogbegaafde kinderen om meer dan moeilijkere opdrachten. Het vraagt oog voor talenten, leerhouding, zelfbeeld, frustratietolerantie, taakaanpak en motivatie. Ook hoogbegaafde kinderen kunnen leerproblemen of studieproblemen ontwikkelen wanneer de leeromgeving niet goed aansluit of wanneer ze nooit geleerd hebben hoe leren eigenlijk werkt.

• Lees verder over hoogbegaafde kinderen begeleiden 
• Lees verder over hoogbegaafden leren gemakkelijk
• Lees verder over hoogbegaafdheid in de klas
• Lees verder over leerproblemen bij hoogbegaafde kinderen
• Lees verder over studieproblemen bij hoogbegaafden
• Lees verder over talenten van hoogbegaafde kinderen
• Lees verder over talentontwikkeling bij kinderen
• Lees verder over diagnostische gesprekken

Wat kan er thuis gebeuren?

Thuis zie je vaak wat op school verborgen blijft. Je kind houdt zich misschien groot op school en stort thuis in. Of het komt boos, stil, verdrietig of uitgeput thuis. Soms ontstaan er eindeloze discussies. Soms heeft je kind overal een weerwoord op. Soms draait het hele gezin om spanning, zorgen en brandjes blussen.

Dat kan je als ouder machteloos maken. Je wilt je kind helpen, maar je weet niet meer wat werkt. Je wilt begrenzen, maar ook begrijpen. Je wilt rust in huis, maar je ziet ook de kwetsbaarheid van je kind.

Daarom is het belangrijk om niet alleen naar gedrag te kijken. Vraag je af wat er onder het gedrag zit. Is je kind overprikkeld? Onderprikkeld? Niet gezien? Teleurgesteld? Bang om fouten te maken? Verdrietig omdat het geen aansluiting vindt?

• Lees verder over zorgen over je hoogbegaafde kind
• Lees verder over mijn hoogbegaafde kind heeft altijd een weerwoord
• Lees verder over eindeloze discussie met je hoogbegaafde kind 

Waarom mist je kind soms aansluiting bij leeftijdgenoten?

Een hoogbegaafd kind kan sociaal vaardig zijn en toch aansluiting missen. Dat is een belangrijk onderscheid. Je kind kan goed aanvoelen wat er speelt, rekening houden met anderen en scherp waarnemen, maar zich toch eenzaam voelen in de groep.

Dat kan gebeuren wanneer je kind sneller denkt, andere interesses heeft of geestelijk vroegrijp is. Misschien zoekt het gesprekken die leeftijdgenoten nog niet voeren. Misschien vindt het gewoon spel snel kinderachtig. Misschien voelt het zich een eenling, terwijl het wel graag contact wil.

Dan is de vraag niet alleen: hoe maak ik mijn kind socialer? De betere vraag is: waar kan mijn kind zichzelf zijn in contact met anderen?

• Lees verder over aansluiting missen bij leeftijdgenoten
• Lees verder over sociale vaardigheden bij hoogbegaafde kinderen:
• Lees verder over geestelijk vroegrijp

Wat als het profiel van je kind ongelijk is?

Hoogbegaafdheid betekent niet dat een kind op alle gebieden gelijk scoort of functioneert. Soms is een kind verbaal heel sterk, maar loopt het vast op rekenen, tempo, schrijven, ruimtelijk inzicht of uitvoeren. Of andersom: een kind kan praktisch of visueel sterk zijn, maar moeite hebben om dat onder woorden te brengen.

Zo’n ongelijk profiel kan verwarrend zijn. De omgeving ziet dan vooral wat niet lukt en mist wat er wel sterk ontwikkeld is. Daardoor kan een kind onderschat worden, een verkeerd schooladvies krijgen of niet als hoogbegaafd worden gezien.

Juist daarom is het belangrijk om niet alleen naar één testscore, één vak of één gedragsbeeld te kijken. Kijk naar het hele kind.

Lees verder over intelligentiekloof: verbaal en performaal 

Wat heeft je hoogbegaafde kind nodig van jou als ouder?

Een hoogbegaafd kind heeft niet alleen uitleg nodig. Het heeft vooral ouders nodig die proberen te begrijpen wat er onder het gedrag zit. Waarom wordt je kind boos? Waarom trekt het zich terug? Waarom haakt het af op school? Waarom blijft het doorvragen? Waarom lijkt het soms ouder dan het is en tegelijk nog zo kwetsbaar? Dat betekent niet dat je alles goed moet vinden. Begrip is iets anders dan grenzeloosheid. Juist een hoogbegaafd kind heeft bedding nodig. Ruimte om te denken, te voelen en vragen te stellen, maar ook duidelijke grenzen, rust, voorspelbaarheid en veiligheid. Als ouder sta je dus steeds in die dubbele beweging. Je begeleidt je kind, maar je leert het ook stap voor stap loslaten. Loslaten betekent niet: zoek het zelf maar uit. Loslaten betekent dat je vertrouwen geeft binnen veilige grenzen. Je zegt eigenlijk: ik zie jou, ik neem je serieus en ik geloof dat jij je eigen weg mag leren gaan.

Daarmee geef je je kind iets belangrijks mee: niet alleen begrip van buitenaf, maar ook vertrouwen van binnenuit.

Verder lezen in deze serie

Wil je verder lezen over hoogbegaafdheid bij kinderen? Hieronder heb ik de artikelen uit deze serie thematisch bij elkaar gezet. Zo kun je gericht verder lezen bij het onderwerp dat op dit moment het meest speelt bij jou en je kind.

Herkennen of je kind hoogbegaafd is

Begin hier wanneer je vooral zoekt naar herkenning. Deze artikelen helpen je om signalen beter te plaatsen, zonder dat je jouw kind meteen in een hokje hoeft te zetten.

• Kenmerken van een hoogbegaafd kind.
• Ontwikkelingsvoorsprong.
• Geestelijk vroegrijp.
• Intelligentiekloof.

School, leren en onderwijs

School is vaak de plek waar hoogbegaafdheid zichtbaar wordt, maar ook de plek waar misverstanden ontstaan. In deze artikelen lees je meer over school, leren, uitdaging en passend onderwijs.

• Hoogbegaafdheid op school.
• De school begrijpt mijn kind niet.
• Onderpresteren.
• Mijn kind verveelt zich op school.
• Mijn kind haat school.
• Hoogbegaafden leren gemakkelijk.
• Leerproblemen bij hoogbegaafde kinderen.
• Studieproblemen bij hoogbegaafden.

Onderwijsaanpak en passende uitdaging

Een hoogbegaafd kind heeft niet altijd meer werk nodig, maar vooral passend werk. Deze artikelen gaan over onderwijsaanpassingen, verdieping, verrijking en ontwikkelingsgelijken.

• Compacten.
• Verrijkingsonderwijs.
• Leerstof.
• Passend onderwijs.
• Plusklas.
• Peergroeponderwijs.

Begeleiding, talenten en ontwikkeling

Hoogbegaafdheid gaat niet alleen over leren, maar ook over groeien, talenten gebruiken en begeleiding krijgen die past bij het kind. Deze artikelen gaan daar dieper op in.

• Hoogbegaafde kinderen begeleiden.
• Hoogbegaafdheid in de klas.
• Talenten van hoogbegaafde kinderen.
• Talentontwikkeling bij kinderen.
• Diagnostische gesprekken.

Thuis, zorgen en opvoeding

Thuis zie je vaak wat op school verborgen blijft. Deze artikelen gaan over zorgen, spanning, discussies en de zoektocht naar rust en begrip in het gezin.

• Zorgen over je hoogbegaafde kind.
• Mijn hoogbegaafde kind heeft altijd een weerwoord.
• Eindeloze discussie met je hoogbegaafde kind.

Aansluiting, sociaal contact en anders zijn

Een hoogbegaafd kind kan sociaal vaardig zijn en toch aansluiting missen. Deze artikelen helpen om dat verschil beter te begrijpen.

• Aansluiting missen bij leeftijdgenoten.
• Sociale vaardigheden bij hoogbegaafde kinderen.

Veelgestelde vragen - FAQ

Hieronder beantwoord ik enkele veelgestelde vragen van ouders die zich afvragen of hun kind hoogbegaafd is.

Hoe weet ik of mijn kind hoogbegaafd is?

Kijk niet naar één signaal, maar naar het geheel. Denk aan snel denken, gevoeligheid, leerhonger, verveling, intensiteit, aansluiting missen, schoolproblemen of een ontwikkelingsvoorsprong. Een goede beoordeling vraagt altijd om het hele kind.

Is een hoog IQ genoeg om hoogbegaafd te zijn?

Nee. Hoogbegaafdheid gaat niet alleen over IQ. Het gaat ook over denken, voelen, creativiteit, intensiteit, leerbehoefte, motivatie en de manier waarop een kind in de wereld staat.

Waarom loopt mijn hoogbegaafde kind vast op school?

Dat kan komen door te weinig uitdaging, te veel herhaling, gebrek aan aansluiting, onvoldoende begrip of een leeromgeving die niet past. Soms heeft een kind jarenlang weinig hoeven oefenen en loopt het later vast wanneer leren ineens moeite vraagt.

Waarom is mijn kind thuis zo intens?

Thuis komt er vaak uit wat een kind op school heeft ingehouden. Boosheid, verdriet, discussie of terugtrekken kunnen signalen zijn dat je kind overvraagd, ondervraagd, overprikkeld of onderprikkeld of niet gezien is.

Kan ik mezelf herkennen in mijn hoogbegaafde kind?

Ja, dat gebeurt regelmatig. De zoektocht naar je kind kan herinneringen oproepen aan je eigen jeugd, schooltijd, werk, relaties of gevoel van anders zijn. Soms begint zelfherkenning bij de vragen die je over je kind hebt.

Coacht De Steven hoogbegaafde kinderen?

Nee. De Steven coacht hoogbegaafde volwassenen. Deze pagina helpt ouders om hun kind beter te begrijpen en biedt volwassenen ruimte voor zelfherkenning.