home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / voelen gevoelens / afwijzing

Voel jij je vaak afgewezen?

Voel jij je afgewezen? Gebeurt dat vaker en heb je het gevoel dat anderen jou niet zien staan, buitensluiten of niet serieus nemen? Binnen de serie over voelen en gevoelens vormt deze pagina het thema over afwijzing en relationele pijn. Afwijzing kan pijn doen omdat zij raakt aan jouw behoefte om erbij te horen, gezien te worden en van betekenis te zijn. Op deze pagina onderscheid ik vier thema’s: afwijzing en uitsluiting, alleen zijn en er niet bij horen, miskenning en beschadigd vertrouwen en jaloezie en vergelijking.

Waarom is afwijzing zo pijnlijk?

Gevoelens van afwijzing zijn pijnlijk. Misschien hebben honderd mensen tegen je gezegd dat je het je niet zo moet aantrekken. Dat wist je zelf waarschijnlijk ook al. Jouw hoofd kan begrijpen dat je erboven zou moeten staan, maar jouw gevoel reageert anders. Afwijzing raakt namelijk aan fundamentele behoeften zoals verbondenheid, veiligheid, waardering, erkenning en respect. Wanneer je het gevoel hebt dat je niet wordt aanvaard, kan dat oude pijn wakker maken en jouw zelfbeeld aantasten.

Wat is afwijzingsgevoeligheid?

Wanneer je afwijzingsgevoelig bent, heb je een diepgewortelde angst om afgewezen te worden. Je bent voortdurend alert op signalen dat anderen jou niet goed genoeg, lastig, vreemd of ongewenst vinden. Een kleine verandering in toon, mimiek of aandacht kan al aanvoelen als bewijs dat er iets mis is. Daardoor wring je je mogelijk in allerlei bochten om afwijzing te vermijden.

• Je streeft voortdurend naar perfectie.
• Je probeert anderen te pleasen en te behagen.
• Je bent vooral bezig met wat anderen nodig hebben.
• Je zoekt voortdurend bevestiging buiten jezelf.
• Je probeert waardering in jouw omgeving te verdienen.
• Je zoekt steeds opnieuw goedkeuring bij anderen.
• Je probeert aan de normen van anderen te voldoen.
• Je maakt jezelf onzichtbaar en laat je nauwelijks horen of zien.

Hoe ontstaat de vicieuze cirkel van afwijzingsgevoeligheid?

Bij afwijzingsgevoeligheid zoek je voortdurend erkenning bij anderen. Jouw focus ligt steeds buiten jezelf en je bent vooral bezig met wat anderen mogelijk van jou denken. Vaak weet je niet eens zeker hoe de ander werkelijk over je denkt. Je veronderstelt het op basis van jouw angst en eerdere ervaringen. Om afwijzing te voorkomen, pas je jezelf steeds verder aan, geef je jouw grenzen niet aan en spreek je jouw behoeften niet uit. Daarmee verlies je het contact met jezelf en vergroot je uiteindelijk juist het gevoel dat niemand jou werkelijk kent of ziet.

Waarom kan kritiek extra hard binnenkomen?

Sommige mensen nemen subtiele signalen zeer intens waar. Zij registreren mimiek, stemgeluid, woordgebruik en sfeer en verwerken die informatie diepgaand. Kritiek of afstandelijk gedrag kan daardoor extra hard binnenkomen. Dat betekent niet automatisch dat iedere interpretatie klopt. Het helpt om onderscheid te maken tussen wat je werkelijk hebt waargenomen en welke conclusie je daaraan hebt verbonden.

Waarom kun je worden afgewezen?

Je kunt afwijzing ervaren om tal van redenen. Misschien word je niet aanvaard om wie je bent, hoe je eruitziet, wat je gelooft, waar je vandaan komt of hoe je praat. Ook jouw prestaties, keuzes, geaardheid, levensstijl of waarden kunnen aanleiding zijn voor anderen om afstand te nemen. Soms heeft de afwijzing vooral met de ander of de omgeving te maken. Op andere momenten spelen wederzijdse verwachtingen, misverstanden of gedrag een rol.

Kun je worden afgewezen om wie je bent?

Jouw omgeving kan andere verwachtingen hebben dan jij. Je kunt of wilt daaraan niet voldoen. Dat voelt als afwijzing om wie je bent, omdat je blijkbaar niet mag of kunt zijn wie je werkelijk bent. Iemand zei eens: ‘Ik voel mij nooit genoeg.’ Dat gaat nog dieper dan: ‘Ik voel mij niet goed genoeg.’ Het raakt niet alleen jouw prestaties, maar jouw hele bestaan.

Kun je worden afgewezen om jouw normen en waarden?

Misschien heb je andere waarden dan jouw familie, vrienden, geloofsgemeenschap of collega’s. Je gelooft anders, gelooft niet, hebt een andere geaardheid, andere interesses of een levensstijl die niet bij de normen van jouw omgeving past. Wanneer de groep weinig ruimte laat voor verschil, kun je het gevoel krijgen dat je alleen welkom bent wanneer je jezelf aanpast.

Kun je worden afgewezen omdat je anders bent?

Je kunt het gevoel hebben dat je anders denkt, voelt of waarneemt dan de mensen om je heen. Misschien mis je de aansluiting en word je niet begrepen. Anderen kunnen jou apart, vreemd of moeilijk vinden. De pijn ontstaat niet alleen doordat je anders bent, maar vooral doordat jouw omgeving geen nieuwsgierigheid of ruimte toont voor jouw eigenheid.

Kun je worden afgewezen om jouw prestaties?

Afwijzing kan ook samenhangen met wat je presteert. Je krijgt de baan niet, haalt het gewenste resultaat niet of voldoet niet aan de verwachtingen van jouw werkgever, ouders of partner. Een afwijzing bij een sollicitatie gaat formeel over jouw geschiktheid voor een functie, maar kan persoonlijk aanvoelen alsof jij als mens niet goed genoeg bent.

Wijs jij jezelf af?

Een andere vorm van afwijzing is jezelf afwijzen. Je neemt het oordeel van anderen over of veroordeelt jezelf op basis van jouw uiterlijk, opleiding, fouten, prestaties of verschil met de omgeving. Je bent dan niet alleen geraakt door wat anderen zeggen of doen, maar herhaalt de afwijzing vanbinnen.

Waarom veroordeel je jezelf zo hard?

Waarom veroordeel je jezelf zo hard? Voel je je schuldig over iets wat je hebt gedaan of nagelaten? Waarom kun je zo moeilijk aanvaarden dat het leven gebroken kan zijn en dat je fouten of verkeerde keuzes mag maken? Misschien ben je tot andere inzichten gekomen en zou je vandaag anders handelen. Dat betekent niet dat je jezelf voor altijd moet blijven veroordelen. Wanneer andere mensen jou al hebben afgewezen, hoef je hun oordeel niet jouw hele leven vanbinnen te blijven herhalen.

Afwijzing en uitsluiting

Bij afwijzing en uitsluiting ervaar je dat anderen jou niet langer willen, kiezen of toelaten. Je kunt jezelf afgedankt voelen wanneer een relatie, arbeidsverband of samenwerking wordt beëindigd en het lijkt alsof jouw waarde ineens verdwenen is. Wanneer je zonder veel respect of uitleg aan de kant wordt gezet, kun je jezelf afgeserveerd voelen.

In een groep, team of familie kun je het gevoel hebben dat je buiten de boot valt. Je doet niet mee, wordt niet uitgenodigd of merkt dat besluiten zonder jou worden genomen. Wanneer iemand op wie je rekende jou juist op een moeilijk moment verlaat, kun je je in de steek gelaten voelen.

Afwijzing kan ook plaatsvinden door woorden en gedrag die jou kleiner maken. Wanneer een ander jou voortdurend naar beneden haalt, kun je ervaren dat je door anderen wordt gekleineerd. Als je merkt dat jouw aanwezigheid, mening of persoon niet welkom is, kun je jezelf ongewenst voelen. Deze ervaringen raken allemaal aan dezelfde pijnlijke boodschap: blijkbaar hoor ik hier niet bij of mag ik hier niet zijn wie ik ben.

Alleen zijn en er niet bij horen

Afwijzing kan leiden tot het gevoel dat je alleen staat en niet wordt meegenomen. Wanneer anderen meer kansen, aandacht of rechten krijgen, kun je jezelf achtergesteld voelen. Je ervaart dat jouw belangen minder zwaar wegen en dat anderen worden voorgetrokken.

Jezelf alleen voelen betekent niet altijd dat er niemand in jouw omgeving is. Je kunt tussen andere mensen staan en toch geen werkelijke verbinding ervaren. Wanneer je bovendien alle verantwoordelijkheid, zorgen of problemen zelf moet dragen, kun je het gevoel hebben dat je er alleen voor staat.

Langdurig gebrek aan verbinding kan leiden tot gevoelens van eenzaamheid. Je mist iemand bij wie je terechtkunt, iemand die jou werkelijk begrijpt of een groep waarin je jouw plaats ervaart. Wanneer anderen bij een kans, functie of besluit aan jou voorbijgaan, kun je jezelf gepasseerd voelen. Als jouw bijdrage daarna nauwelijks nog nodig lijkt, kun je jezelf overbodig voelen. Al deze gevoelens raken aan de vraag of jij meetelt en of er werkelijk een plaats voor jou is.

Miskenning en beschadigd vertrouwen

Relationele pijn ontstaat niet alleen doordat je wordt buitengesloten, maar ook doordat jouw vertrouwen, intenties of gevoelens niet worden erkend. Wanneer iemand niet eerlijk tegen je is of jouw vertrouwen misbruikt, kun je jezelf bedrogen voelen. De ervaring kan leiden tot beschadigd vertrouwen, waardoor je niet alleen aan de betreffende persoon twijfelt, maar mogelijk ook aan andere relaties en aan jouw eigen beoordelingsvermogen.

Door harde woorden, afwijzend gedrag of gebrek aan zorg kun je je diep gekwetst voelen. Wanneer jouw inzet, kwaliteiten of bedoelingen niet worden gezien en erkend, kun je last hebben van gevoelens van miskenning.

Je kunt ook jezelf onbegrepen voelen wanneer anderen wel naar jouw woorden luisteren, maar niet werkelijk lijken te begrijpen wat je bedoelt of ervaart. Wanneer iemand jou openlijk kleineert, beschaamt of jouw waardigheid aantast, kunnen gevoelens van vernedering ontstaan. Deze ervaringen beschadigen niet alleen de relatie met de ander, maar kunnen ook jouw zelfrespect en vertrouwen diep raken.

Jaloezie en vergelijking

Relationele pijn kan eveneens ontstaan door vergelijking. Wanneer een ander iets heeft wat jij zelf graag zou willen, kunnen gevoelens van afgunst ontstaan. Je gunt de ander het succes, de aandacht, relatie of positie misschien niet volledig, omdat het jou confronteert met wat jij mist.

Bij gevoelens van jaloezie ben je vaak bang dat iemand anders jouw plaats, aandacht of relatie inneemt. Jaloezie kan voortkomen uit onzekerheid, eerdere afwijzing of de angst dat jij niet genoeg bent. Afgunst richt zich meestal op wat een ander bezit of bereikt. Jaloezie gaat vaker over de dreiging iets of iemand kwijt te raken.

Hoe ernstig is afgewezen worden?

Afgewezen worden doet pijn en die pijn wordt voor een deel veroorzaakt door wat anderen zeggen of doen. Toch vertelt jouw reactie ook iets over de waarde die je aan hun oordeel geeft. Misschien geloof je dat je niet goed genoeg bent, ben je voortdurend bezig met wie je in de ogen van anderen moet zijn of probeer je jezelf passend te maken in een omgeving die niet bij je past. Je wacht op een ja van anderen, terwijl je vooral een ja van jezelf nodig hebt.

Creëer je soms onbewust jouw eigen afwijzing?

Wanneer je extreem bang bent voor afwijzing, kun je zo veel aanpassen, pleasen en verbergen dat anderen jou nauwelijks werkelijk leren kennen. Je geeft geen grenzen aan, spreekt jouw behoeften niet uit en laat vooral zien wat volgens jou gewenst is. Daardoor ontstaan relaties waarin jij jezelf niet kunt zijn. De afwijzing waarvoor je bang bent, wordt dan op een andere manier werkelijkheid: niet omdat jouw werkelijke persoon wordt afgewezen, maar omdat je jezelf al hebt verlaten voordat de ander een keuze kon maken.

Wat is het geheim bij omgaan met afwijzing?

Een ander kan jou daadwerkelijk afwijzen. Je krijgt een baan niet, een relatie eindigt of een groep laat jou niet toe. Dat kun je niet altijd voorkomen. Het geheim is dat je die afwijzing niet automatisch hoeft over te nemen als oordeel over jouw volledige waarde. Wanneer je jezelf niet afwijst, hoef je jezelf niet passend te maken voor iedere omgeving. Zoek niet alleen naar goedkeuring, maar ook naar mensen en plaatsen waar jouw eigenheid werkelijk past. Authenticiteit betekent dat je voor jezelf leert staan zonder te eisen dat iedereen jou kiest.

Veelgestelde vragen over afwijzing

Afwijzing kan vragen oproepen over zelfbeeld, relaties en de angst om er niet bij te horen. Hieronder vind je vijf aanvullende vragen.

Waarom raakt afwijzing de ene persoon harder dan de andere?

Dat hangt samen met eerdere ervaringen, zelfbeeld, gevoeligheid en de betekenis van de relatie of situatie. Wanneer je vroeger vaak bent buitengesloten, gekleineerd of onvoldoende gezien, kan een nieuwe afwijzing oude pijn activeren. Daardoor voelt de huidige situatie groter dan zij op zichzelf misschien is.

Is iedere afwijzing persoonlijk bedoeld?

Nee. Een sollicitatieafwijzing, een afgezegde afspraak of afstandelijk gedrag kan allerlei oorzaken hebben. De ander maakt een keuze vanuit eigen behoeften, beperkingen en omstandigheden. Dat neemt jouw teleurstelling niet weg, maar voorkomt dat je iedere afwijzing automatisch ziet als bewijs dat jij niet deugt.

Hoe weet je of je afwijzing terecht aanvoelt?

Onderzoek welke feiten er zijn. Wat heeft de ander letterlijk gezegd of gedaan? Welke betekenis geef jij daaraan? Soms is er duidelijk sprake van uitsluiting of kleinering. Op andere momenten vul je stilte, onzekerheid of onduidelijkheid in vanuit eerdere pijn. Een open gesprek kan helpen om feiten en interpretaties uit elkaar te halen.

Kun je minder gevoelig worden voor afwijzing?

Ja. Het doel is niet dat afwijzing je nooit meer raakt, maar dat je sneller herkent wat er gebeurt en minder automatisch reageert vanuit angst. Door jouw gedachten te onderzoeken, grenzen aan te geven en zelfwaardering te ontwikkelen, wordt jouw evenwicht minder afhankelijk van iedere reactie van buitenaf.

Wanneer is professionele begeleiding verstandig?

Begeleiding kan verstandig zijn wanneer angst voor afwijzing jouw relaties, werk of keuzes sterk beheerst. Zoek ook hulp wanneer je jezelf voortdurend aanpast, vrijwel geen grenzen durft aan te geven of na iedere afwijzing langdurig vastloopt in schaamte, zelfhaat of eenzaamheid.