home / persoonlijke ontwikkeling / hsp / assertiviteit hsp

Assertiviteitstraining voor HSP-ers

Binnen het thema HSP op de werkvloer zie ik dat assertiviteit voor hoogsensitieve personen vaak net even anders werkt. Veel HSP-ers vinden het lastig om hun grenzen aan te geven, nee te zeggen of duidelijk uit te spreken wat ze nodig hebben. Je voelt veel aan, houdt rekening met anderen en bent sterk gericht op verbinding. Juist daardoor raak je jezelf soms kwijt. Assertiviteit gaat voor een HSP-er daarom niet alleen over communiceren of voor jezelf opkomen. Het gaat ook over grenzen, energie, pleasegedrag, schuldgevoel en jezelf serieus nemen zonder hard te worden.

Waarom vinden HSP-ers het lastig om assertief te zijn?

Een sensor is een apparaat en verzamelt informatie: stralingsinformatie, lichtinformatie (bij een fototoestel), temperatuur, licht, geluid of druk. In feite heeft iedere HSP-er zo’n soort ingebouwde sensor. In welke gradatie het ook is: hooggevoelige mensen vangen veel signalen en prikkels op (geluid, smaak, geur, kleur, licht, energie etc.). Dat heeft gevolgen voor een assertieve houding. Zie ook: kenmerken hoogsensitiviteit. 

Waarom richten HSP-ers zich zo sterk op de behoeften van anderen?

HSP-ers vangen met hun sensor sterk de behoeften van de ander op. Ze voelen exact de werkelijke behoefte van de ander aan. Soms nog sterker dan de persoon in kwestie zelf doorheeft. Ook de gevoelens, stemmingen en energieën (positieve of negatieve energie) van de ander pikken zij snel op. Dat gaat vanzelf en hiervoor hoeven zij geen moeite te doen. Zich afsluiten voor deze signalen is vaak moeilijker dan het opvangen van al deze signalen.

Waarom verliezen HSP-ers zichzelf zo snel uit het oog?

Een eerste belangrijk punt binnen een assertiviteitstraining voor HSP-ers is dat je moet leren om jouw sensor niet voortdurend op het erf van de ander neer te zetten. Veel hoogsensitieve mensen zijn zo sterk gericht op hun omgeving, dat ze haarfijn aanvoelen wat de ander denkt, voelt of nodig heeft, maar ondertussen steeds verder verwijderd raken van zichzelf. Soms heb je zelfs meer aandacht voor de gevoelens, behoeften en spanningen van de ander dan voor jouw eigen binnenwereld.

Juist daar ontstaat vaak het probleem. Wanneer je voortdurend afgestemd bent op de ander, raak je langzaam jouw eigen grenzen, behoeften en verlangens kwijt. Je voelt wel dat er spanning is, maar niet meer of die spanning eigenlijk van jou is of van iemand anders. Daardoor ga je jezelf aanpassen, inschikken of pleasen, terwijl je diep van binnen allang voelt dat het teveel wordt.

In een assertiviteitstraining voor HSP-ers leer je daarom om die sensor weer dichter bij jezelf te brengen. Niet door minder invoelend te worden, want jouw gevoeligheid is geen fout, maar door jezelf weer mee te nemen in het verhaal. Jij bent er namelijk ook nog. Dat betekent dat je leert voelen:

• Wat voel ík eigenlijk zelf?
• Wat wil ík?
• Waar ligt mijn grens?
• Waar neem ik verantwoordelijkheid over die niet van mij is?
• Wanneer ben ik aan het zorgen, redden of pleasen?

Veel HSP-ers hebben van nature een groot inlevingsvermogen en verantwoordelijkheidsgevoel. Dat zijn prachtige kwaliteiten, maar wanneer je doorslaat in afstemming op de ander, verlies je jouw eigen plek. Dan leef je voortdurend vanuit spanning, alertheid en aanpassing. Assertiviteit betekent daarom niet harder worden of egoïstisch worden. Voor een HSP-er betekent assertiviteit juist: trouw blijven aan jezelf terwijl je verbonden blijft met de ander. Dat is een groot verschil.

Waarom is loslaten zo belangrijk voor HSP-ers?

Loslaten is een tweede woord wat met het eerste te maken heeft. De energie van de ander is niet van jou. De ander is eigenaar van zijn eigen energie, stemming, gevoelens en verantwoordelijk voor de invulling van zijn/haar eigen behoeften. Focus op eigen behoeften betekent loslaten van de behoeften van de ander.

Waarom zijn grenzen zo belangrijk voor hoogsensitieve personen?

Uiteraard heb ik het nu over grenzen. Wie de sensor bij de buurman op het erf heeft staan en bezig is met het behoeften- of gevoelenspatroon van de ander overschrijdt de eigen grens, maar ook de grenzen van de ander. Je hoeft daar niet mee bezig te zijn, dat moet de ander zelf doen! Je mag bezig zijn met jouw eigen behoeften en de invulling daarvan.

Hoe zorgt intuïtieve waarneming voor pleasegedrag bij HSP-ers?

De sterk ontwikkelde intuïtieve waarneming zorgt er vaak voor dat de HSP-er zich ondergeschikt opstelt en aanpassingsdrang vertoont die zich uit in tal van vormen (bijvoorbeeld pleasegedrag). Gevolg is dat de eigen behoeften verwaarloosd worden of dat hier geen plaats (meer) voor is.

Hoe herken je pleasegedrag bij HSP-ers?

Veel hoogsensitieve personen hebben de neiging om zich sterk aan te passen aan anderen. Je voelt snel aan wat iemand nodig heeft, merkt spanningen op en wilt het liefst dat de sfeer goed blijft. Juist daardoor ontstaat vaak pleasegedrag.

Je zegt sneller ja terwijl je eigenlijk nee voelt. Je houdt rekening met iedereen, maar vergeet ondertussen jezelf. Of je probeert conflicten te voorkomen door je aan te passen aan wat de ander verwacht. Dat lijkt misschien sociaal of behulpzaam, maar op langere termijn kost het enorm veel energie.

Veel HSP-ers raken daardoor verwijderd van hun eigen behoeften. Je bent voortdurend afgestemd op de buitenwereld en minder op jezelf. Pleasegedrag heeft vaak te maken met angst voor afwijzing, spanning vermijden of de behoefte om harmonie te bewaren. Maar echte verbinding ontstaat niet doordat jij jezelf kleiner maakt. Juist daarom is assertiviteit voor HSP-ers zo belangrijk. Niet om harder te worden, maar om jezelf serieus te nemen.

Waarom voelen HSP-ers zich schuldig wanneer ze assertief zijn?

Veel hoogsensitieve personen voelen schuld wanneer ze hun grens aangeven. Je zegt eindelijk nee, spreekt uit wat je nodig hebt of kiest een keer voor jezelf en vrijwel direct voel je spanning. Dat komt omdat je sterk voelt hoe de ander reageert. Je merkt teleurstelling op, voelt irritatie of ervaart afstand. Daardoor kun je het idee krijgen dat jij iets verkeerd doet, terwijl je eigenlijk alleen duidelijk bent geweest.

Veel HSP-ers koppelen assertiviteit onbewust aan egoïsme. Alsof je hard bent wanneer je jouw grens aangeeft. Maar assertief zijn betekent niet dat je geen rekening meer houdt met anderen. Het betekent dat jij jezelf niet langer vergeet. Juist daar zit vaak de oefening.

Kun je trouw blijven aan jezelf, ook wanneer de ander daar misschien iets van vindt? Want op het moment dat jij voortdurend over jouw eigen grens heen gaat om spanning te voorkomen, betaal jij uiteindelijk de prijs.

Wat is het verschil tussen agressief, subassertief en assertief gedrag?

Veel HSP-ers denken dat assertief gedrag hard of dominant is. Daardoor schieten ze vaak door naar subassertief gedrag: jezelf aanpassen, inslikken of vermijden. Subassertief gedrag betekent dat je jouw eigen behoeften ondergeschikt maakt aan die van anderen. Je zegt weinig, past je aan of hoopt dat de situatie vanzelf verbetert. Lees ook: wat is agressief, sub-assertief en assertief? 

Aan de andere kant staat agressief gedrag. Daarbij gaat iemand juist over de grenzen van anderen heen. De eigen behoefte staat centraal zonder rekening te houden met de ander. Assertief gedrag zit precies daartussenin. Je blijft in contact met de ander, maar verliest jezelf niet. Je geeft jouw grens aan zonder aan te vallen. Je zegt wat je vindt zonder jezelf weg te cijferen.

Juist voor HSP-ers is dat belangrijk. Want veel hoogsensitieve personen zijn van nature sterk gericht op verbinding. Daardoor vergeten ze soms dat assertiviteit en verbinding prima samen kunnen gaan.

Hoe ga je als HSP-er assertief om met dominante personen?

Veel hoogsensitieve personen vinden dominante mensen lastig. Niet omdat je zwak bent, maar omdat je veel oppikt. Je voelt de sterke energie van de ander, merkt druk op in het gesprek en past je soms automatisch aan. Zeker wanneer iemand fel communiceert, veel ruimte inneemt of erg overtuigd is van zichzelf.

Daardoor kan het gebeuren dat jij jezelf kleiner maakt. Je trekt je terug, gaat twijfelen aan jezelf of laat de ander de richting van het gesprek bepalen. Toch betekent dominant gedrag niet automatisch dat de ander gelijk heeft. Juist voor HSP-ers is het belangrijk om onderscheid te maken tussen de energie van de ander en jouw eigen positie. Je mag voelen dat iemand dominant aanwezig is zonder dat jij jouw plek hoeft op te geven.

Assertief omgaan met dominante personen betekent dat je rustig blijft bij jouw eigen standpunt. Je hoeft niet harder te praten of terug te vechten. Vaak zit de kracht juist in helder en rustig blijven. Veel HSP-ers denken dat assertiviteit hetzelfde is als dominantie. Maar dat is niet zo. Dominantie gaat vaak over controle of invloed. Assertiviteit gaat over jezelf serieus nemen. Juist wanneer je leert om niet direct mee te bewegen met sterke persoonlijkheden, ontstaat er meer balans in gesprekken. Lees ook meer over HSP en dominantie, macht en gezag op de werkvloer.

Welke accenten zijn belangrijk bij assertiviteitstraining voor HSP-ers?

Samengevat: een assertiviteitstraining voor hooggevoelige personen heeft andere accenten. De overmatige gerichtheid op de ander is een vicieuze cirkel of patroon wat doorbroken moet worden, wil men inderdaad progressie boeken. Maatwerk is geboden. Voor ons reden om deze training uitsluitend individueel aan te bieden zodat je op maat de juiste accenten kunt leggen.

Veelgestelde vragen - FAQ

Ik merk dat er een aantal vragen steeds terugkomen als het gaat over assertiviteit bij hoogsensitieve personen. Hieronder geef ik je korte en eerlijke antwoorden.

Waarom vind ik nee zeggen zo moeilijk?

Omdat je vaak sterk gericht bent op de behoeften van anderen. Je wilt de relatie goed houden en voorkomt liever spanning of teleurstelling.

Is pleasegedrag typisch voor HSP-ers?

Veel HSP-ers hebben de neiging zich aan te passen aan anderen. Dat komt doordat je snel aanvoelt wat iemand nodig heeft en harmonie wilt bewaren.

Hoe word ik assertiever zonder hard te worden?

Assertiviteit betekent niet dat je dominant wordt. Het betekent dat je jouw eigen behoeften serieus neemt zonder de ander aan te vallen.

Waarom raak ik uitgeput van aanpassen?

Omdat je voortdurend afgestemd bent op anderen en daarbij jezelf vergeet. Dat kost op langere termijn enorm veel energie.

Waarom voel ik me schuldig wanneer ik grenzen aangeef?

Omdat je sterk voelt hoe de ander reageert. Daardoor kun je denken dat jij iets verkeerd doet, terwijl je eigenlijk alleen duidelijk bent.