Directie en ondernemers: leidinggeven aan jouw bedrijf
Als directeur of ondernemer geef je niet alleen leiding aan mensen. Je bepaalt mede de koers, neemt beslissingen over groei en organisatie, bewaakt de continuïteit en moet ondertussen ook kritisch naar jouw eigen functioneren blijven kijken. Binnen leiderschapsontwikkeling vraagt de positie van directeur of ondernemer daarom om een eigen benadering. Jouw persoonlijke ontwikkeling en de ontwikkeling van jouw bedrijf lopen vaak rechtstreeks door elkaar.
Ondernemer, directeur en leidinggevende tegelijk
Veel ondernemers beginnen hun bedrijf vanuit vakmanschap, een idee of een commerciële kans. Naarmate het bedrijf groeit verandert de rol. Je bent niet meer alleen ondernemer. Je wordt werkgever, leidinggevende, beslisser en soms ook degene die moet zorgen dat de organisatie minder afhankelijk van jou wordt.
Daar zit vaak de werkelijke ontwikkelvraag. Wat moet jij zelf blijven doen? Wat moet je overdragen? Welke informatie heb je nodig om te kunnen sturen? Welke mensen heb je om je heen nodig? En hoe voorkom je dat jouw bedrijf wel groeit maar jouw rol hetzelfde blijft?
De ontwikkeling van jouw bedrijf verandert jouw rol
Wat in een kleine onderneming uitstekend werkt kan later een belemmering worden. In de beginfase weet je bijna alles wat er gebeurt en kun je veel zelf beslissen. Bij groei komen er medewerkers, leidinggevenden, afdelingen en meer afhankelijkheden. Dan moet je anders organiseren, anders communiceren en op een andere manier verantwoordelijkheid verdelen.
Daarom kun je de ontwikkeling van een ondernemer niet los zien van de ontwikkeling van zijn organisatie. Soms moet het bedrijf veranderen. Soms moet jij als ondernemer veranderen. Vaak zijn beide nodig.
Vier grote vraagstukken voor ondernemers en directies
Een bedrijf ontwikkelt zich niet langs een rechte lijn. Groei, stilstand, professionalisering en tegenslag stellen ieder hun eigen eisen aan directie en ondernemerschap. Vier onderwerpen verdienen daarom een eigen verdieping.
Organisatiefasen
Een pioniersbedrijf vraagt iets anders van de ondernemer dan een organisatie die groter en professioneler wordt. De fase waarin jouw bedrijf zit heeft gevolgen voor structuur, leiderschap, verantwoordelijkheden en besluitvorming.
Organisatiegroei
Groei kan prachtig zijn, maar levert ook nieuwe knelpunten op. Functies veranderen, de afstand tot medewerkers wordt groter en manieren van werken die vroeger vanzelf gingen moeten ineens georganiseerd worden.
Crisis in het bedrijf
Een ondernemer moet ook kunnen handelen wanneer omzet terugloopt, onzekerheid toeneemt of ingrijpende maatregelen noodzakelijk worden. Juist onder druk worden leiderschap, besluitvorming en persoonlijke veerkracht zichtbaar.
ZZP en zelfstandig ondernemerschap
Voor een zelfstandig ondernemer spelen andere vragen. Hoe positioneer je jezelf? Hoe kom je aan opdrachten? Hoe bouw je een gezond bedrijf op en hoe voorkom je dat je alleen een baan voor jezelf hebt gecreëerd?
Jouw ontwikkeling als ondernemer
Een onderneming kan alleen tot op zekere hoogte sneller ontwikkelen dan de ondernemer zelf. Zodra jouw bedrijf andere kwaliteiten van jou vraagt, merk je dat vaak onmiddellijk. Beslissingen worden ingewikkelder, medewerkers verwachten duidelijkheid en je kunt niet meer ieder probleem persoonlijk oplossen.
Ondernemerskwaliteiten en ondernemerschap
Welke kwaliteiten helpen jou als ondernemer en waarin kun je doorschieten? Bij ondernemerskwaliteiten kijken we naar persoonlijke eigenschappen die in ondernemerschap een rol spelen. Bij ondernemerschap gaat het breder over het vermogen om kansen te zien, verantwoordelijkheid te nemen en een onderneming verder te brengen.
Ondernemer of manager?
Ondernemen en managen zijn niet hetzelfde. Een ondernemer kan sterk zijn in kansen zien en nieuwe ideeën ontwikkelen, maar minder plezier beleven aan structuur en dagelijkse aansturing. Andersom kan iemand uitstekend managen maar weinig behoefte hebben aan ondernemersrisico. Lees verder over de verhouding tussen ondernemer en manager.
De rol van eindverantwoordelijke
Wie doorgroeit naar een directierol krijgt een andere verantwoordelijkheid. Je kunt niet meer uitsluitend vanuit jouw vakgebied of afdeling kijken. Je moet het geheel overzien, besluiten nemen en verantwoordelijkheid dragen voor zaken die je niet allemaal zelf kunt controleren. Dat vraagt ontwikkeling naar de rol van eindverantwoordelijke.
Eigengereid zijn en leren loslaten
Eigengereidheid kan een ondernemer ver brengen. Je hebt immers niet voor niets ooit jouw eigen koers gekozen. Maar dezelfde eigenschap kan lastig worden wanneer anderen meer verantwoordelijkheid krijgen. Lees meer over eigengereidheid bij ondernemers en over het leren loslaten van jouw bedrijf.
Van alles zelf weten naar leren sturen
In een kleine organisatie kun je veel beslissingen nemen op basis van wat je zelf ziet en hoort. Naarmate het bedrijf groeit heb je andere informatie nodig. Je kunt niet overal bij zijn en je wilt ook niet dat iedere beslissing alsnog op jouw bureau terechtkomt.
Goede managementinformatie helpt om te sturen zonder overal zelf bovenop te zitten. Welke informatie heb je werkelijk nodig? Welke cijfers zeggen iets over de ontwikkeling van jouw bedrijf? En welke informatie is vooral interessant maar helpt nauwelijks bij het nemen van besluiten?
Wie houdt jou als directeur of ondernemer scherp?
Als directeur voer je gesprekken met medewerkers over hun functioneren en ontwikkeling. Maar wie stelt jou dezelfde vragen? Wie vraagt wat jij goed doet, wat beter kan en welke ontwikkeling jouw functie van jou vraagt? Zeker wanneer je eigenaar bent kan het ontbreken aan iemand die je onafhankelijk en rechtstreeks feedback geeft.
Een periodiek functioneringsgesprek voor directie en ondernemers kan helpen om bewust naar jouw eigen functioneren, doelen en ontwikkelpunten te blijven kijken.
Commercie hoort ook bij ondernemerschap
Een ondernemer moet niet alleen een goed product of een goede dienst hebben. Er moeten ook klanten zijn. Voor sommige ondernemers gaat acquisitie vanzelf, terwijl anderen het ongemakkelijk vinden om zichzelf of hun bedrijf te verkopen. Zeker wanneer je vanuit inhoudelijk vakmanschap bent gestart kan commerciële ontwikkeling een nieuw onderdeel van jouw rol worden.
Bij acquisitiegesprekken voor ondernemers gaat het over het voeren van commerciële gesprekken zonder een kunstmatig verkoopverhaal van jezelf te maken.
Wanneer heb je een externe adviseur nodig?
Niet ieder ondernemersvraagstuk vraagt om een adviseur. Soms moet je gewoon een beslissing nemen. Soms heb je meer aan jouw accountant, jurist of een specialist op een bepaald terrein. En soms zoek je iemand die onafhankelijk kan meedenken over jouw rol, organisatie of keuzes.
Juist dan is het belangrijk om kritisch te zijn op wie je naast je zet. Wat moet iemand kunnen? Heeft de adviseur voldoende onafhankelijkheid? Durft hij jou tegen te spreken? En begrijpt hij het verschil tussen adviseren en jouw bedrijf proberen over te nemen? Bij criteria voor een adviseur werken we die keuze verder uit.
Sparren en klankborden als ondernemer
De positie van ondernemer of directeur kan soms eenzaam zijn. Je kunt veel bespreken met medewerkers, maar niet alles. Ook thuis wil of kun je niet ieder bedrijfsvraagstuk neerleggen. Bovendien krijg je van mensen die afhankelijk van jou zijn niet altijd dezelfde feedback als van iemand die buiten de organisatie staat.
Een onafhankelijke gesprekspartner kan helpen om een vraagstuk uiteen te rafelen, andere mogelijkheden te onderzoeken en scherper te krijgen welke beslissing jij zelf wilt nemen. Het doel van sparren is niet dat iemand jouw verantwoordelijkheid overneemt. Je blijft zelf degene die kiest.
Waarover kun je als ondernemer sparren?
Dat kan bijna ieder vraagstuk zijn waarbij bedrijf, leiderschap en jouw eigen rol elkaar raken. Denk aan groei, een reorganisatie, personeelsvragen, opvolging, samenwerking binnen de directie of de vraag of je zelf nog wel de juiste rol vervult. Het kan ook gaan over een beslissing die je eigenlijk al hebt genomen maar waarvan je wilt onderzoeken of jouw redenering klopt.
- Koers en strategische keuzes.
- Groei en ontwikkeling van de onderneming.
- Leidinggeven aan medewerkers en managers.
- Personeels- en organisatievraagstukken.
- Verantwoordelijkheid overdragen en loslaten.
- Samenwerking binnen directie of management.
- Veranderingen binnen de organisatie.
- Jouw persoonlijke ontwikkeling als ondernemer of directeur.
Training, coaching of gewoon goed sparren?
Niet ieder vraagstuk vraagt om dezelfde vorm. Een vaardigheid kun je gericht trainen. Een persoonlijk patroon of terugkerende leiderschapsvraag past vaak beter bij coaching. En wanneer je vooral een ingewikkelde beslissing wilt onderzoeken kan een goed spargesprek voldoende zijn.
Daarom begin ik liever bij de vraag dan bij het middel. Wat speelt er? Wat wil je bereiken? Waar zit voor jou het echte probleem? Pas daarna kun je bepalen of training, coaching, advisering of periodiek sparren passend is.
De onderneming hoeft niet eerst vast te lopen
Veel ondernemers zoeken pas hulp wanneer de druk hoog is. Dat hoeft niet. Juist tijdens groei of wanneer het bedrijf goed draait kunnen belangrijke vragen ontstaan. Wat is de volgende stap? Wil ik zelf deze rol blijven vervullen? Welke mensen moet ik naast mij organiseren? En wat moet ik veranderen voordat groei een probleem wordt?
Ontwikkeling is dus niet alleen repareren wat misgaat. Het kan juist betekenen dat je op tijd ziet dat een volgende fase iets anders van jou en jouw onderneming gaat vragen.
Veelgestelde vragen over directie en ondernemerschap
De rol van ondernemer verandert mee met de onderneming. Deze vijf vragen komen regelmatig terug wanneer persoonlijke ontwikkeling, leiderschap en organisatievraagstukken door elkaar gaan lopen.
Wat is het verschil tussen een ondernemer en een manager?
Ondernemerschap draait sterk om kansen zien, initiatief nemen en verantwoordelijkheid dragen voor de onderneming. Management gaat meer over organiseren, sturen en zorgen dat mensen en middelen bijdragen aan afgesproken doelen. In een kleinere onderneming zitten beide rollen vaak bij dezelfde persoon.
Wanneer verandert mijn rol als ondernemer?
Dat gebeurt meestal wanneer de organisatie groeit of complexer wordt. Je kunt minder zelf overzien, medewerkers krijgen meer verantwoordelijkheid en er ontstaat behoefte aan meer structuur. Wat vroeger een kracht was, zoals overal zelf bij betrokken zijn, kan dan juist een beperking worden.
Wanneer is sparren met iemand buiten de organisatie zinvol?
Dat kan zinvol zijn wanneer je behoefte hebt aan een onafhankelijk perspectief, een beslissing wilt onderzoeken of onderwerpen niet goed kunt bespreken met medewerkers of andere directieleden. Een sparringpartner neemt de beslissing niet over maar helpt je scherper te denken.
Is coaching alleen nodig wanneer het niet goed gaat?
Nee. Coaching kan juist worden ingezet wanneer jouw onderneming of functie zich ontwikkelt. Je kunt goed functioneren en toch merken dat jouw volgende rol andere kwaliteiten, gedrag of keuzes van je vraagt.
Hoe weet ik welk ondernemersvraagstuk eerst aandacht nodig heeft?
Kijk naar de vraag die de grootste invloed heeft op het functioneren of de toekomst van jouw bedrijf. Soms lijkt een probleem bij medewerkers te liggen terwijl de werkelijke vraag gaat over structuur, verantwoordelijkheden of jouw eigen manier van leidinggeven. Door eerst het vraagstuk goed af te bakenen voorkom je dat je een oplossing kiest voor het verkeerde probleem.
Wil je jouw vraag bespreken?
Loop je als ondernemer of directeur tegen een vraagstuk aan en wil je daar onafhankelijk over sparren? Leg kort uit wat er speelt. Dan kunnen we samen bekijken of coaching, advies, training of een spargesprek bij jouw situatie past.
Auteur en publicatiegegevens
Dit artikel is geschreven door Jan Stevens. Jan Stevens is eigenaar en oprichter van De Steven training & coaching (www.desteven.nl). Op deze website tref je meer dan 2000 blogs over persoonlijke ontwikkeling, loopbaan, leiderschap, teamontwikkeling, hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid.
Publicatiedatum: 05-08-2015
Update: 31 augustus 2026.
