home / persoonlijke ontwikkeling / hoogbegaafd coaching / kind hoogbegaafd / aansluiting leeftijdgenoten

Mist je hoogbegaafde kind aansluiting bij leeftijdgenoten?

Dit artikel hoort bij de serie: Is je kind hoogbegaafd? In die serie kijk ik stap voor stap naar signalen, vragen en misverstanden rond hoogbegaafdheid bij kinderen. Aansluiting missen bij leeftijdgenoten kan een herkenbaar signaal zijn wanneer een kind anders denkt, andere interesses heeft of zich niet begrepen voelt in de groep. Ben je hoogbegaafd en mis je de aansluiting bij klasgenoten en leeftijdgenoten? Merk je dat je weinig met hen kunt delen? Weet je ook hoe dat komt?

Waaraan herken je dat je kind aansluiting mist?

Iemand die de aansluiting mist bij leeftijdgenoten:

• Is zijn tijd vaak vooruit qua ontwikkeling in vergelijking met anderen van dezelfde leeftijd.
• Is verstandelijk vaak verder ontwikkeld dan anderen op die leeftijd.
• Heeft andere interesses.
• Mag vraagstukken diepgravend uitzoeken en onderzoeken.
• Begrijpt niet waar anderen zich druk om maken en heeft de neiging dat te bagatelliseren.
• Anderen zien niet waarom hij of zij zich druk maakt.
• Leeft in een andere belevingswereld dan de meeste mensen.
• Voelt zich regelmatig eenling of eenzaam.
• Wordt als lastig of kritisch ervaren en heeft de neiging dan maar te pleasen om spanningen te vermijden.
• Voelt zich vaak onzeker en twijfelt over zichzelf.

Waarom mist een hoogbegaafd kind soms aansluiting?

Qua intellect ben je verder dan jouw klasgenoten. Je denkt sneller, schakelt sneller en je ziet sneller verbanden. Je hebt bredere of andere interesses. Gevolg is dat anderen jou niet altijd kunnen volgen. Misschien maak je je druk om dingen die niemand begrijpt. Maar dat kan andersom ook waar zijn: misschien maken anderen zich druk om zaken die jij niet begrijpt. Omdat de aansluiting mist, kun je je ook eenzaam en onbegrepen voelen. En misschien voel je je niet alleen onbegrepen, maar ben je onbegrepen.

Voelt je kind zich een eenling of einzelgänger?

Een hoogbegaafd kind kan zich tussen leeftijdgenoten soms een eenling voelen. Dat betekent niet altijd dat het alleen wil zijn. Soms staat het kind midden in de groep en voelt het zich toch alleen. Het hoort de gesprekken, ziet het spel, merkt de grapjes op, maar voelt vanbinnen: ik pas hier niet echt tussen.

Dat kan pijnlijk zijn. Want een kind wil vaak wel meedoen, maar niet zichzelf verliezen. Het wil erbij horen, maar niet voortdurend doen alsof. Het wil contact, maar niet steeds afremmen, aanpassen of onderwerpen vermijden die voor hem of haar belangrijk zijn. Soms wordt zo’n kind een einzelgänger genoemd. Dat woord kan hard klinken, alsof het kind bewust afstand neemt. Maar vaak is het genuanceerder. Het kind zoekt niet per se afzondering. Het zoekt herkenning. En wanneer die herkenning er niet is, trekt het zich soms terug of gaat het op zichzelf verder.

Als ouder is het belangrijk om dat verschil te zien. Je kind hoeft niet sociaal zwak te zijn om zich eenzaam te voelen. Het kan juist veel aanvoelen en toch nergens echt aansluiting ervaren.

Mist je kind aansluiting of mist het sociale vaardigheden?

Aansluiting missen is niet hetzelfde als geen sociale vaardigheden hebben. Een hoogbegaafd kind kan sociaal scherp zijn, goed aanvoelen wat er speelt en rekening houden met anderen. Toch kan het vastlopen wanneer de groep niet aansluit bij zijn manier van denken, praten, spelen of voelen.

De omgeving kan dan snel zeggen: je kind moet socialer worden. Maar misschien is dat niet de kern. Misschien weet je kind best hoe contact werkt, maar vindt het weinig kinderen bij wie het zichzelf kan zijn. Dan gaat het niet alleen om sociale vaardigheid, maar om passende afstemming.

Dat maakt veel uit voor de begeleiding. Wanneer een kind echt moeite heeft met contact maken, grenzen voelen of samenwerken, kan oefenen helpen. Maar wanneer het vooral gaat om een mismatch met leeftijdgenoten, heeft het kind ook herkenning nodig. Dan helpt het om te zoeken naar kinderen die op een vergelijkbaar niveau denken, voelen of interesses delen.

Anders krijgt je kind onbedoeld de boodschap: jij moet je aanpassen aan de groep. Terwijl de betere vraag is: waar kan dit kind contact ervaren zonder zichzelf kwijt te raken?

Waarom zorgt een ontwikkelingsvoorsprong soms voor afstand?

Een ontwikkelingsvoorsprong kan meer betekenen dan sneller leren lezen, rekenen of begrijpen. Het kan ook invloed hebben op spel, gesprekken, humor, interesses en verwachtingen. Een kind dat in zijn hoofd al drie stappen verder is, kan afhaken wanneer de groep nog bezig is met de eerste stap.

Dat zie je bijvoorbeeld wanneer leeftijdgenoten plezier hebben in spel dat jouw kind al kinderachtig vindt. Of wanneer jouw kind diep wil doorvragen, terwijl anderen gewoon willen spelen. Ook kan je kind zich verbazen over waar anderen zich druk om maken. Andersom begrijpen leeftijdgenoten misschien niet waarom jouw kind zo geraakt kan zijn door oneerlijkheid, regels, wereldproblemen of diepere vragen.

Zo ontstaat afstand. Niet altijd zichtbaar aan de buitenkant. Soms doet je kind mee, maar voelt het geen echte verbinding. Soms trekt het zich terug. Soms wordt het kritisch, bazig of pleaserig, omdat het nog niet weet hoe het met die afstand moet omgaan.

Een ontwikkelingsvoorsprong kan dus ook sociaal merkbaar zijn. Je kind is niet beter dan andere kinderen. Het loopt op bepaalde gebieden anders in de ontwikkeling.

Wat als je kind geestelijk vroegrijp is?

Wanneer een kind geestelijk vroegrijp is, kan de aansluiting met leeftijdgenoten nog ingewikkelder worden. Je kind kan bezig zijn met onderwerpen die andere kinderen nog niet raken. Denk aan dood, oorlog, trouw, liefde, oneerlijkheid, zingeving of de vraag waarom mensen doen wat ze doen.

Dan kan je kind zich vreemd voelen in gewone gesprekken. Het wil vaak wel meedoen. Tegelijk leeft het innerlijk op een andere laag. Terwijl anderen bezig zijn met spel, regels of grapjes, kan jouw kind nadenken over grote vragen. Dat kan eenzaam maken.

Ook de omgeving begrijpt dat niet altijd. Een kind dat veel nadenkt, veel leest of liever met volwassenen praat, wordt soms apart gevonden. Maar onder dat gedrag kan een kind zitten dat zoekt naar diepte, betekenis en herkenning.

Als ouder kun je helpen door die vroegrijpheid niet weg te lachen en ook niet groter te maken dan nodig. Neem de vragen serieus, maar blijf je kind ook helpen om gewoon kind te zijn. Die combinatie is belangrijk: ruimte voor diepte en ruimte voor lichtheid.

Waarom is zelfbegrip belangrijk als je kind aansluiting mist?

Eerst begrijpen en dan begrepen worden. Dat is een bekende uitspraak van Stephen Covey die we anders neerzetten: probeer eerst jezelf te begrijpen in plaats van te verwachten dat anderen jou wel begrijpen. Je kunt het een ander pas uitleggen wanneer je het zelf begrijpt. Wanneer je jezelf leert aanvaarden of wanneer je jezelf kunt omarmen met jouw gaven en talenten, dan ben je niet afhankelijk van de waardering van anderen en dus ook niet van het begrip van anderen. Lees ook: aansluiting missen geeft eenzaamheid.

Wat als je kind zich vaak anders voelt?

Voel jij je vaak anders? Zeggen anderen dat je soms apart of raar bent? Wil jij er wat mee doen om dat te begrijpen en te aanvaarden? Neem dan contact met ons op.

Veelgestelde vragen - FAQ

Hieronder beantwoord ik enkele veelgestelde vragen over hoogbegaafde kinderen die aansluiting missen bij leeftijdgenoten.

Waarom mist mijn hoogbegaafde kind aansluiting bij leeftijdgenoten?

Dat kan komen doordat je kind sneller denkt, andere interesses heeft, geestelijk vroegrijp is of op bepaalde gebieden een ontwikkelingsvoorsprong heeft. Daardoor sluit het gesprek, spel of gedrag van leeftijdgenoten niet altijd aan bij wat jouw kind bezighoudt.

Is mijn kind sociaal onhandig of gewoon anders afgestemd?

Dat verschil is belangrijk. Een kind kan sociaal vaardig zijn en toch weinig aansluiting vinden. Dan ligt het probleem niet alleen bij sociale vaardigheden, maar bij de mismatch tussen jouw kind en de omgeving.

Wat als mijn kind zich een eenling voelt?

Neem dat serieus. Een kind kan zich ook eenzaam voelen terwijl het niet letterlijk alleen is. Vraag waar je kind zich wel ontspannen voelt, bij wie het zichzelf kan zijn en waar het minder hoeft uit te leggen of af te remmen.

Waarom zoekt mijn kind oudere kinderen of volwassenen op?

Soms vindt een hoogbegaafd kind bij oudere kinderen of volwassenen meer taal, diepgang of begrip. Dat hoeft niet verkeerd te zijn. Het kan wel een signaal zijn dat je kind ontwikkelingsgelijken mist.

Hoe help ik mijn kind zonder dat het zich raar voelt?

Benoem niet dat je kind raar is, maar dat het anders kan denken, voelen of interesses kan hebben. Help je kind zichzelf te begrijpen en zoek plekken waar het herkenning vindt. Zelfbegrip kan veel rust geven.