home / persoonlijke ontwikkeling / assertiviteit / muur om je heen gebouwd

Muur om je heen gebouwd: waarom doe je dat en hoe kom je eruit?

Heb je een muur om je heen gebouwd? Begrijp je ook waarom je dat hebt gedaan? En hoe is het leven achter de muur? Voelt het goed? Geeft het vrede en blijdschap? Of zeg je: ik voel me dodelijk eenzaam achter mijn opgetrokken muurtje? Een muur om jezelf heen bouwen kan samenhangen met faalangst en sociale onzekerheid. Je probeert jezelf dan te beschermen tegen pijn, afwijzing of teleurstelling.

Wat betekent een muur om jezelf heen bouwen?

Een muur bouw je om je gevoelens en emoties te beschermen, om je ziel te bewaren voor nog meer pijn, om erger te voorkomen en om niet meer zo kwetsbaar te zijn. Er zijn tal van manieren om een muur om jezelf heen te bouwen:

• Je bent cynisch of sarcastisch in jouw communicatie.
• Je bent aanvallend of je speelt het in de communicatie op de persoon.
• Je bent ongelooflijk scherp in wat je zegt.
• Je laat niets van jezelf zien. Zelfs aan jouw gezichtsuitdrukking kan men niet zien wat jij voelt of bedoelt.
• Je laat alles in het midden, zelfs de waarheid.
• Je spaart de kool en de geit en zegt niets.
• Zodra het spannend wordt, ben jij weg.
• Je vermijdt diepgaande contacten en houdt het mooi oppervlakkig.
• Je lacht het weg. Is het grimassen of lachen?
• Zodra het serieus wordt, maak jij een grapje, waardoor je de aandacht weet af te leiden van jouw gevoelens.
• Je verbergt altijd jouw ware gevoelens.
• Je reageert koel en afstandelijk wanneer er gevoelens in het spel komen.
• Je bent gelaten of passief.
• Je doet je onverschillig voor.

Het gaat dus niet alleen om afstandelijk of gesloten gedrag. Soms ziet jouw muur er juist uit als scherpte, humor, cynisme of controle. Je houdt de ander dan op afstand zonder letterlijk te zeggen dat je geen nabijheid wilt. Vaak merk je pas later dat je dit doet, omdat het gedrag ooit een manier was om jezelf veilig te houden.

Waarom bouw je een muur om jezelf heen?

Een muur om je heen bouwen is een vorm van emotionele zelfbescherming. Je wilt niet geraakt worden. Je hebt een burcht om jezelf heen gezet. Niemand komt daar nog binnen. Wie ze ook zullen raken, jou niet weer. Waarom doe je het?

• Waren gevoelens en emoties vroeger niet veilig?
• Was er vaak spanning thuis?
• Hebben ze jou geplaagd en gepest?
• Ben je beschadigd in jouw vertrouwen?
• Hebben ze jou in jouw hart of integriteit geraakt?
• Ben je aangetast in wie je bent?
• Is er iemand over jouw grenzen heen gegaan?

Zo’n muur ontstaat meestal niet van de ene op de andere dag. Vaak begint het met één of meer ervaringen waarin openheid, vertrouwen of kwetsbaarheid pijn deden. Je leert dan dat afstand veiliger voelt dan contact. Eerst helpt dat. Later wordt de bescherming zo vanzelfsprekend dat je ook mensen op afstand houdt die jou misschien helemaal geen kwaad willen doen. Die muur kan dan uitgroeien tot een overlevingsmechanisme: een patroon dat ooit nodig was om jezelf te beschermen, maar dat je later ook kan belemmeren in het contact met anderen.

Wat zijn de gevolgen van een muur om jezelf heen bouwen?

Je voelt je eenzaam. Je weet het wel, diep vanbinnen. Die muur is een etalage waardoor niemand naar binnen kan kijken. Maar jij kunt ook niet naar buiten kijken. Ja, stiekem heb je een paar gaten in de muur gemaakt om toch wat adem te houden. Je voelt wel dat je verstikt achter de muur.

De muur die jou moest beschermen, belemmert je nu om werkelijk contact te maken. Je laat anderen niet zien wat er in jou leeft en daardoor kunnen zij ook niet goed op jou reageren. Misschien denken ze dat je geen behoefte hebt aan aandacht, steun of nabijheid. Ze zien jouw afstandelijkheid, maar niet de pijn, onzekerheid of behoefte aan verbinding die daarachter zit. Zo ontstaat er niet alleen een emotionele muur, maar ook een communicatiemuur. Je zegt niet wat je voelt, houdt jouw gedachten voor jezelf of maakt een grapje zodra een gesprek te dichtbij komt. De ander weet daardoor niet goed hoe hij jou kan bereiken. Misschien probeert iemand het een paar keer, maar trekt diegene zich uiteindelijk ook terug.

Dat maakt de eenzaamheid achter de muur steeds groter. Jij wacht misschien tot iemand echt moeite doet om bij jou binnen te komen, terwijl de ander het gevoel krijgt dat jij hem of haar buiten wilt houden. Zo ontstaat afstand aan beide kanten, terwijl er misschien juist behoefte is aan echt contact. De muur houdt dus niet alleen pijn buiten. Hij houdt ook warmte, steun, begrip en verbondenheid tegen. Wat ooit bescherming bood, kan uiteindelijk een gevangenis worden.

Bescherm je jezelf of sluit je jezelf af?

Jezelf beschermen is niet verkeerd. Soms is afstand nodig. Het verschil zit in de vraag of jij nog kunt kiezen. Kun je iemand toelaten wanneer dat veilig voelt, of staat de muur altijd overeind? Kun je vertellen wat je voelt, of houd je iedereen buiten, ook wanneer je eigenlijk verbinding wilt? Kun je een lastig gesprek aangaan, of trek je je automatisch terug zodra het spannend wordt? Bescherming is tijdelijk en bewust. Afsluiting wordt een vast patroon waarin je nauwelijks nog ruimte voelt om anders te reageren. Dan kies jij niet meer voor de muur, maar lijkt de muur voor jou te kiezen.

Hoe kun je jouw muur langzaam afbreken?

Misschien wordt het tijd om een andere weg in te slaan. Een nieuwe strategie. Jouw muur had een functie. Het is een overlevingsmechanisme dat volstrekt logisch is. Je hebt niet iets verkeerd gedaan of zo. Juist niet. Je kon niet anders. Het is een natuurlijke reactie. Zoals je lijf op slot kan springen bij een verkeerde beweging, zo springt je geest op slot bij een te ernstige kwetsuur. Maar de behandeling van lichaam en geest lijkt ook op elkaar. Wanneer je spieren op slot springen bij een verkeerde beweging, adviseert de fysiotherapeut om te bewegen, terwijl je het gevoel hebt dat je dat niet kunt. Ook de geestelijke therapeut zal je adviseren om jouw kwetsbaarheid te tonen, terwijl je dat niet meer wilt of kunt.

Het geheim is dat je jezelf niet beschermt door te verstarren of te verharden. Je beschermt jezelf door te bewegen, contact te maken en kwetsbaar te zijn. Je hoeft jouw muur niet in één keer af te breken. Dat zou waarschijnlijk te veel zijn. Je kunt beginnen met een kleine opening. Vertel iemand die je vertrouwt iets wat je normaal voor jezelf houdt. Zeg dat je een onderwerp lastig vindt. Geef toe dat je geraakt bent. Of blijf in een gesprek aanwezig wanneer je normaal zou weggaan of een grap zou maken. Het doel is niet dat je onbeschermd wordt. Het doel is dat jij weer kunt kiezen wanneer je afstand nodig hebt en wanneer je iemand wilt toelaten. Je kunt bijvoorbeeld beginnen met:

• Kies één persoon bij wie je je redelijk veilig voelt.
• Deel iets kleins in plaats van meteen jouw hele verhaal.
• Benoem wat er in jou gebeurt.
• Blijf aanwezig wanneer je spanning voelt.
• Verwacht niet dat vertrouwen direct terug is.
• Geef jezelf tijd om nieuwe ervaringen op te doen.

Waarom is kwetsbaarheid nodig om jouw muur los te laten?

Zonder muur ben je kwetsbaar. En kwetsbaarheid is een kwaliteit. Ook een kwaliteit die bij het leven hoort. Want je bent kwetsbaar en je bent niet perfect. Het mooie is: je mag ook kwetsbaar en imperfect zijn. Jij bent niet perfect, anderen zijn niet perfect en het leven is niet perfect. In dit leven is er pijn, strijd, innerlijke strijd en lijden, psychisch en fysiek.

Jouw muur slaagt er niet in om die pijn te vermijden. De kunst van het leven is om je eigen kwetsbaarheid onder ogen te zien en ermee te leren omgaan. Wanneer je minder achter jouw muur wilt leven, vraagt dat van je dat je stap voor stap weer zichtbaar wordt. Dat betekent niet dat je alles moet delen, maar wel dat je jezelf niet langer volledig verborgen houdt. Jouw kunst is om uit jouw schulp te kruipen.

Veelgestelde vragen - FAQ

Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over een muur om jezelf heen bouwen.

Waarom bouw je een muur om jezelf heen?

Je bouwt vaak een muur om jezelf heen om pijn, afwijzing, teleurstelling of nieuwe kwetsuren te voorkomen. De muur geeft tijdelijk veiligheid en afstand, vooral wanneer openheid eerder niet veilig voelde.

Hoe merk je dat je emotioneel afgesloten bent?

Je kunt merken dat je weinig van jezelf laat zien, diepgaande gesprekken vermijdt, gevoelens weggrapt, koel reageert of afstand neemt zodra een gesprek persoonlijk wordt. Ook kan het zijn dat anderen moeilijk kunnen zien wat er werkelijk in jou omgaat.

Is een muur om jezelf heen altijd verkeerd?

Nee. Afstand en bescherming kunnen soms nodig zijn. Het wordt vooral een probleem wanneer de muur voortdurend overeind blijft en je ook veilige mensen niet meer kunt toelaten.

Waarom voel je je eenzaam achter jouw muur?

De muur houdt niet alleen pijn buiten, maar ook nabijheid, steun en echte verbinding. Anderen zien jouw bescherming, maar niet altijd de behoefte aan contact die daarachter verborgen zit.

Hoe kun je jouw muur langzaam afbreken?

Begin klein en kies iemand bij wie je je redelijk veilig voelt. Deel iets wat je normaal voor jezelf houdt, benoem wat je spannend vindt en probeer aanwezig te blijven wanneer je de neiging voelt om je terug te trekken. Je hoeft jouw hele muur niet ineens af te breken. Een kleine opening is al een begin.