home / persoonlijke ontwikkeling / hsp / hsp ziek

HSP is geen ziekte, maar waarom kun je er wel ziek van worden?

Hoogsensitief zijn is geen ziekte, geen stoornis, afwijking of diagnose. Toch kun je klachten ervaren die te maken hebben met de wijze waarop jij prikkels waarneemt en hoe je ze verwerkt. Die klachten ontstaan dus doordat een gevoelig zenuwstelsel langdurig overprikkeld raakt. In mijn artikel over overprikkeling bij HSP ga ik daar dieper op in.

En eerlijk is eerlijk: jij en ik kunnen allebei ziek worden wanneer we structureel over onze grenzen heen leven. Dat geldt niet alleen voor hoogsensitieve mensen. Alleen lijkt een hoogsensitief zenuwstelsel vaak gevoeliger voor langdurige stress, overprikkeling en een gebrek aan herstel. Daardoor kunnen klachten sneller ontstaan of langer blijven hangen. Dat is precies waar veel verwarring ontstaat. Want wanneer jij voortdurend moe bent, slecht slaapt, overprikkeld raakt, lichamelijke spanning voelt, buikklachten krijgt of emotioneel uitgeput bent, dan voelt dat niet alsof je “gewoon gevoelig” bent. Dan voelt het alsof er iets mis met je is.

Ik ben blij dat ik ontdekt heb dat hoogsensitiviteit in onderzoeken omschreven wordt als een persoonlijkheids- of temperamentstrek. Lees ook: kenmerken van hoogsensitiviteit. Dan kom je uit bij sensory processing sensitivity. Wat zegt dat volgens mij? 

• Dat jouw zenuwstelsel gevoeliger afgesteld staat. 
• Dat je meer verwerkt. 
• Dat je emoties sterker aanvoelt.
• Dat je diepgaander nadenkt over situaties.
• En dat je subtiele signalen sneller oppikt dan veel andere mensen.

En precies daar zit jouw kracht, maar ook jouw kwetsbaarheid.

Waarom wordt HSP zo vaak gezien als een ziekte?

Rond hoogsensitiviteit zijn veel misverstanden ontstaan. Sommige mensen doen alsof HSP bijna een ziekte is. Anderen vinden het juist onzin of zweverig. Beide uitersten kloppen niet. Hoogsensitiviteit is geen stoornis. Geen psychiatrische aandoening. Geen diagnose. Maar het is ook niet zomaar een hype of aanstellerij. Ik wees al op het feit dat hoogsensitiviteit in onderzoeken omschreven wordt als een persoonlijkheids- of temperamentstrek waarbij prikkels diepgaander verwerkt worden. Volgens mij reageert een hoogsensitief persoon vaak gevoeliger op stress, drukte, spanning en langdurige overbelasting. Dat onderscheid voorkomt twee fouten die in de praktijk veel voorkomen.

• De eerste fout is doen alsof HSP op zichzelf een stoornis of ziekte is.
• De tweede fout is het tegenovergestelde: echte lichamelijke of psychische klachten bagatelliseren met opmerkingen als: “Dat hoort nu eenmaal bij jouw gevoeligheid.”

Beide extremen zijn onzin. Wat onderzoek wel laat zien, is dat sommige mensen met een hoge mate van sensory processing sensitivity onder chronische belasting meer stressreacties, meer slaapverstoring en meer lichamelijke klachten rapporteren dan minder gevoelige mensen. Het misverstand ontstaat vaak doordat mensen klachten krijgen door langdurige overprikkeling. Dan lijkt het alsof HSP zelf de ziekte is.

Maar eigenlijk moet je het anders zien. Niet de hoogsensitiviteit maakt ziek, maar een ontregelde balans tussen stress en herstel.

Niet hoogsensitiviteit is het probleem, maar hoe jij ermee omgaat

Veel hoogsensitieve mensen denken dat hun gevoeligheid het probleem is. Terwijl het probleem vaak veel meer zit in chronische overbelasting, voortdurende aanpassing en een zenuwstelsel dat te weinig herstel krijgt. Het echte probleem ontstaat wanneer:

• Jouw stresssysteem voortdurend “aan” staat.
• Je onvoldoende herstelt.
• Je jezelf voortdurend aanpast.
• Je structureel over je grenzen leeft.

In de praktijk blijkt dat hoogsensitieve mensen soms eerder last hebben van stressklachten, slaapverstoring, maag- en darmklachten, vermoeidheid en lichamelijke spanning. Ook ervaren veel mensen een lagere kwaliteit van leven wanneer de balans tussen belasting en herstel langdurig verstoord raakt. Dat betekent niet dat HSP een ziekte is. Het betekent dat een gevoelig systeem sneller uit balans raakt.

Waarom verwerkt een hoogsensitief persoon prikkels zo intens?

Dat diepe verwerken is belangrijk om te begrijpen. Veel mensen zien, horen en voelen dingen oppervlakkiger. Een hoogsensitief persoon verwerkt prikkels vaak veel intensiever. Een gewone werkdag is voor jou misschien helemaal niet gewoon. Je merkt spanningen in een team vaak sneller op, voelt sfeerwisselingen haarfijn aan en ziet kleine veranderingen in gedrag of gezichtsuitdrukkingen die anderen gemakkelijk missen. Daardoor kunnen kritiek, drukte of conflicten ook langer blijven hangen in jouw systeem. Terwijl iemand anders na het werk “uit” staat, blijft jouw systeem vaak actief. En dat kost energie.

Waarom voel je als HSP emoties van anderen zo sterk?

Veel hoogsensitieve mensen zeggen dingen als: “Ik voel de spanning van iemand anders in mijn lijf.” Of: “Wanneer iemand boos of gestrest is, voel ik dat direct in mijn lichaam.” Sommige mensen vinden dat overdreven of zweverig klinken. Toch is daar psychologisch en lichamelijk best iets zinnigs over te zeggen. Onderzoek laat namelijk zien dat hoogsensitieve mensen vaak sterker reageren op emotionele signalen van anderen en dat zij gevoelens en emoties van anderen overnemen. Hersengebieden die betrokken zijn bij empathie, aandacht, bewustzijn en betekenisgeving lijken bij sommige gevoelige mensen actiever te reageren op sociale en emotionele prikkels. Dat betekent niet dat een HSP’er gedachten kan lezen of een soort bovennatuurlijk vermogen heeft. Maar het kan wel verklaren waarom spanning, emoties en sfeer sterker binnenkomen.

Daar komt nog iets bij.

Mensen kunnen elkaars stress onbewust overnemen. Dat wordt ook wel emotionele besmetting genoemd. Je ziet bijvoorbeeld iemand gespannen kijken. Je hoort irritatie in een stem. Je merkt onrust in een ruimte. En zonder dat je het bewust doorhebt, reageert jouw lichaam mee. Je hartslag verandert. Je ademhaling versnelt. Je spieren spannen zich aan. Voor sommige hoogsensitieve mensen voelt het dan alsof zij letterlijk de spanning van anderen in hun lijf voelen. Dat heeft niet alleen met "zweverigheid" te maken, maar ook met hoe jouw zenuwstelsel reageert op sociale en emotionele signalen. Daarnaast zijn veel gevoelige mensen sterk gericht op wat er in hun lichaam gebeurt. Ze merken spanning sneller op. Ze voelen hun hartslag duidelijker. Ze voelen onrust in hun buik of druk op de borst. Belangrijk daarbij is niet alleen dat je iets voelt, maar ook hoe je dat interpreteert. Wanneer je lichaam voortdurend stresssignalen afgeeft en je daar angstig van wordt, kan de spanning verder oplopen. Zo ontstaat soms een vicieuze cirkel van spanning, alertheid en lichamelijke klachten.

Waarom blijft stress bij hoogsensitieve mensen langer hangen?

Ik ben geen dokter, maar volgens mij raakt het stresssysteem van hoogsensitieve mensen sneller geactiveerd. Wanneer spanning binnenkomt, reageert jouw lichaam daar direct op. Je hartslag kan omhooggaan, je spieren spannen zich aan, je ademhaling verandert en je hoofd blijft alert alsof het voortdurend bezig is mogelijke signalen of risico’s te verwerken. Dat is normaal bij stress. Alleen blijft dat systeem bij sommige hoogsensitieve mensen te lang actief. Alsof jouw motor blijft draaien terwijl je eigenlijk rust nodig hebt. Dan ontstaan klachten.

Welke lichamelijke klachten komen vaak voor bij HSP?

Er zijn verschillende klachten die regelmatig terugkomen bij langdurige overprikkeling en stress.

Hoe herken je lichamelijke signalen van overprikkeling?

Bij hoogsensitieve mensen zie je regelmatig lichamelijke klachten ontstaan wanneer stress en overprikkeling langdurig aanhouden. Belangrijk daarbij is nuance. Niet iedere klacht wordt rechtstreeks door hoogsensitiviteit veroorzaakt. De wetenschap is daar voorzichtig in. Maar onderzoek laat wel zien dat bepaalde klachten vaker voorkomen bij mensen met een hogere gevoeligheid voor prikkels. Vooral maag- en darmklachten en slaapproblemen komen in onderzoek duidelijk naar voren. Veel hoogsensitieve mensen herkennen bijvoorbeeld:

• Buikspanning.
• Darmklachten.
• Misselijkheid.
• Hoofdpijn.
• Opgejaagdheid.
• Slecht slapen.
• Lichamelijke onrust.
• Plotselinge vermoeidheid.

Waarom reageren buik en slaap zo sterk op overprikkeling?

Vooral het buikdomein lijkt gevoelig voor langdurige stress en overprikkeling. Dat is ook logisch. Stress heeft namelijk direct invloed op het maag-darmstelsel. Wanneer jouw zenuwstelsel voortdurend alert blijft, reageert vaak ook jouw buik. Sommige mensen krijgen buikpijn, terwijl anderen vooral last krijgen van hun darmen, misselijkheid of een opgeblazen gevoel wanneer spanning zich langdurig opstapelt.

Slaap speelt ook een enorme rol. Veel hoogsensitieve mensen slapen oppervlakkiger wanneer er spanning is. Het lichaam blijft alert terwijl het eigenlijk moet herstellen. Dan ontstaat een vicieuze cirkel. Daardoor raak je overdag sneller overprikkeld, slaap je slechter en word je de volgende dag vaak nog gevoeliger voor prikkels. Wat voor buitenstaanders soms lijkt op “ineens instorten”, is vaak de optelsom van langdurige spanning en onvoldoende herstel.

Ook opgejaagdheid en lichamelijke onrust passen goed bij een stresssysteem dat voortdurend actief blijft. Veel mensen omschrijven het alsof hun lichaam nooit echt ontspant. Alsof er constant een innerlijke spanning aanwezig blijft. Bij hoofdpijn is meer nuance nodig. Stress, spierspanning, slecht slapen en voortdurende alertheid kunnen hoofdpijn versterken. Maar er is nog weinig bewijs dat hoogsensitiviteit op zichzelf hoofdpijn veroorzaakt. Dat onderscheid is belangrijk. Het gaat niet om “HSP veroorzaakt alles”. Het gaat veel vaker om een lichaam dat langdurig overbelast raakt. 

Gelukkig is er ook een positieve kant van de medaille. Hoogsensitieve mensen lijken niet alleen gevoeliger voor negatieve prikkels, maar reageren vaak ook sterker op positieve omstandigheden. Rust, veiligheid, prettige geluiden, natuur, een goede sfeer, voldoende herstel en positieve emoties kunnen een gevoelig zenuwstelsel juist opvallend goed helpen kalmeren en herstellen. Dat is belangrijk om te onthouden. De vraag is dus niet alleen welke prikkels je moet vermijden, maar ook welke omstandigheden jouw lichaam helpen herstellen.

Waarom raken veel hoogsensitieve mensen uitgeput of burn-out?

Ik zie in de praktijk regelmatig dat hoogsensitieve mensen veel te lang doorgaan. Volgens mij spelen overtuigingen die je van huis uit hebt meegekregen daarin vaak een grote rol.  Veel mensen hebben geleerd:

• Je moet doorzetten.
• Je moet niet zo snel opgeven.
• Je moet sterk zijn.
• Je moet rekening houden met anderen.
• Je moet het goed doen.

Daardoor leren veel hoogsensitieve mensen om voortdurend over hun eigen grenzen heen te gaan. Ze nemen verantwoordelijkheid. Ze willen het goed doen. Ze willen het vaak ook voor iedereen goed doen. Ze passen zich aan en vinden het moeilijk om nee te zeggen. Maar ondertussen raken ze steeds verder verwijderd van zichzelf. In mijn burn-outboek omschrijf ik burn-out als een situatie waarin hoofd, hart en lichaam uitgeput raken. Dat zie je bij veel hoogsensitieve mensen terug. Mentale uitputting. Emotionele uitputting. Lichamelijke overbelasting.
Het lichaam trekt uiteindelijk aan de noodrem.

Waarom verliezen veel hoogsensitieve mensen zichzelf?

 Veel hoogsensitieve mensen hebben geleerd rekening te houden met anderen. Harmonie te bewaren. Conflicten te vermijden. Zichzelf weg te cijferen. Ze worden experts in aanvoelen wat anderen nodig hebben, maar verliezen het contact met hun eigen behoeften. Dan raak je langzaam jezelf kwijt. Je leeft dan niet meer vanuit jezelf, maar vanuit spanning, verwachtingen en voortdurende aanpassing. Dat kost gigantisch veel energie.

Wanneer moet je klachten niet alleen verklaren vanuit HSP?

Een belangrijke fout die in de praktijk gemaakt wordt, is dat lichamelijke of psychische klachten te snel verklaard worden vanuit hoogsensitiviteit.
Dan hoor je uitspraken als:

• “Dat hoort gewoon bij HSP.”
• “Jij bent nu eenmaal gevoelig.”

Dat is riskant. Ik denk dat daar vaak een cruciale fout wordt gemaakt. Zowel een hoogsensitief mens als een minder sensitief mens kan uitgeput raken, slecht slapen, angstig worden, piekeren of lichamelijke klachten ontwikkelen. Dat geldt uiteindelijk voor ieder mens. Je kunt een burn-out krijgen. Je kunt overspannen raken. Je kunt lichamelijke klachten ontwikkelen door langdurige stress of overbelasting.

Dat gebeurt niet automatisch doordat je hoogsensitief bent. Alleen kan hoogsensitiviteit volgens mij wel een ander licht werpen op dezelfde klachten. Omdat een gevoelig zenuwstelsel vaak net even anders reageert dan gemiddeld. Daarom is het belangrijk dat je begrijpt hoe overbelasting bij jou ontstaat. Hoe overprikkeling bij jou ontstaat. Wat overdrive met jouw systeem doet.

Vaak zit daar ook de echte les. Dat jij anders met jezelf moet omgaan. Dat jij beter moet begrijpen wat begrenzen voor jou betekent. Dat jij begrijpt hoe je jouw accu weer oplaadt. Dat jij misschien meer hersteltijd nodig hebt of herstel anders moet invullen dan andere mensen.

Dus volgens mij gaat het uiteindelijk niet zozeer om compleet andere klachten. Het gaat er veel meer om dat hoogsensitiviteit een ander licht werpt op dezelfde menselijke klachten. Alleen vraagt de route naar herstel soms iets anders dan gemiddeld.

Wat helpt bij overprikkeling en lichamelijke klachten?

Herstel ontstaat meestal niet door één oplossing, maar door meerdere kleine veranderingen.

Hoe kalmeer je een overbelast zenuwstelsel?

Veel mensen zoeken de oplossing voor overprikkeling. Maar meestal bestaat herstel niet uit één magische techniek. Het gaat veel vaker over het verminderen van factoren die het stresssysteem voortdurend actief houden. Daarbij is het belangrijk om stap voor stap te kijken wat helpt. Voor sommige mensen is dat beter slapen. Voor anderen juist meer begrenzing, minder sociale belasting of leren omgaan met voortdurende spanning.

Weet je, het is soms ook een vicieuze cirkel: Stress of sociale en emotionele belasting zorgt voor slechter slapen. Slechter slapen zorgt voor minder herstel en meer vermoeidheid. Daardoor daalt overdag de prikkeldrempel, waardoor iemand sneller overprikkeld raakt en meer lichamelijke klachten ervaart. Zo ontstaat gemakkelijk een vicieuze cirkel.

Wat helpt vaak bij herstel van overprikkeling?

Volgens mij begint herstel van overprikkeling allereerst bij bewustwording. Je moet stoppen met voortdurend nieuwe prikkels binnenhalen.
Alles wat jouw zenuwstelsel actief houdt, zorgt ervoor dat jouw systeem eigenlijk geen echte rust krijgt. Herstel van overprikkeling begint dus vaak heel simpel:  Zorgen dat er even geen nieuwe prikkels meer binnenkomen.

Pas dan ontstaat er ruimte voor herstel. En ja, dat klinkt misschien eenvoudig. Maar veel mensen merken pas hoe overprikkeld ze zijn wanneer het eindelijk stil wordt. Dat herstel hoeft trouwens niet ingewikkeld te zijn. Soms zit het juist in kleine rustige dingen.

• Een wandeling in de natuur.
• Alleen zijn.
• Een mooi boek lezen.
• Even niks hoeven.
• Rustige muziek.
• Lanterfanten.

Volgens mij vergeten veel mensen dat herstel niet alleen gaat over rust nemen, maar vooral over stoppen met voortdurend "aan" staan. Want zolang jouw systeem nieuwe prikkels blijft verwerken, blijft jouw zenuwstelsel actief. En dan herstel je eigenlijk nooit echt.

Waarom zijn herstel en structuur zo belangrijk bij HSP?

Een gevoelig zenuwstelsel heeft niet alleen rust nodig, maar ook voorspelbaarheid en ritme.

Waarom is alleen rust nemen vaak niet genoeg?

Veel hoogsensitieve mensen denken dat ze vooral meer rust nodig hebben. Maar alleen rust is meestal niet genoeg. Je hebt ook structuur nodig. Een gevoelig systeem heeft balans nodig tussen inspanning en ontspanning. Tussen sociale prikkels en stilte. Tussen uitdaging en herstel. Te veel druk is slecht. Maar complete stuurloosheid ook.

Waarom is zelfzorg voor een HSP geen luxe?

Veel hoogsensitieve mensen voelen zich schuldig wanneer ze rust nemen. Alsof ze zwak zijn. Maar jouw herstel serieus nemen is geen zwakte. Het is verantwoordelijkheid nemen voor jouw gezondheid. Een gevoelig zenuwstelsel vraagt onderhoud. Dat betekent dat je bewust moet omgaan met slaap, rust, grenzen, beweging, voeding en ontspanning. Niet omdat je ziek bent. Maar omdat jouw systeem sneller overbelast raakt.

Hoe herken je overprikkeling op tijd?

Veel mensen grijpen pas in wanneer ze volledig uitgeput raken. Maar overprikkeling begint meestal veel eerder. De eerste signalen zijn vaak subtiel. Veel mensen merken bijvoorbeeld:

• Dat ze minder goed tegen geluid of drukte kunnen.
• Dat ze sneller geïrriteerd raken.
• Dat hun schouders of buik voortdurend gespannen aanvoelen.
• Dat ze moeilijker kunnen schakelen.
• Dat ze slechter slapen.
• Dat ze een opgejaagd gevoel ervaren.
• Dat de vermoeidheid langzaam toeneemt.

Juist dan is het verstandig om eerder in te grijpen. Niet pas wanneer je instort. Wat in de praktijk vaak het beste werkt, is niet groots en ingewikkeld, maar juist klein, voorspelbaar en herhaalbaar.

Hoe ga je goed om met een hoogsensitief persoon?

Voor partners, vrienden, collega’s en familieleden is het belangrijk om iets fundamenteels te begrijpen. Wanneer een hoogsensitief persoon zich terugtrekt, betekent dat niet automatisch afwijzing. Vaak probeert iemand simpelweg het zenuwstelsel weer tot rust te brengen. Wat meestal niet helpt, is iemand overladen met emoties of drukte terwijl die persoon al overprikkeld is. Wat vaak wel helpt, is duidelijke communicatie, voorspelbaarheid, minder chaos, begrip voor herstelmomenten en samen signalen leren herkennen. Dat voorkomt vaak escalatie.

Hoe kijken hulpverleners het beste naar HSP en klachten?

Voor hulpverleners is nuance enorm belangrijk. De ervaring van iemand moet serieus genomen worden, zonder direct van HSP een ziekteverhaal te maken. Daarnaast helpt het om breed te kijken. Dus niet alleen naar gevoeligheid, maar ook naar slaap, stress, angst, lichamelijke klachten, sociale belasting, trauma, piekeren en herstel. En vooral: werk klachtgericht. Behandel slapeloosheid als slapeloosheid. Angst als angst. Burn-out als burn-out. Hoogsensitiviteit kan helpen om te begrijpen waarom iemand sneller ontregeld raakt bij overbelasting.
Maar het vervangt geen goede diagnostiek of behandeling.

Hoe ernstig kunnen stress en overprikkeling bij HSP worden?

Soms wordt over hoogsensitiviteit gesproken alsof het alleen gaat over iemand die snel moe wordt van drukte of behoefte heeft aan wat extra rust. Maar sommige verhalen laten zien hoe diep ontregeling kan ingrijpen wanneer een gevoelig zenuwstelsel jarenlang onder spanning staat. Ik sprak een vrouw die haar hele leven het gevoel had gehad dat ze alles sterker binnenkreeg dan de mensen om haar heen. Ze voelde spanningen onmiddellijk aan, analyseerde voortdurend de sfeer in een ruimte en was altijd bezig om conflicten voor te zijn. Dat begon al in haar jeugd. Ze leerde zichzelf aanpassen, sterk zijn en rekening houden met anderen, terwijl ze tegelijkertijd nauwelijks nog wist wat haar eigen grenzen eigenlijk waren. In de loop van haar leven stapelden de belastende omstandigheden zich verder op. Er waren gezondheidsproblemen, relationele spanningen, angst, verantwoordelijkheid voor anderen, periodes van slecht slapen en een voortdurende innerlijke onrust die eigenlijk nooit echt wegviel. Toch bleef ze functioneren. Naar buiten toe leek ze sterk en verantwoordelijk, maar vanbinnen leefde haar lichaam al jarenlang in een toestand van voortdurende waakzaamheid.
Op een bepaald moment begon haar lichaam steeds heftiger te reageren. Niet alleen met vermoeidheid, maar ook met intense overprikkeling, lichamelijke pijn, slapeloosheid, paniekachtige spanning, darmklachten en het gevoel dat haar zenuwstelsel letterlijk geen seconde meer tot rust kwam. Ze beschreef het alsof haar hele systeem permanent in alarmstand stond. Wat zulke verhalen voor mij vooral duidelijk maken, is dat hoogsensitiviteit hier eigenlijk niet het echte vraagstuk is. 

Deze vrouw wist helemaal niet wat hoogsensitiviteit was. Ze wist niet dat chronische stress bij haar veel harder binnenkwam dan gemiddeld.
Ze wist niet wat voortdurende overprikkeling met haar zenuwstelsel deed. En ze wist al helemaal niet hoe belangrijk herstel, begrenzen en ontprikkelen voor haar waren.

Volgens mij was het verhaal waarschijnlijk heel anders verlopen wanneer ze op jonge leeftijd had geleerd:

• Hoe voorkom ik dat ik voortdurend "aan" sta?
• Hoe herken ik overdrive?
• Hoe leer ik begrenzen?
• Hoe herken ik mijn eigen signalen?
• Hoe laad ik mijn accu weer op?
• Hoe vul ik mijn hersteltijd anders in dan andere mensen?

En precies daar zit volgens mij de echte bewustwording. Een gevoelig zenuwstelsel vraagt om een andere manier van omgaan met jezelf. Want wanneer je jarenlang leeft alsof jouw systeem hetzelfde werkt als dat van iedereen om je heen, kun je uiteindelijk volledig vastlopen.

Ben je zwak wanneer je snel overprikkeld raakt?

Misschien is dat wel het belangrijkste wat ik wil zeggen. Veel hoogsensitieve mensen lopen rond met schaamte. Ze vergelijken zichzelf met anderen en denken dat ze tekortschieten. Maar gevoeligheid is geen defect. Alleen vraagt een gevoelig systeem om bewust leven. Wanneer je jarenlang over jouw grenzen heen gaat, gaat jouw lichaam uiteindelijk spreken. Soms zachtjes. Soms keihard. Luister daar op tijd naar.

Waarom moet je voorzichtig zijn met uitspraken over HSP?

Gelukkig is er steeds meer onderzoek naar hoogsensitiviteit. Er komt steeds meer wetenschappelijke onderbouwing dat het een serieus onderwerp is. En eerlijk gezegd ben ik daar blij mee. Waarom? Omdat mensen die tegen bepaalde klachten aanlopen daardoor hopelijk ook eerder de juiste hulp kunnen krijgen. Waar vroeger misschien gezegd werd:

• Dat zit tussen je oren.
• Je bent ook veel te gevoelig.
• Je reageert altijd zo overdreven.
• Laat het ook eens van je afglijden.
• Leg het ook eens naast je neer.

Dat lijken soms troostwoorden. Maar eerlijk gezegd kun je iemand daar ook volledig dol mee maken. Omdat iemand zich daardoor vaak nog minder begrepen voelt. Wanneer je hoogsensitiviteit beter begrijpt, kun je ook beter begrijpen hoe overprikkeling, stress en voortdurende alertheid bij iemand werken. En daardoor kun je vaak ook veel gerichter helpen. Juist daarom vind ik het belangrijk dat mensen de juiste hulp krijgen.
Niet alleen hulp die naar klachten kijkt, maar ook hulp die begrijpt hoe een gevoelig zenuwstelsel werkt. Want wanneer iemand eindelijk begrijpt waarom het systeem voortdurend "aan" staat, ontstaat er vaak ook veel meer ruimte voor herstel.

Veelgestelde vragen over HSP, stress en overprikkeling

Hier tref je enkele veelgestelde vragen.

Is HSP officieel een ziekte?

Nee. Hoogsensitiviteit wordt gezien als een persoonlijkheidskenmerk of temperamentstrek en niet als
een medische diagnose.

Kun je lichamelijke klachten krijgen door HSP?

Nee. Je krijgt niet automatisch lichamelijke klachten doordat je hoogsensitief bent. Volgens mij ontstaan klachten veel vaker doordat iemand de eigen hoogsensitiviteit niet begrijpt en er verkeerd mee omgaat. Wanneer je voortdurend over je grenzen heen leeft, te weinig herstelt, altijd "aan" staat en signalen van overprikkeling niet herkent, kunnen uiteindelijk wel lichamelijke klachten ontstaan.

Juist daarom is het zo belangrijk dat je leert begrijpen hoe jouw zenuwstelsel werkt. Hoe overprikkeling bij jou ontstaat. Hoe jij herstelt. En wat jij nodig hebt om jouw accu weer op te laden. Wanneer je daar op een gezonde manier mee leert omgaan, kan dat vaak een enorm verschil maken.

Hebben hoogsensitieve mensen meer kans op burn-out?

Dat vind ik eerlijk gezegd moeilijk om heel stellig te zeggen. Ik kan ook niet onderbouwen dat hoogsensitieve mensen automatisch meer kans hebben op een burn-out. Maar volgens mij geldt wel: Wanneer je slecht met grenzen omgaat, voortdurend over je eigen signalen heen leeft en onvoldoende herstelt, neemt de kans op uitputting en burn-out natuurlijk toe.

En juist daar lopen veel hoogsensitieve mensen vaak tegenaan. Niet doordat ze hoogsensitief zijn, maar doordat ze hun eigen systeem onvoldoende begrijpen en te lang doorgaan.

Moet HSP behandeld worden?

Dat vind ik eigenlijk een hele kromme vraag. Moet je ook behandeld worden wanneer je een doorzetter bent?  Of wanneer je accuraat bent?
Of discreet? Nee natuurlijk niet.

Lees ook mijn artikel over de vraag of HSP gediagnosticeerd moet worden. Hoogsensitiviteit is geen ziekte. Maar wanneer je niet begrijpt hoe jouw gevoelige zenuwstelsel werkt en je er voortdurend verkeerd mee omgaat, kun je uiteindelijk natuurlijk wel klachten ontwikkelen.

Dus niet de hoogsensitiviteit zelf hoeft behandeld te worden. Maar soms wel de stress, overprikkeling, uitputting of burn-outklachten die ontstaan doordat iemand structureel over de eigen grenzen heen leeft.

Kun je leren beter omgaan met hoogsensitiviteit?

Ja. Zelfkennis, herstel, grenzen aangeven en een gezonde energiebalans maken vaak een groot verschil.