home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / voelen gevoelens / afwijzing / ongewenst

Gevoel dat je ongewenst bent

Heb jij weleens het gevoel gehad dat je ongewenst was? Of nog scherper gevraagd: heb je soms nog steeds het gevoel dat je ongewenst bent? Binnen de cluster over afwijzing en relationele pijn hoort dit gevoel bij afwijzing en uitsluiting. Je ervaart dat jouw aanwezigheid niet wordt gewenst, dat je niet welkom bent of dat anderen liever zonder jou verdergaan. Dat kan diep doorwerken in jouw zelfbeeld, relaties en behoefte om ergens werkelijk bij te horen.

Wat betekent het wanneer je je ongewenst voelt?

Je ongewenst voelen betekent dat je ervaart dat jouw aanwezigheid niet welkom, wenselijk of waardevol is. Je kunt het gevoel hebben dat anderen niet voor jou kiezen, dat je hen tot last bent of dat er eigenlijk geen plaats voor je is. Het gaat daarmee niet alleen over wat iemand letterlijk heeft gezegd. Het kan een diepgewortelde overtuiging worden over jouw bestaansrecht en jouw plaats tussen andere mensen.

• Je voelt je niet welkom.
• Je hebt het gevoel dat jouw aanwezigheid onwenselijk is.
• Je ervaart dat anderen jou niet willen.
• Je denkt dat je mensen tot last bent.
• Je hebt het gevoel dat anderen liever zonder jou zijn.
• Je twijfelt of er ergens werkelijk plaats voor jou is.

Waarom kan zo’n mededeling als een mokerslag binnenkomen?

De mededeling van Lisannes moeder sloeg in als een bom. Lisanne is inmiddels drieënveertig jaar, maar kent nog steeds momenten waarop zij zich overbodig, ongewenst en niet welkom voelt. De boodschap uit haar jeugd is onderdeel geworden van de manier waarop zij zichzelf en relaties beleeft. Zij kan sneller denken dat zij anderen in de weg zit, tot last is of er niet werkelijk toe doet.

• Je voelt je overbodig.
• Je voelt je ongewenst.
• Je voelt je niet welkom.
• Je hebt het gevoel dat je er niet toe doet.
• Je denkt dat je anderen in de weg zit.
• Je bent bang dat je anderen tot last bent.
• Je verwacht sneller dat anderen jou zullen afwijzen.

Is een ongewenste zwangerschap hetzelfde als een ongewenst kind?

Nee, dat hoeft niet hetzelfde te zijn. Een zwangerschap kan onverwacht komen en op een moeilijk moment plaatsvinden. Ouders kunnen schrikken, twijfelen of zich zorgen maken over hun relatie, leeftijd, gezondheid of financiële situatie. Dat zegt niet automatisch dat het kind na de geboorte niet geliefd of welkom is. Voor een kind kan dat onderscheid echter moeilijk te begrijpen zijn. De woorden ‘jij was ongewenst’ kunnen worden gehoord als: mijn bestaan was een probleem en ik had er niet moeten zijn.

Waarom is zorgvuldigheid van ouders belangrijk?

Ik vraag daarom altijd zorgvuldigheid van ouders. Natuurlijk kan een zwangerschap onverwacht zijn en op dat moment niet goed uitkomen. Toch is het belangrijk om goed na te denken over de woorden waarmee je daarover spreekt. Er kan een dag komen waarop jouw kind het verhaal hoort. De boodschap dat iemand een foutje was, eigenlijk niet welkom was of beter niet geboren had kunnen worden, kan keihard binnenkomen en tientallen jaren blijven doorwerken.

Kun je je ook later in jouw leven ongewenst voelen?

Ja. Je ongewenst voelen hoeft niet alleen met jouw geboorte of jeugd te maken te hebben. Het gevoel kan ook ontstaan wanneer een partner afstand neemt, vrienden jou niet meer uitnodigen, collega’s jou negeren of familieleden laten merken dat jouw aanwezigheid niet wordt gewaardeerd. Ook herhaalde afwijzingen kunnen de overtuiging versterken dat je nergens werkelijk welkom bent.

Welke invloed heeft dit gevoel op jouw relaties?

Wanneer je diep vanbinnen gelooft dat je ongewenst bent, kun je voortdurend controleren of anderen jou nog wel willen. Je let sterk op stiltes, afwijzende blikken en veranderingen in aandacht. Je kunt gaan pleasen, jezelf onzichtbaar maken of juist voortdurend om bevestiging vragen. Daardoor wordt jouw gedrag steeds sterker bepaald door de angst dat een ander zal ontdekken dat je eigenlijk niet de moeite waard bent.

Waarom maak je jezelf soms onzichtbaar?

Onzichtbaar worden kan een beschermingsstrategie zijn. Wanneer je weinig vraagt, jezelf niet laat horen en zo min mogelijk ruimte inneemt, loop je volgens jouw gevoel minder kans om openlijk te worden afgewezen. Tegelijkertijd ervaar je daardoor nauwelijks dat iemand jou werkelijk leert kennen, kiest en ontvangt. Je voorkomt afwijzing, maar ook de mogelijkheid van echte verbinding.

Waarom probeer je anderen tevreden te houden?

Je kunt proberen jouw plaats te verdienen door behulpzaam, gemakkelijk en voortdurend beschikbaar te zijn. Je zegt ja terwijl je nee bedoelt en past je aan de wensen van anderen aan. Daarmee hoop je dat niemand een reden heeft om jou weg te sturen. Het gevaar is dat je relaties opbouwt waarin jouw aanwezigheid vooral wordt gewaardeerd om wat je doet en niet om wie je bent.

Kun je jezelf ongewenst maken in jouw eigen leven?

Wanneer je jarenlang gelooft dat er geen plaats voor jou is, kun je jezelf steeds verder naar de achtergrond schuiven. Je houdt geen rekening met jouw behoeften, dromen en grenzen en laat anderen bepalen hoeveel ruimte je mag innemen. Zo herhaal je vanbinnen de oorspronkelijke afwijzing. Niet alleen anderen ontvangen jou niet, maar jij ontvangt jezelf ook nauwelijks.

Wat betekent jezelf ontvangen?

Jezelf ontvangen betekent dat je jezelf omarmt in wie je bent. Je erkent dat jij hier mag zijn, ruimte mag innemen en behoeften mag hebben. Het betekent ook dat je niet langer jouw hele bestaan laat bepalen door woorden die iemand vroeger over jou heeft uitgesproken. Je kunt de omstandigheden rond jouw geboorte of eerdere afwijzing niet veranderen, maar wel onderzoeken welke betekenis je daar vandaag nog aan geeft.

Moet je jouw moeder of ouders eerst vergeven?

Jezelf ontvangen betekent niet dat je onmiddellijk alles moet vergeven of de impact van woorden moet ontkennen. Mogelijk was de boodschap onzorgvuldig, pijnlijk of schadelijk. Het kan tijd kosten om boosheid en verdriet daarover te verwerken. Loskomen van de beschuldiging betekent vooral dat jouw huidige bestaansrecht niet langer volledig afhankelijk blijft van wat jouw ouders vroeger voelden of zeiden.

Wat kun je tegen jezelf zeggen?

Wanneer je met het gevoel rondloopt dat je ongewenst bent, kunnen woorden over zelfaanvaarding en zelfliefde zwaar of ongeloofwaardig klinken. Toch begint herstel met een andere innerlijke boodschap. Niet als snelle oplossing, maar als een richting waarin je stap voor stap kunt groeien.

• Wees welkom bij jezelf.
• Ontvang jezelf als een gewenst mens.
• Herinner jezelf eraan dat jij ertoe doet.
• Geef jouw leven betekenis.
• Neem jouw behoeften en grenzen serieus.
• Zoek relaties waarin jouw aanwezigheid oprecht wordt gewaardeerd.

Hoe kun je leren dat je er wel toe doet?

Het gevoel dat je gewenst en welkom bent, groeit niet alleen door positieve woorden. Je hebt ook ervaringen nodig waarin mensen zorgvuldig met je omgaan, naar je luisteren en blij zijn met jouw aanwezigheid. Let daarom niet uitsluitend op mensen bij wie je om aandacht moet vechten. Zoek ook contact met mensen die jou uitnodigen, meenemen en respecteren zonder dat je daarvoor voortdurend iets hoeft te bewijzen.

Welke gevoelens hangen samen met jezelf ongewenst voelen?

Wanneer anderen jou behandelen alsof jouw bijdrage niet meer nodig is, kun je jezelf afgedankt voelen. Wanneer je hard en zonder respect aan de kant wordt gezet, kun je jezelf afgeserveerd voelen.

Je kunt bovendien ervaren dat je buiten de boot valt wanneer anderen jou niet meenemen of toelaten. Wanneer iemand op wie je rekende afstand neemt, kun je je in de steek gelaten voelen. Ook kan het gevoel worden versterkt wanneer je door anderen wordt gekleineerd en jouw plaats of waardigheid voortdurend wordt aangetast.

Veelgestelde vragen over jezelf ongewenst voelen

Het gevoel dat je ongewenst bent, kan vragen oproepen over jouw jeugd, relaties en bestaansrecht. Hieronder vind je vijf aanvullende vragen.

Kan één opmerking uit jouw jeugd zo lang doorwerken?

Ja. Vooral woorden van ouders of verzorgers kunnen diep binnenkomen, omdat een kind afhankelijk is van hun liefde, veiligheid en erkenning. Een opmerking kan onderdeel worden van het verhaal dat je later over jezelf vertelt, zeker wanneer er weinig ruimte was om vragen te stellen of de boodschap te nuanceren.

Waarom geloof je positieve woorden van anderen soms niet?

Wanneer je diep hebt geleerd dat je ongewenst bent, botsen positieve woorden met jouw bestaande overtuiging. Je kunt denken dat mensen alleen aardig doen, iets van je nodig hebben of later alsnog zullen vertrekken. Nieuwe ervaringen hebben tijd nodig voordat zij sterker worden dan het oude verhaal.

Is jezelf ongewenst voelen hetzelfde als jezelf overbodig voelen?

Nee. Bij jezelf ongewenst voelen ervaar je dat anderen jouw aanwezigheid liever niet willen. Bij jezelf overbodig voelen denk je vooral dat jouw bijdrage niet nodig is en dat anderen zonder jou kunnen. De gevoelens kunnen wel tegelijk aanwezig zijn.

Kun je leren jezelf welkom te heten?

Ja. Dat begint met erkennen welke afwijzende boodschappen je hebt overgenomen en hoe je jezelf daardoor behandelt. Vervolgens oefen je met ruimte innemen, behoeften toelaten en relaties aangaan waarin jouw aanwezigheid niet voortdurend ter discussie staat.

Wanneer is professionele begeleiding verstandig?

Begeleiding kan verstandig zijn wanneer het gevoel ongewenst te zijn jouw relaties, zelfbeeld en dagelijks leven sterk beheerst. Zoek ook ondersteuning wanneer je jezelf voortdurend wegcijfert, nauwelijks verbinding durft aan te gaan of denkt dat jouw leven geen waarde heeft.