home / persoonlijke ontwikkeling / assertiviteit / complimenten

Complimenten geven en ontvangen: vind je dat moeilijk?

Een compliment geven of ontvangen is voor veel mensen moeilijk. Wanneer je een compliment krijgt, smelt je weg, weet je niet waar je moet kijken of begin je te blozen. Of je wordt onzeker en voelt je verlegen. Een compliment geven kan ook moeilijk zijn, omdat je niet gewend bent om openlijk jouw waardering voor iemand uit te spreken. Of je schaamt je er haast voor om dat te doen. Misschien kunnen wij je verder helpen. Lees in ieder geval dit artikel even door. Complimenten geven en ontvangen hoort namelijk bij assertief leren communiceren: zeggen wat je bedoelt. Je spreekt jouw waardering uit en leert die waardering ook werkelijk te ontvangen. Ik ga in dit artikel in op:

7

• Wat een compliment eigenlijk is.
• Waarom complimenten belangrijk zijn.
• Waarom een compliment ontvangen moeilijk kan zijn.
• Waarom een compliment geven soms lastig is.
• Hoe complimenten de communicatie beïnvloeden.

Wat is een compliment?

Een compliment is een blijk van waardering voor iets wat je hebt gedaan. Iemand spreekt openlijk zijn of haar bewondering uit voor jouw inzet of voor een prestatie die je hebt geleverd. Iemand kan je ook prijzen omdat je er leuk uitziet of mooie kleding draagt. Je kunt een compliment zien als een lofuiting: een lovende of vleiende uitdrukking.

Complimenten en opvoeding

Hoe er vroeger thuis of op school met complimenten werd omgegaan, bepaalt vaak hoe je ze nu ontvangt. Werd je regelmatig geprezen en aangemoedigd? Dan zul je waardering waarschijnlijk gemakkelijker toelaten. Kreeg je juist weinig of geen complimenten? Dan kan het ongemakkelijk voelen wanneer iemand je nu prijst. Misschien kun je het moeilijk geloven. 

Je kunt er zelfs achterdochtig van worden en het gevoel krijgen dat de ander iets van je wil. Jouw opvoeding legt dus mede de basis voor de manier waarop je later in jouw werk en relaties met complimenten omgaat.

Waarom zijn complimenten belangrijk?

In communicatie ligt de nadruk vaak op wat niet goed ging of beter had gemoeten. Je vermenigvuldigt kritiek al gauw met tien, terwijl je complimenten door tien deelt. Jammer eigenlijk. Een oprecht compliment draagt bij aan vertrouwen en verbinding. Het bevestigt wat goed gaat. Dat is minstens zo belangrijk als feedback op wat beter kan. Complimenten kunnen jouw zelfbeeld daarom positief beïnvloeden. Maar er zit ook een andere kant aan. Wanneer je complimenten steeds wegwuift, zegt dat vaak iets over jouw zelfbeeld. Hoe jij met complimenten omgaat, laat dus veel zien. Heb je een negatief zelfbeeld? Dan vind je het vaak moeilijk om complimenten te ontvangen en wuif je ze sneller weg. Met een gezond zelfbeeld kun je waardering meestal beter toelaten. Juist daarom is het belangrijk om niet alleen aandacht te hebben voor kritiek, maar ook voor waardering en positieve bevestiging.

 

Waarom is een compliment ontvangen moeilijk?

Ik kan tal van redenen opsommen waarom het moeilijk kan zijn om een compliment te ontvangen. Misschien:

• Heb je het gevoel dat het compliment niet oprecht is.
• Denk je dat je beslijmd wordt.
• Vermoed je dat de ander op deze manier iets van je gedaan wil krijgen.
• Vind je het moeilijk om in de schijnwerpers te staan.
• Hoef je niet per se op de voorgrond te staan.
• Vind je het compliment een beetje onzin: het is toch vanzelfsprekend dat je dit of dat hebt gedaan?
• Ben je perfectionistisch en zie je altijd wel iets wat niet goed is gegaan of niet klopt.
• Zet je een muurtje om jezelf heen, zodat je vooral niet laat zien hoe mooi je het stiekem vindt dat je gecomplimenteerd wordt.
• Weet je jezelf geen houding te geven wanneer je waardering krijgt.

Enerzijds kun je erg op zoek zijn naar waardering en hopen dat mensen jou zien staan. Anderzijds weet je jezelf geen houding te geven wanneer je daadwerkelijk een compliment ontvangt.

Wat gebeurt er precies in de praktijk?

Aan de hand van een paar voorbeelden leg ik uit wat er precies kan gebeuren.

Alice, 44 jaar, werkt al jaren op de administratie bij een gemeentelijke organisatie. Ze ontdekt hoe moeilijk zij het vindt om waardering te ontvangen. Wanneer haar leidinggevende haar een compliment geeft, begint ze sterk te blozen. Zelf wordt ze daar onzeker van.

Alice vertelt: ‘Op een bepaald moment voel je jezelf warm worden en die warmte trekt naar je hoofd. Dan schrik ik al en denk ik: shit, ik krijg een rooie kop. Zodra die gedachte door mij heen gaat, word ik nog rooier en voel ik mij nog onzekerder.’

Bernadette, 35 jaar, vertelt dat zij juist wegkruipt wanneer zij een compliment van haar leidinggevende krijgt. Ze zegt: ‘Het eerste wat door mij heen gaat, is een soort wantrouwen. Het idee dat ik iets voor hem moet doen of zo. Ik geloof die ander soms gewoon niet en kan de waardering die ik krijg niet goed ontvangen.’

Wat zijn de gevolgen voor de communicatie?

De gevolgen voor de communicatie zijn te raden. Ben, 53 jaar, vertelt hoe moeilijk hij dit als leidinggevende vindt: ‘De waardering die ik oprecht probeer uit te spreken, wordt niet ontvangen en dat roept bij mij twijfel op. Ook weleens irritatie trouwens, omdat ik wantrouwen voel terwijl ik vertrouwen geef. Op een bepaald moment kom je zover dat je het niet meer uitspreekt en denkt: nou ja, dan niet.’

In deze situatie ontvang je de ander niet, terwijl die probeert om oprecht zijn gevoelens en gedachten over te brengen. De twijfel die bij Alice en Bernadette ligt, wordt als het ware overgedragen op leidinggevende Ben. Er ontstaat miscommunicatie. Gevoelens en waardering worden niet op een goede manier gedeeld. In de praktijk blijkt overigens vaak dat mensen die waardering moeilijk kunnen ontvangen, juist heel veel behoefte aan waardering, erkenning en respect hebben.

De negatieve vicieuze cirkel bij complimenten ontvangen

Wanneer je complimenten moeilijk kunt ontvangen, kan een negatieve vicieuze cirkel ontstaan:

• Iemand geeft jou een compliment.
• Je wordt onzeker, wantrouwig of verlegen.
• Je zwakt het compliment af of wijst het af.
• De ander voelt zich niet ontvangen.
• De ander spreekt zijn waardering minder snel opnieuw uit.
• Jij ervaart vervolgens dat je weinig waardering krijgt.
• Daardoor groeit jouw behoefte aan bevestiging en wordt het volgende compliment opnieuw beladen.

Zo houd je onbedoeld een patroon in stand. Je hebt behoefte aan waardering, maar maakt het voor de ander steeds minder aantrekkelijk om die waardering uit te spreken.

Jezelf onderuithalen na een compliment

Gecomplimenteerd worden en daar moeilijk mee kunnen omgaan, leidt er vaak toe dat je jezelf direct onderuithaalt. Bijvoorbeeld:

• Je zwakt af wat je hebt gedaan en zegt: ‘O, dat was een kleine moeite hoor.’
• Je richt de aandacht meteen op de ander en zegt: ‘Moet je kijken wat jij allemaal voor mij hebt gedaan.’
• Je maakt jezelf heel klein en zegt: ‘Ik heb het diploma wel gehaald, maar ik heb er heel veel moeite voor moeten doen.’
• Je noemt meteen negatieve punten van jezelf: ‘Op zich ging de presentatie wel goed, maar...’
• Je zegt niets, bloost, krijgt het warm en weet eigenlijk niet waar je moet kijken.

Zo verdwijnt het compliment nog voordat het goed en wel bij jou is binnengekomen.

Hoe kun je een compliment ontvangen?

Een compliment ontvangen hoeft niet ingewikkeld te zijn. Luister naar wat de ander zegt en probeer het compliment niet meteen af te zwakken, weg te lachen of terug te kaatsen. Je hoeft er geen toespraak van drie kwartier van te maken. ‘Dank je wel’ is vaak al voldoende. Probeer het compliment daarna ook even te laten staan. Je hoeft niet direct uit te leggen waarom jouw prestatie eigenlijk niets voorstelde, waarom iemand anders het beter deed of waarom het vooral geluk was. Een compliment ontvangen betekent niet dat je naast jouw schoenen moet gaan lopen. Het betekent alleen dat je de waardering van de ander niet meteen afwijst.

Hoe vaak geef jij zelf een compliment?

Een vraag van heel andere orde: hoe vaak geef jij zelf een compliment aan een ander? Spreek je weleens uit dat je het fijn vindt wat iemand voor je doet of wat iemand voor je betekent? Uit je jouw bewondering weleens voor jouw medemens? Laat je merken dat je de ander waardeert? Dat kan met of zonder woorden. Je kunt bijvoorbeeld:

• Jouw waardering uitspreken voor wat iemand voor jou heeft gedaan.
• Jouw waardering uitspreken voor wat iemand voor jou heeft betekend.
• Iemand een schouderklop geven zonder verder iets te zeggen.
• Iemand omhelzen en fluisteren: ‘Dank je wel voor alles.’
• Een duim in de lucht steken als teken van: het is oké.

Een oprecht compliment kan ook een mooie manier zijn om contact te maken of een gesprek te openen. Lees meer over een gesprek aangaan en gaande houden.

Vind je een compliment geven moeilijk?

Een compliment geven kan eveneens moeilijk zijn. Daar zijn verschillende redenen voor. Misschien:

• Ben je niet gewend om openlijk jouw waardering uit te spreken.
• Vind je het kwetsbaar om zo open te zijn in jouw communicatie.
• Ben je bang dat het verkeerd valt bij de ander.
• Valt het je niet eens op wat de ander doet.
• Waardeer je het te weinig of vind je het vanzelfsprekend.
• Ben je gewend om te vertellen wat fout gaat, niet wat goed gaat.
• Merk je dat de ander zich ongemakkelijk voelt wanneer je hem of haar complimenteert.
• Waardeer je de ander wel, maar vergeet je het eenvoudigweg uit te spreken.

Misschien voel je de waardering wel, maar houd je haar voor jezelf. Lees dan verder over gevoelens opkroppen en leren uitspreken.

Complimenten op de werkvloer

Ook op de werkvloer speelt het geven van complimenten een grote rol. In hoeverre laat een werkgever of leidinggevende aan medewerkers merken dat hij of zij hen waardeert? In hoeverre geeft een leidinggevende complimenten aan medewerkers? En in welke mate complimenteren collega’s elkaar onderling? Waardering geven aan medewerkers is belangrijk voor het werkklimaat, het onderlinge vertrouwen en een positieve werksfeer.

Complimenten kunnen averechts werken

Soms kan een compliment juist averechts uitpakken en zelfs als grensoverschrijdend gedrag worden ervaren. Ik denk aan een docent die tegen een mbo-3-leerling zegt: ‘Wat heb jij een mooie trui aan’ of: ‘Wat zie je er goed uit.’ In dit voorbeeld diende de leerling een klacht in, omdat het sociaal onveilig voelde. Dat laat zien: wanneer je een compliment geeft, weet dan goed wat je zegt en in welke context je het zegt. Het gaat om de juiste balans tussen afstand en nabijheid. Ik schrijf je niet voor hoe het wel of niet moet. Het is beter dat je zelf aanvoelt wat wel en niet kan.

Geef je jezelf ook een compliment?

Geef je jezelf weleens een compliment? Spreek je tegen jezelf uit dat je trots bent of dat je iets heel goed hebt gedaan? Dat helpt om jouw zelfvertrouwen op te bouwen. Jezelf complimenteren heeft te maken met de manier waarop je met jezelf communiceert. Ben je heel kritisch op jezelf? Heb je altijd commentaar op jezelf? Of zeg je ook weleens tegen jezelf dat je iets goed hebt gedaan?

Zeg je weleens tegen jezelf: ‘Dat heb ik toch maar geflikt.’

Communiceren met jezelf heeft invloed op jouw mindset. Ben je altijd bezig met wat nog moet, wat nog niet goed is en wat beter kan of beter moet? Of zie je ook wat goed is, wat goed gaat, wat er allemaal al is en hoe mooi het eigenlijk is?

Samengevat

Veel mensen vinden het moeilijk om complimenten te geven of te ontvangen. Complimenten worden vaak afgezwakt, terwijl kritiek juist wordt uitvergroot. Je kunt moeite hebben met complimenten doordat je ze niet vertrouwt, niet graag in de schijnwerpers staat, perfectionistisch bent of jezelf direct onderuithaalt. Tegelijkertijd kan het geven van complimenten lastig zijn wanneer je niet gewend bent om waardering openlijk uit te spreken. Oprechte complimenten zijn belangrijk. Ze dragen bij aan vertrouwen, verbinding, een positief zelfbeeld en een prettige werksfeer. Dat geldt niet alleen voor complimenten aan anderen, maar ook voor de waardering die je jezelf geeft.

Veelgestelde vragen over complimenten geven en ontvangen

Hieronder vind je antwoorden op veelgestelde vragen over complimenten geven, complimenten ontvangen en omgaan met waardering.

Hoe kan ik leren om complimenten beter te ontvangen?

Door simpelweg ‘dank je wel’ te zeggen en de waardering te laten binnenkomen. Je hoeft het compliment niet direct te relativeren, af te zwakken of terug te kaatsen.

Wat moet ik zeggen als ik een compliment krijg?

Een eenvoudig ‘dank je wel’ is voldoende. Je hoeft jouw prestatie niet kleiner te maken, jezelf naar beneden te halen of onmiddellijk iets aardigs terug te zeggen.

Hoe weet ik of een compliment oprecht is?

Let op de toon en de context. Oprechte complimenten zijn vaak concreet en sluiten aan bij iets wat je hebt gedaan. Vage of overdreven complimenten kunnen minder geloofwaardig overkomen of manipulatief bedoeld zijn.

Hoe vaak zou je complimenten moeten geven?

Complimenten zijn geen trucje. Het gaat om oprechte waardering. Laat merken dat je de ander ziet en waardeert, maar overdrijf het niet.

Wat als ik heel veel behoefte heb aan complimenten?

Dat kan wijzen op een sterke behoefte aan erkenning. Dan is het belangrijk om ook te werken aan jouw eigenwaarde en zelfstandigheid, zodat jouw gevoel van waarde niet volledig afhankelijk wordt van de bevestiging van anderen.

Hoe geef je een compliment dat echt binnenkomt?

Wees concreet. Benoem wat je waardeert en waarom. Bijvoorbeeld: ‘Ik vond het sterk hoe je rustig bleef tijdens die lastige vergadering.’ Dat maakt het compliment geloofwaardig en persoonlijk.