home / persoonlijke ontwikkeling / hoogbegaafd coaching / kind hoogbegaafd / school begrijpt mijn kind niet

De school begrijpt mijn kind niet

Dit artikel hoort bij de serie: Is jouw kind hoogbegaafd? Binnen deze reeks kijk ik naar vastlopen op school, motivatieverlies, gedrag, stress, sociale aansluiting en de impact van hoogbegaafdheid op kinderen en gezinnen.

‘Iedere keer gaat het weer over gedrag’, vertelde een moeder mij. ‘Maar niemand vraagt zich af waarom mijn zoon zich zo gedraagt.’ Steeds opnieuw werd zij op school aangesproken over discussies, boosheid, frustratie en het niet luisteren naar de leerkracht. Haar zoon trok zich terug, liep soms weg uit de klas en reageerde thuis steeds emotioneler. Maar achter al dat gedrag zag zij vooral een kind dat vastliep. Een kind dat zich niet begrepen voelde. Een kind dat voortdurend het gevoel had dat hij anders was.

Een verhaal dat hij zijn hele leven is blijven meedragen

Een man van eind vijftig, ik noem hem even Bertin, vertelde mij ooit een verhaal dat hem zijn hele leven is bijgebleven. Toen Bertin negen jaar oud was, overleed zijn vader. Kort daarna moest hij op school een opstel schrijven en hij schreef over zijn vader, over het verdriet thuis, het gemis en alles wat er sinds het overlijden veranderd was. Zijn moeder las het opstel en zei vol trots: ‘Dit is ongelooflijk mooi geschreven.’

Vol spanning leverde Bertin het op school in, maar van de meester kreeg hij een één. Volgens de meester kon een jongen van negen jaar zoiets onmogelijk zelf geschreven hebben. Het was een moment dat zich diep in Bertin heeft vastgezet. Niet alleen omdat hij zich niet geloofd voelde, maar vooral omdat het zijn vertrouwen beschadigde. Het raakte zijn zelfbeeld, zijn zelfvertrouwen en zelfs zijn vertrouwen in andere mensen.

Juist dit soort ervaringen kunnen enorme impact hebben op kinderen. Zeker wanneer een kind het gevoel krijgt dat het niet werkelijk gezien, gehoord of begrepen wordt.

Wat zit er achter het gedrag van jouw kind?

Veel ouders merken dat gesprekken op school al snel over gedrag gaan. Hun kind reageert boos, gaat discussies aan, luistert slecht, loopt weg uit de klas of trekt zich steeds verder terug. En natuurlijk kan dat gedrag lastig zijn, zowel thuis als op school, maar de vraag is vaak wat er onder dat gedrag schuilgaat.

Want gedrag ontstaat zelden zomaar. Sommige kinderen raken gefrustreerd omdat zij zich voortdurend moeten aanpassen. Andere kinderen lopen vast door overprikkeling, verveling, spanning of het gevoel dat niemand werkelijk begrijpt wat er in hen omgaat. Zeker hoogbegaafde kinderen voelen vaak haarfijn aan wanneer zij niet gezien of niet begrepen worden.

Het ene kind gaat dan in verzet en zoekt voortdurend de discussie op, terwijl een ander kind juist steeds stiller wordt en zich langzaam afsluit van de omgeving.

Wanneer een kind zich voortdurend gecorrigeerd voelt

Veel hoogbegaafde kinderen horen voortdurend dat zij zich moeten aanpassen.

• ‘Doe eens normaal.’
• ‘Waarom doe je zo moeilijk?’
• ‘Je moet beter luisteren.’
• ‘Stop eens met discussiëren.’
• ‘Iedereen moet dit gewoon doen.’

Voor sommige kinderen voelt het alsof zij steeds opnieuw gecorrigeerd worden op wie zij zijn. Juist kinderen die gevoelig zijn, veel nadenken of een sterk rechtvaardigheidsgevoel hebben, kunnen daar veel last van krijgen.

Sommige kinderen gaan harder in discussie. Andere kinderen worden stiller, trekken zich terug of verliezen langzaam hun motivatie.

Waarom sommige hoogbegaafde kinderen vastlopen binnen school

Niet ieder hoogbegaafd kind loopt vast op school. Maar sommige kinderen ervaren voortdurend spanning omdat hun manier van denken en voelen onvoldoende aansluit bij de omgeving. Veel hoogbegaafde kinderen denken intensief, stellen veel vragen en willen begrijpen waarom iets moet. Sommige kinderen hebben veel behoefte aan autonomie of voelen zich sterk verantwoordelijk voor wat er om hen heen gebeurt.

Daardoor kunnen conflicten ontstaan met leerkrachten, regels of de manier waarop onderwijs wordt aangeboden. Sommige kinderen voelen zich niet gezien in hun talenten, terwijl anderen zich juist voortdurend moeten aanpassen aan het tempo of de verwachtingen van de groep. En juist dat voortdurende aanpassen kost sommige kinderen enorm veel energie.

Wanneer gedrag verkeerd geïnterpreteerd wordt

Sommige hoogbegaafde kinderen krijgen al jong het gevoel dat er iets mis is met hun gedrag. Ze worden bijvoorbeeld omschreven als:

• Koppig.
• Lastig.
• Te gevoelig.
• Dramatisch.
• Ongemotiveerd.
• Brutaal.
• Dwars.

Maar gedrag vertelt vaak een veel groter verhaal. Sommige kinderen raken gefrustreerd omdat zij zich niet begrepen voelen. Andere kinderen raken overprikkeld, voelen voortdurend spanning of lopen vast doordat zij zich steeds moeten aanpassen. Juist kinderen met een sterk rechtvaardigheidsgevoel, een intens gevoelsleven of een grote behoefte aan autonomie kunnen heftig reageren wanneer zij zich niet gezien voelen. Daardoor wordt gedrag soms bestreden, terwijl eigenlijk geprobeerd zou moeten worden te begrijpen wat er onder dat gedrag zit.

Wanneer ouders zich niet serieus genomen voelen

Veel ouders voelen intuïtief aan dat er meer speelt dan alleen lastig gedrag of tegenvallende schoolprestaties. Toch gaan gesprekken op school vaak opnieuw over aanpassen, corrigeren, regels, motivatie of cijfers, terwijl ouders thuis een heel ander kind zien.

Zij zien een kind dat uitgeput thuiskomt, snel overprikkeld raakt, zich terugtrekt of emotioneel volledig vastloopt. Een kind dat misschien boos reageert, maar tegelijkertijd ook ongelukkig lijkt. Op school lijkt het ondertussen soms alsof het allemaal nog redelijk gaat. Daardoor ontstaat bij ouders steeds vaker twijfel. Zie ik het wel goed? Maak ik me misschien te druk? Of is er werkelijk iets aan de hand waardoor mijn kind langzaam vastloopt

Waarom sommige kinderen thuis ontploffen

Veel hoogbegaafde kinderen proberen zich op school voortdurend aan te passen. Ze houden spanning binnen, proberen zich groot te houden of doen ontzettend hun best om erbij te horen. Maar thuis komt die opgebouwde spanning er vaak alsnog uit. Sommige kinderen worden boos, emotioneel of raken snel overprikkeld. Andere kinderen trekken zich juist volledig terug of willen nergens meer over praten. Daardoor ontstaat thuis soms een totaal ander beeld dan op school. Op school lijkt het alsof het allemaal nog wel meevalt, terwijl thuis de opgebouwde spanning eruit komt.

Wanneer een kind zichzelf langzaam kwijtraakt op school

Sommige kinderen passen zich jarenlang aan. Ze proberen minder op te vallen, minder vragen te stellen of minder te laten zien wat zij denken en voelen. Maar juist daardoor raken sommige kinderen langzaam zichzelf kwijt. Ze verliezen hun motivatie, trekken zich terug of ontwikkelen steeds meer spanning rondom school. Sommige kinderen raken boos. Andere kinderen worden stil. En soms ontstaat er uiteindelijk volledige schooluitval of schoolhaat. Veel kinderen stoppen niet met leren omdat zij niet willen leren, maar omdat zij zich niet meer veilig of begrepen voelen binnen school.

Veelgestelde vragen – FAQ

Veel ouders merken dat hun kind vastloopt op school, maar vinden het lastig om precies te begrijpen wat er achter gedrag schuilgaat.

Waarom begrijpt school mijn kind soms niet?

Sommige hoogbegaafde kinderen laten gedrag zien dat door scholen vooral als lastig of afwijkend wordt gezien, terwijl er onder dat gedrag vaak frustratie, spanning of overprikkeling zit.

Waarom botst mijn kind voortdurend met leerkrachten?

Veel hoogbegaafde kinderen stellen vragen, denken kritisch na en hebben behoefte aan autonomie. Dat kan botsen met regels, verwachtingen of de manier waarop onderwijs wordt aangeboden.

Is boos gedrag een kenmerk van hoogbegaafdheid?

Nee. Maar langdurige frustratie, verveling, onbegrip of overprikkeling kunnen er wel voor zorgen dat sommige kinderen emotioneler of bozer reageren.

Waarom voelt mijn kind zich anders dan andere kinderen?

Veel hoogbegaafde kinderen ervaren dat zij anders denken, voelen of communiceren dan leeftijdgenoten. Daardoor kunnen zij zich onbegrepen of alleen voelen.

Wat moet ik doen wanneer mijn kind vastloopt op school?

Probeer niet alleen naar gedrag of schoolprestaties te kijken, maar vooral naar wat er onder het gedrag zit en wat jouw kind nodig heeft om zich weer veilig en gezien te voelen.