Loading ...

Direct informatie? 0528 23 60 30

Of mail naar planning@desteven.nl

Negatief zelfbeeld: hoe kom je er vanaf?

Heb je last van een negatief zelfbeeld? Wil je werken aan een positief zelfbeeld? In dit artikel ga ik in op:

  • Zelfbeeld definitie: Wat is een zelfbeeld?
  • Kenmerken van een negatief zelfbeeld
  • Oorzaken van negatief zelfbeeld
  • Hoe je een laag zelfbeeld kunt voeden
  • Gevolgen van een laag zelfbeeld
  • Jezelf met anderen vergelijken
  • Hoe een positief zelfbeeld te ontwikkelen
  • Leerdoelen voor een positief zelfbeeld

Een beeld van je zelf: wat is zelfbeeld?

Een zelfbeeld is een combinatie van ideeën, gedachten en overtuigingen die je over jezelf hebt. Het is een beeld (zeg maar een plaatje of een video) waarop staat hoe jij tegen jezelf aankijkt. Ieder mens heeft een zelfbeeld. Dat kan een positief zelfbeeld zijn, maar het kan ook een negatief zelfbeeld zijn. Het is dus heel belangrijk hoe je met jezelf praat, maar ook hoe je over jezelf praat.

Kenmerken van een negatief zelfbeeld

Ik noem wat kenmerken die passen bij een negatief zelfbeeld:

  • Je bekritiseert jezelf voortdurend.
  • Je hebt last van zelftwijfel.
  • Je trekt je terug uit sociale situaties omdat je denkt dat je niet leuk genoeg bent of omdat je onaantrekkelijk of niet interessant genoeg bent.
  • Je haalt jezelf voortdurend onderuit.
  • Je doet zelfvervullende voorspellingen maar dan in negatieve zin: je denkt dat je zult falen of dat je afgewezen wordt.

Zelfbeeld: beeld over jezelf!

Training assertiviteit

Ben je geïnteresseerd in het volgen van een assertiviteitstraining? Onze individuele coaching richt zich op jouw specifieke leerdoelen.

 Aarzel niet en neem contact met ons op voor uitgebreide informatie!

Training assertiviteit

E-books

Zelfvertrouwen en zelfverzekerd

Te bestellen via de webshop!

E-book: mag ik er 2 kilo zelfvertrouwen bij?

Doe de assertiviteitstest!

Hoe assertief ben jij? Ontdek het nu met onze gratis online test! Ontvang direct de resultaten in je inbox.

Doe de assertiviteitstest

Voorbeeld van een negatief beeld

Ik geef je wat voorbeelden van een negatief zelfbeeld:

  • Ik ben ongeschikt voor deze functie.
  • Ik vind nooit een andere baan.
  • Ik zal nooit wennen op de nieuwe afdeling.
  • Ik ben niet zo’n prater in de groep.
  • Wij zijn maar gewone mensen (niks mis mee maar vaak wordt bedoeld: de appel valt niet ver van de boom).
  • Ik moet nog zien of het wat wordt.
  • Ik heb maar een Mbo-opleiding.
  • Och, dit is typisch weer iets voor mij.
  • Iedereen is tegen mij.
  • Ik vind mezelf raar of lelijk.
  • Ik ben veel te dik of te dun.
  • Ja dat kan ik niet.
  • Ik ben te verlegen om nieuwe mensen te ontmoeten.
  • Mijn mening doet er niet toe; niemand luistert naar mij.
  • Ik kan niet omgaan met kritiek; het maakt me kapot.

Oorzaken van negatief denken over jezelf

  • Het hond-aan-schrikdraad-effect: Je vergelijkt nare ervaringen en huidige omstandigheden met situaties en ervaringen uit het verleden (het hond-aan-schrikdraad-effect). Omdat je vroeger negatieve ervaringen hebt gehad, neem je aan dat dit nu ook het geval zal zijn.
  • Negatieve opvoeding: Je bent vroeger thuis vaak op een negatieve manier benaderd.
  • Pesten op school: Op school ben je gepest, wat voor jou een traumatische ervaring is geweest.
  • Gevoel van anders zijn: Als kind heb je je altijd al anders gevoeld dan andere kinderen en had je weinig aansluiting bij leeftijdsgenoten.
  • Ongehoord en ongezien voelen: Je hebt je niet gehoord en gezien gevoeld, zowel thuis als op school.
  • Constante vergelijking met anderen: Je hebt je constant vergeleken met anderen, zowel thuis als op school.
  • Externe verwachtingen: Je wilde voldoen aan het beeld van hoe andere mensen dachten dat je zou moeten zijn.
  • Imitatie van ouders: Je wilde voldoen aan het beeld van hoe andere mensen dachten dat je zou moeten zijn.
  • Omgaan met negatieve mensen: Je hebt te veel tijd doorgebracht met mensen die jou op een negatieve manier benaderden.
  • Gebrek aan assertiviteit: Je vond het moeilijk om voor jezelf op te komen en je eigen behoeften en grenzen duidelijk te communiceren.
  • Zelfkritiek: Je had de neiging om jezelf streng te beoordelen en bekritiseren.
  • Perfectionisme: Je streefde voortdurend naar perfectie en kon moeilijk tevreden zijn met je eigen prestaties.

Negatief zelfbeeld voeden: affirmaties en negatieve zelfpraat

Negatieve zelfbeeldpatronen kunnen zichzelf versterken en onderhouden als we niet actief proberen ze te doorbreken. Het is vergelijkbaar met het laten groeien van onkruid in je mentale tuin. Affirmaties en negatieve zelfpraat kunnen een rol spelen in het voeden of bestrijden van een negatief zelfbeeld.

Zelfsabotage

Zelfsabotage is als het onbedoeld omverwerpen van bloempotten in je mentale tuin, allemaal als gevolg van diepgewortelde negatieve overtuigingen. Wat is zelfsabotage? Wil je wat voorbeelden? En waarom doe je het? Wat brengt het met zich mee?

Lees mijn artikel over zelfsabotage.

Gevolgen van een negatief beeld over jezelf!

Negatieve gedachten werken belemmerend en beperkend. Het kan zover gaan dat je gaat denken voor een ander. Een voorbeeld is: ‘dit voorstel hoef ik niet te doen want dat krijg je er bij ons toch niet door’. Dit zijn irrationele gedachten. Andere voorbeelden die ook belemmerend werken:

  • Die opleiding hoef ik niet te doen, dat haal ik toch niet.
  • Ik blijf maar zitten waar ik zit, een andere baan vind ik niet weer.
  • Op mijn leeftijd hoef je niet te zoeken naar een baan: niemand zit meer op mij te wachten.
  • Ik heb maar niks gezegd tijdens het werkoverleg: het helpt toch niet.

Oorzaak: jeugdervaringen

Het beeld dat ik over mijzelf heb is ontstaan in jouw jeugd. Deze beelden hebben zich vastgezet in jouw hoofd en zijn doorgaans hardnekkig. Een zelfbeeld ontstaat door twee aspecten, namelijk wat anderen over je zeggen en door jouw eigen ervaring. Voorbeeld:

  • Rianne was in de klas erg stil en bescheiden. Ze vond het moeilijk om zich spontaan te uiten. In het sociale verkeer merkte ze zelf wel op dat andere kinderen dat wel deden. Op de rapportbespreking kwam het aan de orde. De leraar zei tegen de ouders van Rianne dat het hem opviel dat ze een beetje teruggetrokken was. De eigen ervaring van Rianne werd dus bevestigd door de omgeving (ouders en school).
  • Piet kwam uit een groot gezin. Hij had vier broers die glansrijk waren geslaagd voor het VWO. Voor Piet was deze lat te hoog. Hij ging naar het VMBO. De ouders van Piet vertelden regelmatig tijdens de gebruikelijke visites dat Piet eigenlijk nog het minst goed kon leren van de vijf kinderen.

De vicieuze cirkel van negatief denken over jezelf

Negatief denken is een vicieuze cirkel. Ik zal het proberen uit te leggen:

  • We gaan even terug naar het voorbeeld van Rianne. Zij was stil in de klas, merkte dat zelf reeds op als ze zichzelf met andere kinderen vergeleek. Het beeld dat ze over zichzelf creëerde, werd bevestigd door de leraar en haar ouders. Het zelfbeeld werd dus extra sterk ingeprent waardoor ze het nog moeilijker vond om spontaan af te stappen op andere kinderen. Ze ging er tegenop zien, hikte tegen nieuwe contacten aan, waardoor het nog stroever ging dan voorheen met als gevolg dat ze dacht: "Zie je wel dat ik het niet goed kan." Dit beeld werd nogmaals bevestigd door ouders en school.
  • Piet had het beeld overgenomen dat hij niet zo goed kon studeren omdat hij voortdurend vergeleken werd met zijn vier broers. Dit beeld beïnvloedde zijn prestaties en Piet bleef zitten in VMBO 3. "Zie je wel", dacht Piet, "Ik kan toch niet zo goed leren".

Negatief zelfbeeld

Jezelf met anderen vergelijken

Vergelijk je jezelf vaak met anderen? Altijd maar bezig met wat een ander beter kan? Merk je dat dit veel energie kost en dat het ten koste gaat van jouw zelfvertrouwen?

Vergelijking

  • Anderen hebben meer gestudeerd dan jij: ze hebben zelfs een HBO-opleiding.
  • De ander is welbespraakt en kan zich zo gemakkelijk binnen groepen voortbewegen (in jouw ogen).
  • Anderen leggen gemakkelijk contact.
  • De ander is ad-rem, en jij bent dat niet.
  • De ander kan carrière maken, want die heeft zoveel talenten.
  • De ander verdient veel geld of heeft zich veel materiële zaken verworven.
  • De ander kan van alles wat jij niet kunt.

Kortom: anderen hebben het gemaakt in jouw ogen!

Waarom doe je het?

Ik noem een paar redenen waarom je jezelf altijd spiegelt aan de ander. Kijk maar eens of je er iets van herkent!

  • Je voelt je heel erg klein, je hebt weinig zelfvertrouwen en je voelt je erg onzeker. In jouw hoofd maak je de ander onnodig erg groot. Maar natuurlijk maak je jezelf erg klein.
  • Je bent afgunstig. De ander heeft iets wat jij mist. De ander kan iets wat jij niet kunt of de ander bezit iets wat jij niet hebt.
  • Je wordt te weinig uitgedaagd en daarom ben je altijd met anderen bezig.

Jezelf vergelijken met anderen

Positief zelfbeeld: hoe creëer je dat?

Een positief zelfbeeld is het tegenovergestelde van een negatief zelfbeeld. Positief over jezelf leren denken draagt bij aan een positief gevoel over jezelf, maar ook aan de mate van plezier die je in jouw leven ervaart. Maar hoe kom je zover? Hier zijn een paar tips:

  • Stop met het voeden van je eigen onzekerheid.
  • Beëindig negatieve zelfspraak en ontwikkel positieve zelfspraak.
  • Train jezelf in positieve gedachten door middel van affirmaties.
  • Omring jezelf met positief ingestelde mensen.
  • Stel realistische doelen voor jezelf en werk eraan om ze te bereiken. Het behalen van doelen geeft een gevoel van voldoening en zelfvertrouwen.
  • Richt je aandacht op activiteiten waar je talent voor hebt en die je leuk vindt.

In feite gaat het om het doorbreken van een negatieve vicieuze cirkel.

Onzekerheid kun je voeden en daar moet je mee stoppen!

  • Schrijf eens op welke negatieve gedachten je hebt over jezelf
  • Werk per negatieve gedachte eens uit hoe je aan dit beeld gekomen bent
  • Vraag jezelf eens af in hoeverre deze gedachte of dit beeld realistisch is: negatieve gedachten over jezelf zijn vaak verre van realistisch namelijk.

Voorbeelden van een positief zelfbeeld

Ik noem wat voorbeelden van een positief zelfbeeld:

  • Ik ben geschikt voor deze functie.
  • Ik kan een andere baan vinden.
  • Ik zal snel wennen op de nieuwe afdeling.
  • Ik kan goed luisteren en bijdragen in groepen.
  • We zijn allemaal uniek en speciaal op onze eigen manier.
  • Ik ben hoopvol over hoe dit zal uitpakken.
  • Mijn Mbo-opleiding heeft me veel geleerd en is waardevol.
  • Dit is een uitdaging die ik kan aangaan.
  • Mensen zijn niet tegen me; ze hebben respect voor me.
  • Ik ben gezond en zorg goed voor mezelf.
  • Ja, ik kan dat leren.
  • Ik ben bereid nieuwe mensen te ontmoeten en vrienden te maken.
  • Mijn mening telt en anderen waarderen wat ik te zeggen heb.
  • Ik kan omgaan met kritiek en het helpt me groeien en verbeteren.

E-book: Mag ik er twee kilo zelfvertrouwen bij?

Heb je ooit gewenst dat je twee kilo extra zelfvertrouwen kon hebben? Dan is dit e-book een aanrader. Maar laten we duidelijk zijn: zelfvertrouwen is geen kant-en-klaar product dat je kunt kopen. Zelfvertrouwen ontwikkel je!
In dit boek duiken we diep in de wereld van een positief zelfbeeld en behandelen we 21 oorzaken van zelftwijfel. We ontrafelen de vicieuze cirkel waarin mensen gevangen kunnen zitten, en laten zien hoe gedrag kan bijdragen aan een negatief zelfbeeld.

E-book: mag ik er 2 kilo zelfvertrouwen bij?

Zelfvertrouwen en zelfverzekerd

Leerdoelen om een positief zelfbeeld te ontwikkelen

Welke leerdoelen horen bij een negatief zelfbeeld? Uiteraard: hoe krijg je een positief zelfbeeld? Maar dat heeft verwantschap met onderstaande leerdoelen:

  • Zelfaanvaarding

    Zelfaanvaarding is een dieper liggend leerdoel wanneer het gaat over positief denken over jezelf. Kan ik mezelf aanvaarden zoals ik ben? Ik kan het ook anders vragen: waarom wijs je jezelf eigenlijk steeds af? Waarom heb je voortdurend kritiek op jezelf? Waarom kun jezelf niet in de armen sluiten en zeggen: ik ben OK?

  • Zelfwaardering

    Zelfwaardering heeft veel te maken met zelfaanvaarding. Maar de vraag is: haal je de waardering uit wie je bent als mens? Of haal je waardering uit wat je doet of presteert? Mensen die waardering halen uit wat ze doen, leggen de lat vaak erg hoog voor zichzelf. Ze hebben voortdurend het gevoel dat ze zich bewijzen moeten tegenover zichzelf en tegenover anderen. Maar je hoeft je niet te bewijzen! Je bent zo al OK. Zelfs al zou je er nog 20 diploma's bij halen en zelfs al zou je de hoogste functie bekleden die je maar kunt bedenken. Daarom waarderen anderen jou niet. Anderen waarderen je om wie je bent en wat je betekent voor anderen.

  • Realistische kijk op jouw eigen kwaliteiten

    Belangrijk is om een realistische kijk op jouw eigen kwaliteiten te ontwikkelen, dus op jouw eigenschappen en vaardigheden. Je hoeft je niet groter voor te doen dan je bent, maar je hoeft je ook niet kleiner te maken dan nodig is.

Leerdoelen assertiviteitstraining

De Steven heeft nog andere leerdoelen ontwikkeld voor de training assertiviteit.

Leerdoelen assertiviteit

Ebook of webinar

Meer weten over assertiviteit?

Of bekijk onze training assertiviteit!

Training Assertiviteit

Auteur

Dit artikel is geschreven door Jan Stevens.

Jan Stevens


Jezelf kwijtraken en jezelf hervinden

Bestel dit e-book (PDF) via de webshop! Titel: Jezelf kwijtraken & jezelf hervinden.

Ebook jezelf kwijtraken

Meer informatie

Nieuwste e-book!

Het nieuwste e-book gaat over burn-out, een error in je lijf en crisis in je hoofd! Mis dit e-book niet!

Burnout- cover

Meer informatie over het e-book

Webinar over burn-out op vrijdag 12 april aanstaande!

Webinar burn-out

Meer informatie

Nieuw: online training autonomie en persoonllijk leiderschap!

Online training autonomie

De online training Autonomie en Persoonlijk Leiderschap is een waardevolle reis naar persoonlijke groei. De 8 modules bieden diepgaande inzichten en praktische tools. Het werkboek, met 22 opdrachten, bevordert zelfreflectie en bevraagt je behoeften, gevoelens, en keuzes. Jan Stevens, de trainer, presenteert de video's, waarin hij de essentie van autonomie en leiderschap belicht. Het e-book en de video's bieden een holistische benadering, van zelfreflectie tot effectieve communicatie. Deze training, inclusief praktische informatie en de mogelijkheid tot downloaden van het werkboek en e-book, is een must voor wie streeft naar persoonlijke ontwikkeling. Een investering in jezelf die de moeite waard is.

Meer informatie

Onze nieuwsbrief

Ben jij leer- en nieuwsgierig? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief!
Met jouw aanmelding ga je akkoord met onze privacyverklaring en het ontvangen van onze nieuwsbrief. Je kunt je natuurlijk op elk moment weer afmelden.

Telefonisch contact? Heb je vragen? Bel ons op 0528 23 60 30 en vraag naar Monique van Nuil.