home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / zelfkennis zelfinzicht / jezelf verliezen

Jezelf verliezen is een rouwproces

Jezelf verliezen: wat is dat precies? Ik noem het ook wel een rouwproces. Je kunt jezelf finaal kwijt zijn. De verbinding tussen hoofd en hart lijkt verbroken. Je bent op zoek naar jouw identiteit of ontdekt dat je toch niet bent wie je altijd dacht te zijn. Kortom: je kunt het gevoel hebben dat je de weg bent kwijtgeraakt.

Deze pagina hoort bij de serie artikelen over zelfkennis en zelfinzicht. Jezelf verliezen raakt immers aan de vraag wie je bent, waar je voor staat en welke gevoelens, behoeften en overtuigingen werkelijk bij jou horen. Het is binnen deze serie een subcluster met artikelen over jezelf vergeten en jezelf tekortdoen.

Oorzaken

Hoe is dat zo gekomen? Je kunt jezelf sluipenderwijs kwijtraken. Gaandeweg kom je steeds verder van jouw innerlijke kern af te staan. Vaak heb je dat niet eens in de gaten. Of misschien merk je het wel, maar denk je dat het niet zo belangrijk is. Totdat er iets gebeurt waardoor je terugvalt op jezelf en ontdekt dat je een heel stuk van jezelf mist. Misschien weet je zelfs helemaal niet meer wie je werkelijk bent.

Je kunt ook een nare gebeurtenis hebben meegemaakt die zoveel impact had dat je het gevoel hebt dat je jezelf in één ogenblik verliest. Ik noem enkele mogelijke oorzaken:

• Je hebt je te lang en te veel aangepast aan een omgeving die niet bij je past, waardoor je niet meer weet wat wel bij je past.
• Je hebt te veel normen en waarden van anderen overgenomen, waardoor je niet meer weet wat voor jou belangrijk is.
• Je hebt te veel overtuigingen van anderen overgenomen, waardoor je niet meer weet waarin je zelf gelooft.
• Je leeft in een omgeving waar geen ruimte is voor jouw gevoelens en zienswijze, waardoor ze ook voor jezelf onzichtbaar zijn geworden.
• Je bent in jouw relatie zo gericht op de ander dat er voor jou weinig ruimte overblijft.
• Je bent opgegroeid in een gezin met een dominante vader of moeder, waarin wat jij voelde of dacht weinig ruimte kreeg.
• Je hebt ingrijpende situaties meegemaakt, zoals een arbeidsconflict, een nare ontslagprocedure, een echtscheiding of een familieruzie.
• Je hebt jouw gevoelens en verlangens te lang veroordeeld en ontkend, waardoor je erin vastloopt zonder het te begrijpen.
• Je hebt te veel jouw best gedaan om aan de verwachtingen van anderen te voldoen en bent jouw eigen doelen vergeten.
• Je laat de richting te veel door anderen bepalen en hebt jouw eigen kompas verkocht.
• Je hebt de regie over delen van jouw leven uit handen gegeven en ervaart nauwelijks nog zeggenschap.
• Je hebt te weinig zicht op jouw behoeften en bent eraan gewend geraakt dat ze niet worden vervuld.
• Je hebt jouw grenzen onvoldoende bewaakt, waardoor je niet meer weet waar ze liggen in die kaalgetrapte vlakte.
• Je hebt te vaak gezwegen om de lieve vrede te bewaren en kunt jouw stem niet meer vinden.
• Je hebt jezelf te lang klein en onzichtbaar gemaakt en ziet jouw eigen kracht niet meer.
• Je hebt jouw gevoelens te lang en te diep verdoofd en bent gaan geloven dat die verdoving de werkelijkheid is.

Waarom doe je dat? In de diepte kan er angst onder liggen:

• Angst om afgewezen te worden en verloren te gaan.
• Angst om de controle te verliezen en ten onder te gaan.

Je maakt keuzes op basis van jouw angst en bent ervan overtuigd dat het goede keuzes zijn. Misschien creëer je zonder het te beseffen jouw eigen schijnveiligheid. Of misschien zit je in een omgeving waarin je voor jouw gevoel niet anders kunt.

Wanneer raak je jouw innerlijke kompas kwijt?

Je raakt jouw innerlijke kompas kwijt wanneer je de richting van jouw leven steeds meer door anderen laat bepalen. Je neemt hun normen, waarden, overtuigingen en verwachtingen over. Op den duur weet je niet meer wat werkelijk van jou is en wat je bent gaan geloven omdat jouw omgeving dat van je vroeg.

Je kompas raakt ook uit beeld wanneer je de regie over delen van jouw leven uit handen geeft. Je volgt een opleiding, kiest een baan of blijft in een relatie omdat anderen zeggen dat dit verstandig is. Ondertussen kun je nauwelijks nog verwoorden wat jij wilt, waar jij in gelooft en welke koers bij jou past.

Welke delen van jezelf ben je onderweg verloren?

Misschien ben je jouw gevoelens kwijtgeraakt doordat je ze te lang hebt veroordeeld, ontkend of verdoofd. Misschien ben je jouw behoeften uit het oog verloren, omdat daar vroeger weinig ruimte voor was. Of je bent jouw grenzen kwijtgeraakt doordat anderen er zo vaak overheen zijn gekomen dat je niet meer weet waar ze liggen.

Je kunt ook jouw stem verliezen. Je hebt te vaak gezwegen om de lieve vrede te bewaren en kunt nu nauwelijks nog zeggen wat je denkt of nodig hebt. Misschien heb je jezelf zo klein en onzichtbaar gemaakt dat je jouw eigen kracht, talenten en mogelijkheden niet meer herkent.

Rouwproces

Jezelf verliezen is een rouwproces. Zonder emoties zal het niet gaan. Gevoelens van verdriet blijven niet achterwege wanneer je je hiervan bewust wordt. Je kunt op zoek zijn naar jouw identiteit. Misschien ben je toch niet wie je altijd dacht te zijn of klopt het beeld niet dat je van jezelf hebt aangenomen.

Dat kan verschillende gevolgen hebben:

• Gebrek aan zelfvertrouwen.
• Gebrek aan eigenwaarde.
• Negatieve gevoelens over jezelf en onzekerheid.
• Faalangst of perfectionisme.

Wat vraagt jezelf hervinden van jou?

Goede vraag: hoe herpak ik mezelf? Hoe ontdek ik wie ik wel ben? Er bestaat geen kookboek waarin staat dat je bij hoofdstuk drie, paragraaf twee moet beginnen. Er zijn wel richtingaanwijzers:

• Oog krijgen voor jouw eigen behoeften en daarin leren voorzien.
• Oog krijgen voor jouw eigen gevoelens en deze leren toestaan en ervaren.

Jouw behoeften doen er wel degelijk toe, ook wanneer daar vroeger weinig oog voor was. Jouw gevoelens doen er ook toe. Hoe kun je jouw grenzen aangeven zonder dat je jouw gevoelens ervaart? Dat gaat immers niet.

Jezelf hervinden vraagt daarom dat je opnieuw leert luisteren naar wat je voelt en nodig hebt. Van daaruit kun je jouw grenzen, waarden, overtuigingen en richting opnieuw ontdekken. Het gaat niet om teruggaan naar een oude versie van jezelf, maar om opnieuw verbinding maken met wie jij in jouw diepste wezen bent.

Veelgestelde vragen over jezelf verliezen

Hieronder beantwoord ik vijf verdiepende vragen over identiteit, rouw en jezelf opnieuw leren kennen.

Kun je jezelf verliezen zonder dat je dit direct merkt?

Ja. Jezelf verliezen kan sluipenderwijs gebeuren. Je past je steeds verder aan en neemt steeds meer van anderen over. Pas wanneer je vastloopt of terugvalt op jezelf, merk je hoeveel afstand er is ontstaan tot jouw eigen gevoelens en behoeften.

Waarom voelt mijn eigen leven soms onwerkelijk?

Misschien leef je volgens rollen, keuzes en verwachtingen die onvoldoende bij jou passen. Daardoor kan het voelen alsof je in een toneelstuk speelt en vooral uitvoert wie je denkt te moeten zijn.

Waarom weet ik niet meer wat ik zelf belangrijk vind?

Wanneer je lange tijd normen, waarden en overtuigingen van anderen als uitgangspunt hebt genomen, kan jouw eigen maatstaf vervagen. Je zult opnieuw moeten onderzoeken wat werkelijk bij jou past.

Kun je jezelf hervinden zonder terug te gaan naar vroeger?

Ja. Jezelf hervinden betekent niet dat je terug moet naar een vroegere versie van jezelf. Het betekent dat je opnieuw verbinding maakt met jouw huidige gevoelens, behoeften, waarden en mogelijkheden.

Wanneer is professionele hulp verstandig?

Professionele hulp is verstandig wanneer je langdurig vastloopt, sterk somber of angstig bent, nauwelijks meer functioneert of geen contact meer ervaart met jouw gevoelens en identiteit. Bespreek ernstige psychische klachten altijd met jouw huisarts.