home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / voelen gevoelens / ontevredenheid

Ontevreden? Dat duidt op onvrede!

Onvrede en ontevredenheid zijn twee begrippen die vaak door elkaar worden gebruikt. In de serie artikelen over boosheid en woede heb ik ontevredenheid geplaatst omdat langdurige onvrede gemakkelijk kan omslaan in irritatie, verwijten, verzet of boosheid. Je bent niet tevreden met een situatie, een ander of jezelf en ervaart dat iets anders zou moeten zijn. Onvrede beschrijft vaak een breder gevoel van onbehagen, terwijl ontevredenheid zich meestal richt op een concrete bron van ongenoegen, zoals jouw werk, prestaties, relatie of levenssituatie.

Waaraan herken je een situatie van onvrede?

Onvrede ontstaat wanneer er geen vrede is met de bestaande situatie. Er is een verschil tussen wat mensen willen, verwachten of nodig hebben, waardoor spanning, tegenstelling of onenigheid ontstaat. Soms ervaar je deze onvrede alleen vanbinnen, maar zij kan ook zichtbaar worden in een conflict tussen meerdere mensen.

Onvrede kan duiden op:

• Een situatie waarin geen vrede aanwezig is.
• Een situatie waarin een tegenstelling of patstelling is ontstaan.
• Een situatie waarin uiteenlopende behoeften of belangen spelen.
• Een situatie met verschil van inzicht, twist, tweedracht, ruzie, onmin of onenigheid.
• Een toestand die voor één of meerdere partijen niet bevredigend is.
• Een gevoel van onbehagen dat tijdens een conflict naar voren komt.

In welke situaties kan onvrede ontstaan?

Onvrede kan ontstaan wanneer beleid, gedrag of gemaakte afspraken niet overeenkomen met wat jij redelijk of wenselijk vindt. Je bent het ergens niet mee eens en ervaart onvoldoende ruimte om daar verandering in aan te brengen.

• Een bestuurder treedt af uit onvrede over het gevoerde beleid.
• Een medewerker neemt ontslag uit onvrede over de gang van zaken of de manier van leidinggeven.
• Er zijn toezeggingen gedaan die niet zijn waargemaakt, waardoor het vertrouwen is beschadigd.
• Mensen voelen zich niet gehoord of gerespecteerd.

In deze voorbeelden ontstaat de onvrede niet zomaar. Er is een verschil tussen wat iemand verwachtte en wat er werkelijk gebeurde. Ook kan een belangrijke behoefte aan duidelijkheid, waardering, invloed of betrouwbaarheid zijn verstoord.

Waarover kun je ontevreden zijn?

Er kunnen allerlei onderdelen van jouw leven zijn waarover je niet tevreden bent. Vaak vergelijk je de werkelijkheid met wat je had gehoopt, verwacht of voor mogelijk gehouden. Wanneer het verschil groot blijft, kan ontevredenheid steeds meer ruimte in beslag nemen.

Je kunt bijvoorbeeld vinden dat:

• Jouw carrière tegenvalt en anders verloopt dan je had gewild.
• Jouw huidige baan anders verloopt dan je had gehoopt of was toegezegd.
• Jouw relatie je niet het geluk brengt dat je zocht.
• Je te weinig geld verdient.
• Jouw bedrijf of de resultaten van jouw bedrijf tegenvallen.
• Jouw dromen nooit echt zijn gerealiseerd.
• Andere mensen het veel verder hebben geschopt dan jij.

Je kunt ook ontevreden zijn over jezelf. Dan richt het gevoel zich niet alleen op een situatie die je wilt veranderen, maar op jouw uiterlijk, prestaties of persoonlijkheid.

• Je bent ontevreden over hoe je eruitziet.
• Je bent ontevreden over wat je in jouw leven hebt bereikt en gepresteerd.
• Je bent ontevreden over wie je bent.

Welke rol spelen behoeften bij onvrede?

Onvrede ontstaat ten diepste doordat een behoefte niet wordt bevredigd. Er bestaat altijd een relatie tussen jouw behoeften en jouw gevoelens. Wanneer je bijvoorbeeld behoefte hebt aan waardering, duidelijkheid of invloed en daar onvoldoende van ervaart, kan ontevredenheid ontstaan.

De kunst is daarom om niet alleen te benoemen waarover je ontevreden bent, maar ook te onderzoeken welke behoefte eronder ligt. Pas wanneer je begrijpt wat je mist, kun je bepalen of je iets moet veranderen, bespreken, accepteren of loslaten.

Hoe ontstaat ontevredenheid binnen teams en organisaties?

Binnen teams en organisaties kan ontevredenheid leiden tot spanning en onderlinge verwijdering. Medewerkers zijn bijvoorbeeld niet tevreden over beleid, leiding, samenwerking of gemaakte afspraken. Wanneer deze onvrede niet wordt besproken, kan zij zichtbaar worden in weerstand, wantrouwen, conflicten of een dalende betrokkenheid.

Onvrede binnen een team kan ontstaan wanneer mensen:

• Het oneens zijn met het beleid of een beslissing.
• Andere verwachtingen hadden.
• Zich niet gehoord voelen.
• Beschadigd vertrouwen ervaren.
• Zich niet gerespecteerd voelen.
• Zich niet serieus genomen voelen.

De ontevredenheid richt zich dan misschien op één gebeurtenis, maar kan uiteindelijk de gehele samenwerking beïnvloeden. Het is daarom belangrijk om tijdig te bespreken waar de onvrede precies vandaan komt en welke behoefte of afspraak aandacht nodig heeft.

Wat is het positieve van een ontevreden gevoel?

Het positieve van ontevredenheid is dat er een sterke motivatie achter kan zitten om iets te veranderen. Je wilt blijkbaar dat een situatie anders gaat of zelfs anders moet. Het gevoel kan daarom een signaal zijn dat je jouw grenzen wilt verleggen, een doel wilt bereiken of niet langer genoegen wilt nemen met iets wat niet bij je past.

Wanneer je de ontevredenheid wilt gebruiken als motor voor verandering, kun je het volgende doen:

• Schrijf precies op waarover je ontevreden bent.
• Bedenk per onderdeel een strategie om de gewenste verandering aan te brengen.
• Stel duidelijke doelen en probeer de gewenste verandering stap voor stap door te voeren.

Ontevredenheid wordt op deze manier geen eindeloos gevoel van onbehagen, maar een aanleiding om concreet te onderzoeken wat jij anders wilt en welke invloed je daarop hebt.

Hoe kun je ongenoegen en onvrede uiten?

De meest directe manier om onvrede te uiten, is door duidelijk te vertellen waarover je niet tevreden bent. Daarbij is het belangrijk dat je verantwoordelijkheid neemt voor jouw eigen gevoel. De situatie of het gedrag van de ander kan jouw onvrede oproepen, maar het gevoel zelf is van jou.

Vertel daarom wat je voelt, waardoor dat gevoel ontstaat en wat er volgens jou nodig is om de situatie te verbeteren. Wanneer je alleen beschuldigt of de ander verantwoordelijk maakt voor jouw stemming, is de kans groot dat diegene zich verdedigt en het gesprek vastloopt.

Minder helpende vormen van onvrede uiten zijn klagen, foeteren en mopperen. Bij klagen leg je vooral de nadruk op de vervelende toestand waarin je verkeert of op wat jou is aangedaan. Bij mopperen geef je voortdurend af op de ander of de situatie, zonder duidelijk te maken welke oplossing of verandering je verlangt.

Wat is het negatieve aspect van ontevredenheid?

Ontevredenheid kan je motiveren om iets te veranderen, maar het gevoel kan ook voortkomen uit eisen en verwachtingen waaraan bijna niet te voldoen is. Je blijft dan gericht op wat ontbreekt, terwijl je nauwelijks nog ziet wat goed gaat of wat je al hebt bereikt.

Mogelijk:

• Leg je de lat veel te hoog voor jezelf.
• Ben je zelden tevreden over jouw prestaties of heb je last van perfectionisme.
• Is meer nooit genoeg en blijf je verlangen naar het volgende resultaat.
• Is jouw leerdoel om meer van het leven te genieten, te relativeren en situaties in de juiste proporties te leren zien.

In dat geval vraagt ontevredenheid niet uitsluitend om meer inzet of verandering. Het kan ook nodig zijn om jouw maatstaven te onderzoeken en aandacht te ontwikkelen voor wat wel goed, waardevol of voldoende is.

Welke gevoelens en reacties hangen samen met ontevredenheid?

Ontevredenheid kan ontstaan vanuit frustratie. Je wilt iets bereiken of veranderen, maar loopt steeds opnieuw tegen belemmeringen aan. Wanneer het om een concrete tegenvaller gaat, kun je daarvan balen. Het gevoel is dan vaak tijdelijk en duidelijk verbonden aan één gebeurtenis.

Wanneer de ontevredenheid langer aanhoudt, kun je innerlijke onvrede ervaren. Je bent dan niet alleen ontevreden over een los voorval, maar merkt dat jouw werk, relatie, keuzes of levensrichting niet meer bevredigend voelen.

Ontevredenheid kan ook zichtbaar en hoorbaar worden in jouw gedrag. Je loopt chagrijnig rond, begint te mopperen of reageert snauwerig op mensen in jouw omgeving. Soms ontstaat juist tegenzin, waardoor je steeds minder bereidheid voelt om een taak, verplichting of situatie voort te zetten. Deze gevoelens en reacties zijn niet hetzelfde, maar kunnen allemaal voortkomen uit langdurige onvrede.

Veelgestelde vragen over ontevredenheid en onvrede

Ontevredenheid kan ook doorwerken in de manier waarop je naar jezelf, anderen en bereikte resultaten kijkt. Hieronder vind je vijf aanvullende vragen.

Waarom blijf je ontevreden nadat je een doel hebt bereikt?

Wanneer jouw aandacht vooral gericht is op presteren en verbeteren, verschuift de norm vaak zodra je een doel bereikt. Wat eerst bijzonder leek, wordt dan snel vanzelfsprekend en het volgende doel neemt de plaats in. Daardoor ervaar je weinig tijd om tevredenheid of trots toe te laten.

Waarom vergelijk je jezelf vaker met anderen wanneer je ontevreden bent?

Wanneer je twijfelt aan jouw eigen prestaties of levenssituatie, zoek je gemakkelijk een maatstaf buiten jezelf. Je kijkt naar wat anderen bezitten, bereiken of uitstralen en ziet vooral de onderdelen waarop zij verder lijken te zijn. Daardoor kan jouw eigen situatie nog onbevredigender aanvoelen.

Kan ontevredenheid binnen een team besmettelijk zijn?

Ja. Wanneer mensen voortdurend klagen, wantrouwen uitspreken of benadrukken wat niet goed gaat, kan de aandacht van het hele team verschuiven naar problemen en tekortkomingen. Dat betekent niet dat kritiek moet worden onderdrukt, maar wel dat onvrede concreet en oplossingsgericht moet worden besproken.

Hoe bespreek je ontevredenheid zonder verwijtend te worden?

Benoem eerst de concrete situatie en beschrijf daarna wat deze met jou doet. Leg vervolgens uit welke behoefte, verwachting of afspraak voor jou belangrijk is en welke verandering je voorstelt. Zo blijft het gesprek gericht op het probleem en voorkom je dat de ander zich als persoon aangevallen voelt.

Wanneer is professionele hulp bij ontevredenheid verstandig?

Professionele hulp kan verstandig zijn wanneer ontevredenheid langdurig jouw stemming, zelfbeeld, relaties of functioneren beïnvloedt. Ook wanneer niets meer goed genoeg voelt, je voortdurend vergelijkt of niet meer weet wat je werkelijk wilt veranderen, kan begeleiding helpen om de onderliggende behoeften en verwachtingen te onderzoeken.