Innerlijke onvrede over jezelf
Voel jij onvrede vanbinnen? Knaagt het ergens? In de serie artikelen over boosheid en woede heb ik innerlijke onvrede geplaatst omdat het een naar binnen gerichte vorm van boosheid en verzet kan zijn. Je bent niet altijd zichtbaar boos op een ander, maar je protesteert vanbinnen tegen jezelf, jouw levenssituatie of alles wat anders is gelopen dan je had gewild. Er ontstaat strijd tussen wat je hebt en wat je mist, tussen wat je hebt bereikt en wat jouw hart werkelijk verlangt. Die innerlijke strijd kan zich uiten als onbehagen, onvoldaanheid en misnoegen over jezelf.
Zo sprak ik deze week met een ondernemer. Nou, ik mag wel zeggen: een topondernemer. Ik noem hem vandaag even Sjouke. Sjouke heeft talrijke zakelijke successen behaald en vermogen vergaard. Naar de menselijke maat heeft hij alles waar half Nederland naar verlangt. En weet je wat Sjouke zei? ‘Ik voel zoveel onvrede over mezelf. Het is een gevoel van onbehagen, onvoldaanheid en misnoegen over mezelf.’
Wat voor innerlijke onvrede ervaart Sjouke?
Hij zei: ‘Ik ben mezelf soms kwijt. Ik heb alles wat mijn hartje begeert. Ik ben gehuwd, heb een gezin en kleinkinderen. Er is harmonie. We hebben een prachtig huis en ik heb financiële middelen. En toch is het leven voor mij vaak zo doelloos. Ik voel stagnatie, verloren tijd en overbodigheid. Ik heb het gevoel dat ik niet meer nodig ben en vaak weet ik niet wat ik met mijn tijd moet doen.’
Waarom heet het innerlijke onvrede?
Ik vind onvrede iets anders dan ontevredenheid. Onvrede duidt op strijd. Waar onvrede is, is onrust, disharmonie, twist en strijd. Wanneer je innerlijke onvrede ervaart, speelt die strijd zich in jou af. Het conflicteert vanbinnen en er is ongenoegen en misnoegen over wie je bent, wat je doet of hoe jouw leven verloopt.
Je kunt aan de buitenkant succesvol, welvarend of rustig lijken, terwijl het vanbinnen helemaal niet rustig is. De buitenwereld ziet wat je hebt bereikt, maar niet altijd wat je mist. Juist dat verschil kan de innerlijke onvrede versterken.
Heb je werkelijk alles wat jouw hart begeert?
Sjouke sprak verder. Zijn vrouw zei: ‘Jij hebt alles wat jouw hartje begeert. Eigenlijk ben je superondankbaar.’ Ik zei: ‘Dit klopt niet.’ ‘Hoezo klopt dat niet?’ vroeg hij. Ik zei: ‘Jij hebt niet alles wat jouw hart begeert. Jouw hart begeert vrede, rust en kalmte en die ervaar je niet.’
Ik zag dat zijn lippen wat trilden. Het gesprek ging verder. Ik zei: ‘Weet je dat innerlijke vrede niets te maken heeft met de saldi op jouw spaarrekening? Weet je dat je geen innerlijke rust krijgt van jouw bezit en van wat je hebt verworven?’
‘Sterker nog: weet je dat de eigenwaarde die je haalt uit wat je hebt verworven en bereikt een minimale eigenwaarde is? Eigenwaarde moet je ook putten uit betekenis, uit wie je bent en uit wat jij met anderen te delen hebt.’
Daarmee was zijn succes niet waardeloos geworden. Zijn prestaties hadden hem veel gebracht en waren het resultaat van inzet, verantwoordelijkheid en ondernemerschap. Maar zij konden niet voorzien in iedere behoefte van zijn hart. Bezit en resultaat geven geen garantie op betekenis, verbondenheid of vrede met jezelf.
Hoe ga je van innerlijke onvrede naar innerlijke vrede?
De intense vraag was: hoe krijgt Sjouke nu vrede met zichzelf? Ik kon de sleutel maar niet vinden, totdat hij zei: ‘Ik ben soms bang.’ Bang? ‘Ja, ik ben bang voor oorlog en voor crisis. Met het bezit dat ik heb, wil ik mijn gezin beschermen. Het geeft mij een ontsnappingsmogelijkheid.’
Daar lag zijn diepgewortelde angst en zorg. Sjouke is een lieve vader en opa, een man die staat voor zijn gezin en over zijn gezin waakt. Alleen ligt daar ook zijn onmogelijke opdracht: je kunt jouw gezin niet tegen ieder gevaar beschermen. Bezit en geld kunnen helpen, maar zij geven geen volledige garantie.
Zijn innerlijke onvrede ging daardoor niet alleen over doelloosheid of overbodigheid. Zij hing ook samen met zijn behoefte om controle te houden, zijn gezin veilig te stellen en te voorkomen dat hem iets dierbaars zou worden afgenomen. Zolang hij zichzelf verantwoordelijk voelde voor volledige veiligheid, kon er nauwelijks innerlijke rust ontstaan.
Hoe kan een persoonlijk traject eruitzien?
Sjouke vroeg: ‘Hoe verloopt zo’n traject bij jou?’ Ik zei: ‘Beste Sjouke, als je meent dat ik jouw vraagstuk kan oplossen, moet je niet starten. Maar ik voel zo’n klik met jou en jouw vraagstuk dat ik wel met jou onderweg durf te gaan. Dat is heuvel op en heuvel af, samen de diepte in en samen de hoogte in. Waar we precies uitkomen, weet ik niet. Maar ik begrijp jouw vraag tot op de bodem van mijn ziel.’ Hij was geëmotioneerd. ‘Ik durf wel bij jou in te stappen. Rijd jij maar tijdens de sessies.’ Sjouke vertrok. Toen huilde ik, omdat ik geroerd was tot op het bot. Ik dacht: ‘Het is net een mens.’
Welke gevoelens en reacties hangen samen met innerlijke onvrede?
Innerlijke onvrede hangt nauw samen met ontevredenheid. Bij ontevredenheid kun je meestal duidelijker aanwijzen waarover je niet tevreden bent, terwijl innerlijke onvrede breder en dieper kan aanvoelen. Je weet dat iets niet klopt, maar kunt nog niet precies benoemen wat er moet veranderen.
Wanneer je iets wilt bereiken of veranderen, maar geen vooruitgang ervaart, kan daar frustratie bij ontstaan. Je wilt verder, maar loopt vast tussen jouw verlangen en de werkelijkheid. Daardoor kan de strijd met jezelf steeds sterker worden.
Je kunt ook langdurig balen van jezelf, jouw keuzes of wat je niet hebt bereikt. Wanneer dat gevoel jouw stemming gaat bepalen, kun je chagrijnig worden, terwijl jouw omgeving niet altijd begrijpt wat er werkelijk in jou speelt.
Soms ontstaat steeds meer tegenzin. Je hebt geen zin meer in jouw werk, dagelijkse verplichtingen of activiteiten die jou vroeger wel voldoening gaven. Deze gevoelens zijn niet hetzelfde, maar kunnen allemaal signaleren dat jouw huidige leven onvoldoende aansluit bij wat je werkelijk nodig hebt.
Welke ontwikkeldoelen passen bij innerlijke onvrede?
Wanneer jouw zelfbeeld vooral is opgebouwd uit prestaties, bezit en resultaten, kan een passend ontwikkeldoel zijn om jouw eigenwaarde en zelfrespect te ontwikkelen. Je onderzoekt dan welke waarde je jezelf geeft wanneer je niets hoeft te bewijzen en welke kwaliteiten, waarden en ervaringen jou als mens betekenis geven. Het doel is niet om jouw prestaties kleiner te maken, maar om jouw eigenwaarde niet uitsluitend daarvan afhankelijk te laten zijn.
Een tweede ontwikkeldoel kan zijn om jouw verwachtingen te onderzoeken. Misschien verwacht je dat succes, bezit of zekerheid vanzelf innerlijke vrede opleveren. Wanneer die verwachting niet uitkomt, kun je jezelf ondankbaar of mislukt gaan vinden. Door jouw verwachtingen opnieuw te bekijken, ontstaat ruimte om te onderzoeken wat jouw hart werkelijk begeert.
Ook kan het helpen om de samenhang tussen kunnen, willen en zijn te onderzoeken. Je hebt misschien jarenlang geleefd vanuit wat je kon bereiken en wat er van je werd verwacht, terwijl er minder aandacht was voor wat je werkelijk wilde en wie je bent. Het doel is niet dat je jouw hele leven onmiddellijk moet omgooien. Het gaat erom dat je opnieuw verbinding maakt met betekenis, verlangen en wat voor jou werkelijk van waarde is.
Veelgestelde vragen over innerlijke onvrede
Innerlijke onvrede kan ook vragen oproepen over succes, dankbaarheid en de zoektocht naar betekenis. Hieronder vind je vijf aanvullende vragen.
Kun je innerlijke onvrede ervaren terwijl jouw leven goed gaat?
Ja. Goede omstandigheden voorzien niet automatisch in iedere emotionele of existentiële behoefte. Je kunt financiële zekerheid, een gezin en succes hebben, terwijl je tegelijkertijd betekenis, richting of verbinding met jezelf mist.
Betekent innerlijke onvrede dat je ondankbaar bent?
Nee. Je kunt dankbaar zijn voor wat je hebt en toch ervaren dat iets wezenlijks ontbreekt. Dankbaarheid neemt jouw behoefte aan betekenis, innerlijke rust of persoonlijke ontwikkeling niet weg. Het is belangrijk om beide werkelijkheden naast elkaar te laten bestaan.
Waarom wordt innerlijke onvrede soms sterker na een succesvolle periode?
Tijdens het streven naar succes heb je een duidelijk doel en veel activiteiten die jouw aandacht vragen. Wanneer het doel is bereikt, valt die richting gedeeltelijk weg. Dan kan zichtbaar worden dat het resultaat niet alle behoeften heeft vervuld waarop je had gehoopt.
Kan innerlijke onvrede leiden tot boosheid op jezelf?
Ja. Je kunt jezelf verwijten dat je niet tevreden bent, verkeerde keuzes hebt gemaakt of meer uit jouw leven had moeten halen. Die zelfgerichte boosheid vergroot de innerlijke strijd. Het helpt daarom om niet alleen te oordelen, maar ook te onderzoeken welke behoefte of angst onder jouw onvrede ligt.
Wanneer is professionele hulp bij innerlijke onvrede verstandig?
Professionele hulp kan verstandig zijn wanneer het gevoel langdurig aanhoudt, jouw dagelijks functioneren beïnvloedt of samengaat met sterke somberheid, leegte of verlies van betekenis. Begeleiding kan helpen om te onderzoeken wat je mist en welke verandering werkelijk bij jou past.
Wat betekent innerlijke onvrede voor jouw persoonlijke ontwikkeling?
Innerlijke onvrede kan zichtbaar maken dat jouw uiterlijke leven en innerlijke behoeften niet meer met elkaar in evenwicht zijn. Je hebt misschien veel bereikt, maar ervaart onvoldoende betekenis, rust of verbinding met wie je werkelijk bent.
Persoonlijke ontwikkeling betekent dat je de onvrede niet onmiddellijk als ondankbaarheid of mislukking veroordeelt. Je gebruikt het gevoel als uitnodiging om opnieuw te onderzoeken wat jouw hart begeert en welke richting werkelijk bij jou past.
Auteur en publicatiegegevens
Dit artikel is geschreven door Jan Stevens. Jan Stevens is eigenaar en oprichter van De Steven training & coaching (www.desteven.nl). Op deze website tref je meer dan 2000 blogs over persoonlijke ontwikkeling, loopbaan, leiderschap, teamontwikkeling, hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid.
Publicatiedatum: 24-02-2024
Update: 3 augustus 2026.
