Wat is eigenwaarde en hoe ontwikkel je zelfrespect?
Eigenwaarde en zelfrespect: wat is dat precies? Kun je dat ontwikkelen? Wanneer je gebrek hebt aan eigenwaarde of zelfrespect, hoe kun je dat veranderen? Dit artikel heb ik geschreven voor jou wanneer je jouw eigenwaarde wilt leren vergroten en wanneer je meer zelfrespect wilt ontwikkelen.
Ik schrijf dit artikel binnen de serie over zelfwaardering en zelfaanvaarding. In die serie gaat het over de vraag hoe jij jezelf waardeert, hoe je naar jezelf kijkt en wat er gebeurt wanneer jouw eigenwaarde, zelfrespect of zelfaanvaarding onder druk komt te staan.
Wat is eigenwaarde en wat is zelfrespect?
Eigenwaarde en zelfrespect horen bij elkaar. Het heeft te maken met hoe je jezelf op waarde schat. Let op: het gaat om een gevoel. Eigenwaarde is geen verstandelijke optelsom van plussen en minnen, alsof je jezelf taxeert zoals de makelaar een woning of pand taxeert.
Daarom spreekt men ook over hoe je emotioneel naar jezelf kijkt.
Kortom: het is een gevoel van wat je waard bent. Eigenwaarde heeft te maken met zelfbewustzijn en zelfrespect. Het is dus ook de mate waarin je respect hebt voor jezelf.

Wat is het verschil tussen eigenwaarde en zelfrespect?
Eigenwaarde gaat vooral over het besef dat jij waarde hebt als mens. Niet omdat je iets presteert, bezit of bewijst, maar omdat je er bent. Zelfrespect gaat over de manier waarop je met die waarde omgaat. Wanneer je zelfrespect hebt, behandel je jezelf niet als minderwaardig, waardeloos of ondergeschikt.
Je kunt dus zeggen: eigenwaarde gaat over hoe jij jouw waarde ervaart. Zelfrespect gaat over hoe jij op basis daarvan met jezelf omgaat. Wie weinig eigenwaarde ervaart, vindt het vaak ook moeilijk om grenzen te stellen, behoeften serieus te nemen en zichzelf met respect te behandelen.
Kun je ook te veel eigenwaarde hebben?
Mensen met een teveel aan eigenwaarde hebben een te hoge dunk van zichzelf. Ze lijden aan zelfoverschatting, zijn onwijs tevreden over zichzelf, gedragen zich hautain en hoogmoedig en lijden aan een hoge vorm van zelfingenomenheid. Ze nemen meer ruimte in dan nodig is en hun overmatige vorm van zelfrespect leidt tot disrespect voor de ander. Oorzaken kunnen zijn:
- Gebrek aan realiteitszin.
- Opgegroeid als een goudvis, maar niet in staat om in de Noordzee te zwemmen.
- Narcistische trekken.
- Thuis over het paard getild.
- Opgevoed als prins of prinses, maar nooit de negatieve kant van het leven ervaren.

Wat betekent een lage dunk van jezelf?
Heb je gebrek aan eigenwaarde? Te weinig zelfrespect? Merk je dat je jezelf vaak wegcijfert, dat je een lage dunk hebt van jezelf? Onderschat je jezelf regelmatig? Dan wordt het tijd om meer eigenwaarde te ontwikkelen.
Hoe merk je dat je weinig eigenwaarde hebt?
Weinig eigenwaarde merk je vaak aan de manier waarop je over jezelf denkt en met jezelf omgaat. Je twijfelt snel aan jouw eigen oordeel of je vindt de mening van anderen belangrijker dan jouw eigen gevoel. Soms pas je je voortdurend aan om afwijzing te voorkomen. Je kunt ook merken dat je jezelf kleiner maakt dan nodig is.
Je kunt ook merken dat je complimenten moeilijk aanneemt, successen snel relativeert of fouten veel zwaarder maakt dan nodig is. Dan wordt jouw eigenwaarde afhankelijk van bevestiging, prestaties of goedkeuring van anderen. Dat maakt je kwetsbaar, want dan ligt jouw waarde steeds buiten jezelf.
Waardoor ontstaat gebrek aan zelfrespect?
Hoe komt het dat je zo weinig respect hebt voor jezelf? Waardoor heb je te weinig eigenwaarde?
- Je boort de verkeerde bronnen aan en je hebt jouw gevoel van eigenwaarde gekoppeld aan wat je presteert of wat je bezit.
- Je hebt onwijs hoge verwachtingen van jezelf die ver van de realiteit af staan.
- Je haalt waardering uit wat je bereikt hebt en je haalt te weinig eigenwaarde uit wie je bent als persoon.
- Wanneer zelfaanvaarding moeilijk voor je is, kan dat jouw eigenwaarde en zelfrespect onder druk zetten.
- Je wilt voldoen aan maatschappelijke normen die nergens op slaan.
- Je overvraagt jezelf enorm en je hebt de lat veel te hoog liggen.
- Je kent jezelf te weinig en je weet niet wat jouw talenten zijn.
- Je werkt onder je niveau of je werkt juist boven jouw niveau.
- Je haalt jezelf vaak onderuit en je cijfert jezelf te vaak weg.
- Je gaat om met mensen die voortdurend negatieve feedback geven.
- Je hebt een negatief zelfbeeld ontwikkeld en vroeger heeft men jou te weinig zien staan.
Wat zijn de gevolgen van te weinig zelfrespect?
Wanneer je te weinig respect voor jezelf hebt, heeft dat gevolgen. Een gevolg is dat je slecht voor jezelf zorgt, grenzen onvoldoende serieus neemt en dat je onvoldoende luistert naar eigen behoeften. Dat kan zich uiten in te weinig aandacht voor jezelf: uiterlijke verzorging of gezondheid. Maar ook geen grenzen kennen met eten of drinken en overgewicht ontwikkelen (let op: dit is een gevolg, geen oorzaak), voortdurend het eigen patroon van orde, rust en structuur verstoren, het ontstaan van verslavingen (Facebook of noem maar op) en soms ook het ontstaan van verstoorde relaties of terechtkomen in afhankelijkheidsrelaties.
Hoe helpt training of coaching bij eigenwaarde en zelfrespect?
Worstel je met eigenwaarde of een gebrek eraan? Dan zit je in een neerwaartse spiraal. Belangrijk is om die vicieuze cirkel te doorbreken. Coaching gericht op zelfbewustzijn, vergroten van eigenwaarde en zelfrespect kan jou helpen. Wij doen dat in een kort en krachtig traject.
Ontdek hoe assertief jij bent
Wil je ontdekken hoe assertief je bent en in welke situaties je jezelf nog duidelijker kunt uitspreken? Doe dan de gratis assertiviteitstest. Je krijgt inzicht in jouw sterke kanten en ontdekt welke persoonlijke ontwikkelpunten jou helpen om steviger te staan.
Doe de assertiviteitstestLeer meer over assertiviteit met de assertiviteitskit
Wil je beter omgaan met kritiek, duidelijker je grenzen aangeven en steviger voor jezelf opkomen? Met onze assertiviteitskit krijg je praktische uitleg en oefeningen waarmee je direct aan de slag kunt. De kit bestaat uit een e-book en een webinar.
Hoe verdiep je je in assertiviteit en zelfvertrouwen?
Wil je leren om duidelijker voor jezelf op te komen en beter je grenzen aan te geven? Lees dan het e-book Word assertief: doorbreek de vicieuze cirkel.
Merk je dat kritiek je onzeker maakt of dat je te veel twijfelt aan jezelf? Dan helpt het e-book Mag ik er twee kilo zelfvertrouwen bij? je om meer inzicht te krijgen in zelfvertrouwen en onzekerheid.
Veelgestelde vragen over eigenwaarde en zelfrespect
Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over eigenwaarde en zelfrespect.
Wat is eigenwaarde?
Eigenwaarde is het gevoel dat jij waarde hebt als mens. Het gaat niet alleen over wat je kunt, wat je bereikt of hoe anderen naar je kijken. Eigenwaarde gaat over hoe jij jezelf van binnenuit op waarde schat.
Wat is zelfrespect?
Zelfrespect betekent dat je jezelf met respect behandelt. Je neemt jouw grenzen, behoeften, gevoelens en waarden serieus. Zelfrespect helpt je om niet voortdurend over jezelf heen te stappen of jezelf kleiner te maken dan je bent.
Wat is het verschil tussen eigenwaarde en zelfvertrouwen?
Zelfvertrouwen gaat vooral over vertrouwen in wat je kunt en doet. Eigenwaarde gaat dieper. Het gaat over het gevoel dat jij waarde hebt, ook wanneer iets niet lukt, wanneer je fouten maakt of wanneer anderen jou niet bevestigen.
Hoe merk je dat je weinig zelfrespect hebt?
Je merkt dat bijvoorbeeld wanneer je vaak over je eigen grenzen gaat, jezelf wegcijfert, kritiek zomaar slikt of jouw eigen behoeften steeds ondergeschikt maakt aan die van anderen. Ook streng en respectloos tegen jezelf praten kan wijzen op weinig zelfrespect.
Kun je eigenwaarde en zelfrespect ontwikkelen?
Ja, eigenwaarde en zelfrespect kun je ontwikkelen. Dat begint met eerlijk naar jezelf kijken, jouw grenzen leren kennen, jouw kwaliteiten erkennen en jezelf minder afhankelijk maken van waardering of goedkeuring van anderen. Wanneer je daarbij merkt dat je je minderwaardig voelt, is dat vaak een belangrijk signaal dat jouw eigenwaarde aandacht nodig heeft.
Wil jij assertiever worden?
In onze individuele training assertiviteit werk je aan situaties die jij in jouw dagelijks leven of werk tegenkomt. Samen onderzoeken we wat jou belemmert om duidelijk te zijn, grenzen aan te geven en met vertrouwen voor jezelf op te komen. Je krijgt persoonlijke begeleiding, praktische handvatten en gerichte oefeningen die aansluiten bij jouw vragen, leerdoelen, tempo en situatie, zodat je merkbaar steviger staat en met meer vertrouwen handelt.
Online training autonomie

Speciaal voor jou wanneer je assertiever wilt worden, heb ik een online training ontwikkeld over autonomie en persoonlijk leiderschap. Misschien verwacht je bij assertiviteit een training met een andere naam, maar autonomie en persoonlijk leiderschap gaan precies over assertief zijn: luisteren naar jezelf, duidelijke keuzes maken, grenzen aangeven en minder afhankelijk zijn van wat anderen van je vinden.
Met deze training werk je dus rechtstreeks aan jouw assertiviteit.
Auteur
Dit artikel is geschreven door Jan Stevens. Jan Stevens is eigenaar en oprichter van De Steven training & coaching (www.desteven.nl). Op deze website tref je meer dan 2000 blogs over persoonlijke ontwikkeling, loopbaan, leiderschap, teamontwikkeling, hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid.

Publicatiedatum: 07-03-2016
Update: 4 juli 2026.


