home / persoonlijke ontwikkeling / communicatie / te direct / onveiligheid communicatie

Wat doe je als jouw communicatie anderen onveilig laat voelen?

Voel jij je vaak onbegrepen terwijl je gewoon duidelijk probeert te zijn? Merk je dat mensen je ontwijken of stilvallen als jij het woord neemt? Misschien heb je weleens gehoord dat jouw communicatie te direct is en dat collega’s zich niet veilig voelen als jij spreekt. Dat kan binnenkomen, zeker als je het goed bedoelt. Dit artikel over onveiligheid in communicatie hoort bij de serie over te direct communiceren. Ik vertel je het verhaal van Elma. We kijken hoe directheid onveilig kan worden en hoe jij daar op een andere manier mee om kunt gaan zonder jezelf te verliezen.

Wanneer voelt communicatie onveilig?

Communicatie voelt onveilig wanneer de toon te hard is, het tempo te hoog ligt of er geen ruimte is voor nuance, emoties of reactie. Het gaat niet alleen over wat je zegt, maar ook over hoe het bij de ander binnenkomt. Elma’s woorden waren vaak waar. Maar de toon waarop ze die uitsprak, scherp, snel en zonder context, raakte anderen in hun onzekerheid. Mensen voelden zich afgerekend in plaats van gehoord. Ik hoor dat vaker van mensen zoals Elma. Ze voelen zich tekortgedaan en reageren juist nog scherper. Alsof ze willen zeggen: “Hallo, ik heb recht van spreken!” En dat is ook zo. Maar als jouw woorden als een aanval binnenkomen, ontstaat er juist minder ruimte om naar je te luisteren.

Waardoor kan communicatie onveilig worden?

Jouw communicatie kan onveilig overkomen wanneer je:

• Explosief overkomt.
• Snel oordeelt of veroordeelt.
• Beschuldigt of verwijten maakt.
• Een zeer uitgesproken mening hebt.
• Op de man of vrouw speelt.
• Te stellig of te zwart-wit communiceert.
• Als aanvallend of agressief wordt ervaren.
• Ongezouten jouw standpunt naar voren brengt.
• In niet mis te verstane woorden vertelt waar het op staat.
• Jouw irritaties snel uitspreekt.
• Vanuit emotie reageert en daardoor onstuimig overkomt.
• Als weinig respectvol wordt ervaren.
• De indruk wekt dat je geen tegenspraak duldt.
• Anderen voor het blok zet.
• Als sturend of drammerig wordt gezien.

Niet alleen scherpe of directe communicatie kan onveilig voelen. Ook indirecte communicatie kan onzekerheid en wantrouwen veroorzaken. Daar kom ik verderop op terug.

Wat speelt er onder jouw scherpe toon?

Toen Elma en ik daarover in gesprek gingen, ontdekten we iets belangrijks. Onder haar scherpe toon zat teleurstelling. “Ik voel me vaak genegeerd”, zei ze. “Ik zeg iets, maar het lijkt alsof het niet aankomt. En dan komt op een gegeven moment de irritatie.” Die irritatie gaf haar woorden extra lading. En dat maakte het spannend voor anderen. Misschien herken je dat ook bij jezelf. Jouw communicatie wordt feller als je je niet gezien of gehoord voelt. Dan kan jouw kracht omslaan in spanning. Niet omdat je dat wilt, maar omdat je in een soort verdedigingsmodus terechtkomt.

Wat is het effect van onveilige communicatie op de ander?

Toen ik met Elma door haar gesprekken heenliep, zag ze hoe anderen reageerden:

• Ze sloten zich af.
• Ze kwamen met sociaal wenselijke antwoorden.
• Ze vermeden vergaderingen waarin zij het woord voerde.

Dat frustreerde haar alleen maar meer. Want ze wilde juist verbinding. Ze wilde impact hebben. Maar ze kreeg afstand. Dat raakte haar diep, ook al zei ze eerst: “Laat ze dan maar.” Juist op dat moment is het belangrijk om niet harder te gaan duwen, maar om stil te staan.

Hoe maak je jouw communicatie veiliger?

Veiligheid in communicatie begint niet bij de ander. Het begint bij jou. Bij jouw bereidheid om te onderzoeken wat jouw effect is. Niet om jezelf aan te passen of jouw mond te houden, maar om jouw kracht zó in te zetten dat de ander kan blijven luisteren. Dat begint met vragen als:

• Hoe komt mijn boodschap over?
• Wat gebeurt er bij de ander als ik spreek?
• Is er ruimte voor een reactie?
• Hoe zou het zijn als iemand dit zo tegen mij zegt?

Elma vond dat confronterend, maar ook leerzaam. Ze merkte: ik hoef mezelf niet te verliezen als ik mijn toon verander. Mijn boodschap blijft overeind. Alleen komt hij nu wél binnen.

Hoe ga je van scherp naar sterk?

We zijn samen aan de slag gegaan met taal en toon. Elma leerde haar boodschap krachtig en helder te formuleren zonder dat deze bot overkwam.

• In plaats van: “Je doet gewoon je werk niet goed”, zei ze: “Ik merk dat het resultaat niet is zoals afgesproken. Hoe zie jij dat?”
• In plaats van: “Je luistert nooit”, zei ze: “Ik heb behoefte aan meer afstemming. Kunnen we dat bespreken?”

Ze vond het eerst wat omslachtig. Maar ze merkte ook dat de ander nu wel in gesprek ging en dat er weer beweging kwam.

Hoe ga je van oordeel naar nieuwsgierigheid?

In het begin zei Elma vaak: “Ik mag toch gewoon zeggen wat ik denk?” En natuurlijk mag dat. Maar de vraag is: wil je zenden of wil je verbinden? Ze leerde om van oordeel naar nieuwsgierigheid te gaan. Van: “Wat jij doet klopt niet” naar: “Ik zie iets gebeuren en ik ben benieuwd hoe jij dat ziet.” Daarmee bleef ze bij haar punt, maar nodigde ze de ander uit in plaats van hem vast te zetten.

Kun je direct blijven zonder jezelf te verliezen?

Elma is niet veranderd in wie ze is. Ze is nog steeds krachtig, eerlijk en scherp. Maar ze heeft geleerd om haar kracht zo in te zetten dat het veilig blijft voor de ander. Ze zegt nu: “Ik ben nog steeds direct. Maar mensen luisteren weer. Ze durven me ook feedback te geven.” En weet je wat dat oplevert? Verbinding, samenwerking en werkplezier. Voor haar én voor de ander. Vraag jezelf daarom eens af wat jouw communicatie met de ander doet, waar spanning of afstand ontstaat en hoe je jouw kracht kunt inzetten op een manier die verbindt. Het gaat niet om kiezen tussen jezelf zijn of de ander sparen. Het gaat om afstemmen, balans en de moed om te onderzoeken wat er gebeurt in het contact.

Kan indirecte communicatie ook onveilig zijn?

We denken vaak dat alleen te directe communicatie onveilig is. Maar ik wil hier iets belangrijks benoemen: ook indirecte communicatie kan onveilig voelen. Misschien komt zij vriendelijker over aan de buitenkant, maar onder de oppervlakte kan zij minstens zoveel schade aanrichten. Wat bedoel ik met indirect? Mensen die zich niet uitspreken. Die geen ja of nee zeggen. Die het er nog even over willen hebben. Die wel knikken maar niets terugkoppelen. Die achteraf zeggen: “Ik vond het eigenlijk niks”, maar dat nooit eerder hebben uitgesproken. Ik kom het vaak tegen in organisaties. Collega’s die alles inslikken. Die glimlachen terwijl ze zich ergeren. Die tijdens een overleg akkoord lijken, maar het daarna ondermijnen in de wandelgangen. Je krijgt er geen hoogte van. Je weet nooit waar je aan toe bent. En dát is pas echt onveilig.

Waarom? Omdat er geen duidelijkheid is. En waar geen duidelijkheid is, ontstaat ruimte voor interpretatie, wantrouwen en projectie. Dat leidt tot stress, spanning en uiteindelijk verwijdering. Geen conflict dat je samen kunt oplossen, maar een sluimerende onzekerheid die onderhuids blijft etteren. Veilig communiceren is dus niet alles inslikken of jezelf op de achtergrond zetten. Het is ook niet alles in de week leggen of via omwegen benoemen. Veilig communiceren is eerlijk, aanspreekbaar en open zijn. Niet om iemand onderuit te halen, maar om het contact echt te maken.

Directe communicatie kan scherp zijn. Maar indirecte communicatie is vaak vaag en ongrijpbaar en kan daardoor misschien nog wel onveiliger voelen. Als je duidelijk bent, weten mensen waar ze aan toe zijn. En dáár begint veiligheid.

Veelgestelde vragen over onveiligheid in communicatie

Hieronder lees je aanvullende antwoorden over directe communicatie, veiligheid en het effect van jouw stijl op anderen.

Wanneer is communicatie te direct?

Communicatie is te direct wanneer jouw boodschap duidelijk is, maar de toon of bewoording door de ander als aanvallend, bot of veroordelend wordt ervaren. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer je beschuldigt, verwijten maakt of op de persoon speelt.

Waarom voelt communicatie soms onveilig voor anderen?

Omdat mensen geen ruimte ervaren voor kwetsbaarheid, emotie, nuance of reactie. Zij voelen zich dan afgerekend, vastgezet of buitengesloten.

Wat kan ik doen als anderen mij te direct vinden?

Onderzoek jouw toon, tempo en taalgebruik. Vraag feedback, oefen met afstemming en leer hoe je jouw boodschap krachtig kunt overbrengen zonder de ander dicht te drukken.

Moet ik mezelf dan veranderen?

Nee. Het gaat niet om jezelf verloochenen. Het gaat erom dat je jouw kracht zo inzet dat jouw boodschap ook bij de ander kan landen zonder onnodige schade.

Hoe maak je communicatie veiliger?

Door eerlijk en duidelijk te zijn, ruimte te geven voor reactie en nieuwsgierig te blijven naar de zienswijze van de ander. Veiligheid ontstaat wanneer mensen weten waar zij aan toe zijn en zich vrij voelen om te reageren.