home / leiderschapsontwikkeling / directie ondernemers / ondernemerskwaliteiten

Ondernemerskwaliteiten: welke heb je nodig?

Ondernemerskwaliteiten zijn de persoonlijke kwaliteiten die jou helpen om kansen te zien, keuzes te maken, risico's af te wegen en een bedrijf verder te brengen. Welke kwaliteiten belangrijk zijn, verschilt per ondernemer en per onderneming. Binnen directie en ondernemerschap is daarom niet alleen de vraag waar je goed in bent, maar vooral welke rol jouw bedrijf op dit moment van jou vraagt. Dat begint met zelfkennis. Waar ligt jouw natuurlijke kracht? Wat kun je ontwikkelen? Welke werkzaamheden kosten je onevenredig veel energie? En voor welke taken kun je beter iemand naast je organiseren? Wie daar zicht op heeft, kan veel bewuster bepalen wat hij zelf moet doen en wat niet.

Welke ondernemerskwaliteiten komen vaak voor?

Er bestaat geen standaardprofiel van de ideale ondernemer. Een creatieve pionier kan succesvol zijn, maar een bedachtzame ondernemer die sterk is in relaties en langetermijnkeuzes net zo goed. Toch kom ik bij ondernemers een aantal kwaliteiten regelmatig tegen. Vooral gedrevenheid, zelfstandigheid en het vermogen om mogelijkheden te zien vallen op.

Daarbij gaat het niet om een afvinklijst. Je hoeft niet al deze kwaliteiten te bezitten. Veel belangrijker is dat jouw sterke kanten passen bij jouw bedrijf en dat je weet waar aanvulling nodig is.

Gedrevenheid en doorzettingsvermogen

Ondernemen vraagt vaak dat je jezelf in beweging kunt krijgen. Er is niet altijd iemand die zegt wat je vandaag moet doen en resultaten komen niet vanzelf. Zeker wanneer plannen tegenvallen, klanten afhaken of een investering langer nodig heeft dan verwacht, wordt een beroep gedaan op jouw vermogen om door te gaan en opnieuw een keuze te maken.

Kwaliteiten die daarbij kunnen passen zijn ambitie, discipline, initiatief, prestatiegerichtheid, volharding en vastberadenheid. Ook hier zit een keerzijde aan. Doorzettingsvermogen kan koppigheid worden en gedrevenheid kan ertoe leiden dat je te lang doorgaat zonder voldoende afstand te nemen.

Creativiteit en mogelijkheden zien

Een tweede groep ondernemerskwaliteiten heeft te maken met de manier waarop je kijkt en denkt. Ondernemers zien soms mogelijkheden waar anderen vooral beperkingen zien. Ze combineren bestaande ideeën, ontdekken een andere doelgroep of bedenken een nieuwe manier om een klantprobleem op te lossen.

Zelfstandigheid en een eigen koers

Een ondernemer moet zelfstandig keuzes kunnen maken. Je kunt niet bij iedere investering, nieuwe klant of koerswijziging wachten tot iedereen overtuigd is. Soms moet je besluiten nemen terwijl nog niet alle informatie beschikbaar is. Dat vraagt een zekere onafhankelijkheid en vertrouwen in jouw eigen oordeel.

Maar ook zelfstandigheid kan doorschieten. Wie zo overtuigd raakt van zijn eigen koers dat andere inzichten nauwelijks nog binnenkomen, kan belangrijke signalen missen. Daarom hoort bij ondernemerskwaliteiten ook het vermogen om open te blijven staan voor anderen. Op de pagina over eigenwijsheid en eigengereidheid van ondernemers werk ik dat spanningsveld verder uit.

Omgaan met risico en onzekerheid

Ondernemen betekent dat niet alles vooraf vaststaat. Een nieuwe medewerker aannemen, investeren in apparatuur of een nieuwe markt betreden gebeurt vaak zonder garantie op succes. Dat vraagt niet dat je roekeloos bent, maar wel dat je onzekerheid kunt verdragen en risico's kunt afwegen.

De ene ondernemer voelt zich daar gemakkelijker bij dan de andere. Sommigen nemen te snel risico, anderen stellen beslissingen juist te lang uit. Goed ondernemerschap zit niet in zoveel mogelijk risico nemen, maar in begrijpen welk risico je neemt en waarom je dat verantwoord vindt.

Welke kwaliteiten heb jij als ondernemer nodig?

Dat hangt sterk af van jouw bedrijf. Een zzp'er die zelfstandig als financieel adviseur werkt, heeft een ander dagelijks beroep op zijn kwaliteiten dan een ondernemer met twintig medewerkers en een flexibele schil daaromheen. Naarmate een bedrijf groter wordt, veranderen de vragen die op jouw bord komen.

In de beginfase kun je vooral sterk zijn in klanten vinden, vakmanschap en nieuwe mogelijkheden ontwikkelen. Later worden leidinggeven, delegeren, besluiten nemen via anderen en een organisatie opbouwen belangrijker. De kwaliteiten die jou geholpen hebben om te starten zijn dus niet automatisch voldoende voor iedere volgende fase van het bedrijf.

Daarom is het zinvol om jouw persoonlijke ontwikkeling te verbinden aan de organisatiefase waarin jouw bedrijf zich bevindt. Niet alleen jij ontwikkelt je. Jouw onderneming verandert mee.

Waar ligt jouw kracht?

In coaching met ondernemers gebruik ik graag drie eenvoudige rubrieken. Niet als wetenschappelijk model, maar omdat ze snel zichtbaar maken waar iemand zijn tijd en energie aan besteedt.

• Dit past niet bij mij of hier ben ik niet goed in.
• Hier red ik mij redelijk mee.
• Dit gaat mij gemakkelijk af en hier ligt mijn kracht.

Dit past niet bij mij

Er zijn werkzaamheden waar je weinig aanleg, belangstelling of deskundigheid voor hebt. Dat betekent niet dat je er als ondernemer niets van hoeft te begrijpen. Je blijft verantwoordelijk voor belangrijke keuzes in jouw bedrijf. Maar je hoeft niet zelf specialist te worden in arbeidsrecht, ICT, marketing, financiën en ieder ander vakgebied.

Juist dan is het verstandig deskundigheid om je heen te organiseren. De ene ondernemer heeft een sterke financieel adviseur nodig, een ander ondersteuning bij personeelsvraagstukken en weer een ander iemand die commercie of marketing scherper neerzet. Belangrijk is dat je weet wat je zelf kunt beoordelen en wanneer je specialistische kennis nodig hebt.

Hier red ik mij wel mee

Dit zijn taken die je kunt uitvoeren, maar die zelden jouw beste werk opleveren. Je kunt ze blijven doen omdat je eraan gewend bent of omdat het ooit logisch was toen het bedrijf nog klein was. Naarmate de onderneming groeit kan juist deze categorie ongemerkt veel tijd opslokken.

Dat is een interessante vraag voor iedere ondernemer: welke werkzaamheden doe ik nog omdat ik ze redelijk kan, terwijl iemand anders ze beter of gemakkelijker zou kunnen uitvoeren? Niet alles wat je kunt, moet je zelf blijven doen.

Ondernemen begint met zelfkennis

Zelfkennis helpt je niet alleen bij persoonlijke ontwikkeling. Ze heeft direct gevolgen voor de inrichting van jouw bedrijf. Als je weet waar jouw kracht ligt, kun je bewuster bepalen welke taken je zelf houdt, welke medewerkers je nodig hebt en welke deskundigen jouw onderneming moeten aanvullen.

Dat wordt belangrijker wanneer het bedrijf groeit. Een ondernemer die alles zelf heeft opgebouwd kan lang het gevoel hebben dat hij overal bij moet blijven. Maar wanneer vrijwel iedere beslissing, klantvraag en personeelskwestie via jou loopt, kan jouw kracht uiteindelijk een beperking voor de organisatie worden. Dan komt ook het leren loslaten van jouw bedrijf in beeld.

Ondernemer of manager?

Een ondernemer hoeft niet automatisch een goede manager te zijn. De kwaliteiten die helpen bij pionieren, kansen zien en nieuwe klanten vinden zijn niet precies dezelfde kwaliteiten die je nodig hebt om een grotere organisatie te structureren en dagelijks aan te sturen. Sommige ondernemers vinden die ontwikkeling prachtig, anderen merken dat ze steeds verder verwijderd raken van het werk waar ze oorspronkelijk energie van kregen.

Daarom is het nuttig om ook te kijken naar het verschil tussen de rol van ondernemer en manager. Je hoeft niet te kiezen voor een etiket, maar je moet wel begrijpen welke rol je feitelijk vervult en of die bij jou past.

Praktijkvoorbeeld: ondernemer geworden, manager moeten zijn

Ik werd eens benaderd door een ondernemer met ongeveer veertig medewerkers. De eerste vraag ging over personeel dat negatief en ongemotiveerd zou zijn. Maar tijdens de gesprekken bleek dat niet het werkelijke vraagstuk te zijn. Deze ondernemer was sterk in ondernemen, maar had weinig affiniteit met dagelijkse leiding, aandacht voor medewerkers en peoplemanagement. Toch waren juist die taken steeds meer bij hem terechtgekomen.

Het probleem zat dus niet alleen bij het personeel. De organisatie was gegroeid en vroeg inmiddels iets van de ondernemer wat niet vanzelf bij hem paste. Dat betekende dat we niet simpelweg aan motivatie van medewerkers moesten werken, maar moesten kijken naar zijn rol, de inrichting van het management en welke verantwoordelijkheden anders georganiseerd konden worden.

Praktijkvoorbeeld: een zzp'er met te veel aanbod

Een ander voorbeeld was een zzp'er die moeite had om voldoende opdrachten binnen te halen. Ze had acquisitietraining gevolgd en veel tijd gestoken in netwerken, maar het gewenste resultaat bleef uit. Bij nadere analyse bleek dat een groot deel van het aanbod dat zij presenteerde nauwelijks aansloot op de werkzaamheden waarin haar echte kracht lag.

Het probleem zat dus niet alleen in verkoopvaardigheid. Je kunt een dienst uitstekend leren presenteren, maar wanneer die dienst weinig aansluit op waar je goed in bent en waar je overtuiging zit, wordt verkopen veel lastiger. Zelfkennis heeft daarom ook rechtstreeks invloed op jouw positionering en acquisitie.

Je hoeft niet alles te kunnen

Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk zie ik ondernemers veel te lang werkzaamheden zelf doen omdat ze vinden dat ze die zouden moeten beheersen. Natuurlijk moet je voldoende begrijpen van financiën, personeel, commercie en bedrijfsvoering om goede beslissingen te kunnen nemen. Maar dat is iets anders dan op ieder terrein zelf deskundige willen worden.

Een goede ondernemer bouwt niet alleen een product of dienstverlening. Hij bouwt ook een omgeving van medewerkers, managers en adviseurs die aanvullen wat hij zelf niet heeft. Wanneer je externe ondersteuning nodig hebt, helpt het om bewust te kijken naar de criteria voor een goede adviseur die werkelijk iets toevoegt.

Jouw ondernemerskwaliteiten veranderen niet zomaar, jouw rol wel

De kern van jouw persoonlijke kwaliteiten kan behoorlijk herkenbaar blijven, terwijl de omgeving waarin je ze inzet verandert. De zelfstandigheid die in de startfase geweldig werkte, kan bij twintig medewerkers betekenen dat anderen te weinig ruimte krijgen. Jouw snelheid van beslissen kan eerst een voordeel zijn en later tot onvoldoende afstemming leiden.

Daarom gaat persoonlijke ontwikkeling niet alleen over nieuwe dingen leren. Het gaat ook over bestaande kwaliteiten anders leren inzetten naarmate jouw bedrijf groter, professioneler of complexer wordt. Juist daar ontmoeten ondernemersontwikkeling en organisatieontwikkeling elkaar.

Hoe ontdek je jouw ondernemerskwaliteiten?

Begin niet alleen met een lijstje eigenschappen. Kijk vooral naar jouw eigen praktijk. Welke werkzaamheden gaan je gemakkelijk af? Waarvoor komen klanten of medewerkers juist naar jou toe? Welke problemen los je sneller op dan anderen? Wanneer heb je energie aan het einde van een werkdag en wanneer ben je leeg?

Kijk daarna naar situaties waarin het misgaat. Waar word je ongeduldig? Wat stel je uit? Welke werkzaamheden blijven steeds liggen? En welke feedback krijg je vaker terug? Juist de combinatie van sterke kanten en terugkerende valkuilen geeft vaak een bruikbaarder beeld dan een losse opsomming van positieve eigenschappen.

Veelgestelde vragen over ondernemerskwaliteiten

Welke kwaliteiten je als ondernemer nodig hebt hangt af van jouw persoon, bedrijf en groeifase. Toch komen een aantal vragen over sterke kanten, ontwikkeling en aanvulling regelmatig terug.

Wat zijn belangrijke ondernemerskwaliteiten?

Veel voorkomende ondernemerskwaliteiten zijn gedrevenheid, zelfstandigheid, initiatief, creativiteit, besluitvaardigheid en aanpassingsvermogen. Er bestaat echter geen universele combinatie waarmee iemand automatisch een goede ondernemer wordt. Belangrijker is dat jouw kwaliteiten passen bij de onderneming die je wilt bouwen.

Zijn ondernemerskwaliteiten aangeboren?

Sommige persoonlijke voorkeuren en sterke kanten kunnen al vroeg herkenbaar zijn, maar mensen ontwikkelen zich door ervaring, feedback en oefening. Het is daarom te eenvoudig om ondernemerskwaliteiten volledig als aangeboren en onveranderlijk te zien. Wel merk je vaak dat bepaalde manieren van denken en handelen iemand gemakkelijker afgaan dan andere.

Kun je ondernemerskwaliteiten ontwikkelen?

Ja. Je kunt leren jouw bestaande kwaliteiten bewuster en effectiever in te zetten en je kunt vaardigheden ontwikkelen die jouw ondernemerschap ondersteunen. Dat betekent niet dat je op ieder terrein specialist hoeft te worden. Ontwikkelen is ook leren waar je anderen nodig hebt.

Welke valkuilen horen bij sterke ondernemerskwaliteiten?

Dat verschilt per kwaliteit. Daadkracht kan veranderen in doordrammen, zelfstandigheid in alles zelf willen bepalen en doorzettingsvermogen in koppigheid. Juist daarom helpt het om niet alleen jouw kwaliteiten te kennen, maar ook te begrijpen wanneer jouw sterke kanten doorschieten.

Heb je andere kwaliteiten nodig wanneer jouw bedrijf groeit?

Vaak wel. Niet omdat jouw persoonlijkheid volledig verandert, maar omdat jouw rol verandert. Een groter bedrijf vraagt meer aandacht voor leidinggeven, delegeren, besluitvorming, organisatie en samenwerking. Daardoor kunnen kwaliteiten die in de pioniersfase minder belangrijk waren later een grotere rol gaan spelen.