home / persoonlijke ontwikkeling / communicatie / tactvol / indirecte communicatie

Indirect communiceren

Communiceer jij indirect? En wil je je bewust worden van de kracht of de zwakte ervan? Wellicht kan dit artikel je verder helpen. Indirecte communicatie heeft een paar kenmerken: je zegt het niet meteen en het is niet rechtstreeks. Je gebruikt een omweg, verzachting, hint of uitstel. Binnen tactvol communiceren kan dat zorgvuldig zijn, maar indirectheid wordt een valkuil wanneer de ander moet raden wat jij werkelijk bedoelt.

Wanneer is indirect communiceren functioneel?

Indirect communiceren kan functioneel zijn wanneer je niet impulsief wilt reageren of een gevoelig onderwerp zorgvuldig wilt openen. Het verschil zit in jouw bedoeling: neem je bewust tijd om beter te communiceren of gebruik je uitstel en omwegen om de kern niet te hoeven benoemen?

• Je wilt eerst nadenken voordat je reageert.
• De emoties lopen op en een korte pauze is verstandig.
• De timing is ongunstig.
• Je wilt een gevoelig onderwerp zorgvuldig openen.
• Je wilt de ander niet onnodig overvallen.

Wanneer wordt indirecte communicatie een valkuil?

Indirecte communicatie wordt een probleem wanneer de ander moet raden wat jij bedoelt, wanneer jij geen standpunt inneemt of wanneer je verantwoordelijkheid voor jouw boodschap ontwijkt. Dan ontstaat onduidelijkheid en is de kans groot dat de ander iets anders begrijpt dan jij bedoelde.

Hoe dek je jezelf in met indirect taalgebruik?

Een voorbeeld van indirecte communicatie noem ik jezelf indekken tegen negatieve reacties door verhulde communicatie. Bijvoorbeeld: ‘Sorry dat ik het zeg, maar...’ Wat je dan doet is: je neemt de angel zogenaamd uit de boodschap die je brengt en daarna deel je een klap uit. Of: ‘Het spijt me dat ik het zeggen moet, maar ik vind dit een waardeloos artikel.’

Wat betekent geen ja en geen nee zeggen?

Sommige mensen zeggen geen ja en geen nee. Als een patroon zit dat verweven in de wijze waarop ze praten. Ik denk aan Henk. Als ik zeg: ‘Henk, ik denk dat dit een goed voorstel is’, krijg ik als antwoord: ‘Zou heel goed kunnen.’ Maar wanneer je Henk niet goed kent, vraag je je af wat hij bedoelt. Want voor hetzelfde geld vindt hij het helemaal niks. Reacties als ‘zou kunnen’ worden onduidelijk wanneer ze structureel worden gebruikt om geen keuze of mening te hoeven geven.

Wat betekent aan de ene kant en aan de andere kant?

Wat vind je van mijn voorstel? Henk zegt: ‘Aan de ene kant heb je een punt, maar aan de andere kant...’ En begrijp me goed: dat is soms ook zo, he? Zelfs de euro heeft twee kanten. Maar Henk praat altijd zo. Het is niet duidelijk. Tot hij vertelde dat zijn vrouw zwanger was. Ik zei: ‘Echt waar?’ En Henk zei toen voor het eerst dat ze zwanger was. En niet: ‘Aan de ene kant is ze wel zwanger maar aan de andere kant niet.’

Nuance is waardevol, maar voortdurende nuance kan een manier worden om geen duidelijke positie in te nemen.

Waaraan herken je indirect taalgebruik?

Indirect communiceren zit in wat je zegt en hoe je iets zegt. Zoals de cv-monteur die zei: ‘Ik kom in de loop van de dag bij je langs.’ Ik zei: ‘Ik wil graag weten wanneer de loop bij jou begint.’ Veelgebruikte verzachtende of vage woorden zijn:

• Eigenlijk.
• Misschien.
• Wellicht.
• Een beetje.
• Zou eventueel kunnen.
• In de loop van de dag.
• Aan de ene kant en aan de andere kant.

Wanneer je veel woorden gebruikt maar weinig concreets zegt, kan dat uitmonden in wollige communicatie. Indirectheid kan ook samenhangen met confrontatiemijdend communiceren, waarbij je omwegen gebruikt om een lastig gesprek niet rechtstreeks te hoeven voeren.

Hoe spreek je gevoelens indirect uit?

Indirect communiceren zit ook in de manier waarop je gevoelens overbrengt. Kunnen mensen aan je zien dat je geirriteerd bent? Of verstop je dat? En zeg je: ‘Ik was best wel een beetje geirriteerd gisteravond’ of: ‘Eigenlijk was ik een beetje boos op jou’? Woorden als ‘best wel’, ‘een beetje’ en ‘eigenlijk’ kunnen gevoelens zo afzwakken dat de ander de ernst niet begrijpt. Gevoelens spelen een cruciale rol bij communicatie.

Hoe werkt indirecte communicatie non-verbaal?

Ook non-verbaal kan indirecte communicatie een rol spelen. Stel, je bent superblij maar aan jouw mimiek is het niet te zien. Of je bent boos en je grijnst erbij. Dan zwak je de boodschap af. Wanneer woorden, houding, mimiek en stem elkaar tegenspreken, weet de ander niet welke boodschap hij moet geloven. De kans is dan groot dat je verkeerd begrepen wordt.

Wat zijn de gevolgen van indirect communiceren?

Indirect communiceren kan op korte termijn spanning voorkomen, maar structurele indirectheid maakt communicatie onduidelijk. Mensen gaan raden, aannames doen en verwachtingen invullen die jij niet hebt uitgesproken.

• Er ontstaan misverstanden.
• Frustratie loopt op.
• Verwachtingen blijven onuitgesproken.
• Mensen doen verkeerde aannames.
• Het vertrouwen neemt af.
• Noodzakelijke gesprekken worden uitgesteld.

Hoe communiceer je directer zonder bot te worden?

Directer communiceren betekent niet dat je alles meteen en zonder nadenken zegt. Het betekent dat je jouw bedoeling herkenbaar maakt, een duidelijk antwoord geeft en verantwoordelijkheid neemt voor jouw woorden.

• Benoem wat je werkelijk wilt zeggen.
• Schrap onnodige verzachtingen.
• Geef een duidelijk antwoord.
• Formuleer een concreet verzoek.
• Spreek gevoelens herkenbaar uit.
• Geef aan wanneer je later wilt reageren.
• Laat ruimte voor de reactie van de ander.

Zeg bijvoorbeeld niet: ‘Misschien zou het eventueel handig kunnen zijn als je dit binnenkort bekijkt.’ Zeg: ‘Wil je dit voor vrijdag bekijken?’ Wanneer je eerst wilt nadenken, kun je zeggen: ‘Ik wil hier zorgvuldig op reageren. Morgen kom ik erop terug.’ Dat is uitstel, maar geen onduidelijkheid.

Veelgestelde vragen over indirect communiceren

Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over indirect taalgebruik, tact en directer communiceren.

Wat is indirect communiceren?

Indirect communiceren betekent dat je jouw bedoeling niet meteen of niet rechtstreeks uitspreekt. Je gebruikt bijvoorbeeld een omweg, hint, verzachting of uitstel.

Is indirect communiceren altijd verkeerd?

Nee. Het kan verstandig zijn wanneer je eerst wilt nadenken, de emoties hoog oplopen of je een gevoelig onderwerp zorgvuldig wilt openen.

Wanneer wordt indirect communiceren een probleem?

Dat gebeurt wanneer de ander moet raden wat jij bedoelt, wanneer jij structureel geen standpunt inneemt of wanneer je verantwoordelijkheid voor jouw boodschap ontwijkt.

Waarom spreken mensen gevoelens indirect uit?

Vaak willen zij zichzelf beschermen tegen afwijzing, spanning of een scherpe reactie. Daardoor zwakken zij hun gevoelens af met woorden als ‘eigenlijk’ en ‘een beetje’.

Hoe leer je directer communiceren?

Door duidelijk te benoemen wat je vindt, voelt, nodig hebt of vraagt, onnodige verzachtingen te schrappen en ruimte te laten voor de reactie van de ander.