home / persoonlijke ontwikkeling / communicatie / breedsprakig

Breedsprakig of te gedetailleerd in de communicatie

Ben je breedsprakig of vinden anderen dat je wel eens te lang van stof, te gedetailleerd of langdradig bent? Merk je zelf ook dat je soms te uitvoerig ingaat op bepaalde zaken en dat mensen afhaken terwijl je iets vertelt of antwoord geeft op een vraag? Breedsprakigheid is een belangrijk aandachtspunt binnen communicatie en gesprekstechnieken. Breedsprakig zijn betekent dat je meer woorden en informatie gebruikt dan de ander nodig heeft om jouw boodschap te begrijpen. Misschien vertel je uitvoerig wat er is gebeurd, leg je jouw gedachtegang uitgebreid uit of geef je antwoord op vragen die de ander nog niet heeft gesteld. Je bedoelt het waarschijnlijk zorgvuldig. Toch kan de luisteraar onderweg de kern kwijtraken.

De meeste mensen zijn niet in ieder gesprek breedsprakig. Het gebeurt vaak bij bepaalde onderwerpen, personen of omstandigheden. Misschien praat je uitgebreid wanneer je gespannen bent, veel van een onderwerp weet, je verantwoordelijk voelt of bang bent dat de ander je verkeerd begrijpt. De belangrijkste vraag is daarom: wanneer word je breedsprakig en wat gebeurt er dan met jou?

Welke vormen van breedsprakigheid zijn er?

Breedsprakigheid is een overkoepelend begrip. Het kan zich op verschillende manieren uiten. De vormen lijken op elkaar, maar zijn niet hetzelfde:

• Langdradig zijn betekent dat je te lang doorgaat met praten.
• Te veel uitweiden betekent dat je steeds nieuwe zijpaden inslaat.
• Te veel details vertellen betekent dat je informatie geeft die niet nodig is voor de boodschap.
• Te veel uitleg geven betekent dat je uitgebreid toelicht terwijl de ander alleen een kort antwoord nodig heeft.
• Niet tot de kern komen betekent dat jouw conclusie of hoofdboodschap onduidelijk blijft.

Hoe herken je breedsprakigheid?

Iemand stelt jou een eenvoudige vraag, maar jouw antwoord wordt een verhaal van tien minuten. Je begint bij de voorgeschiedenis omdat je vindt dat de ander eerst moet begrijpen hoe het zover is gekomen. Daarna vertel je wat verschillende mensen hebben gezegd, welke mogelijkheden je hebt overwogen en waarom je uiteindelijk tot jouw conclusie kwam. Aan het einde weet jij precies waarom jouw antwoord klopt. De luisteraar vraagt zich nog steeds af wat jouw antwoord eigenlijk is.

• Je geeft meer informatie dan gevraagd wordt.
• Je vertelt eerst de hele aanleiding en geeft daarna pas antwoord.
• Je behandelt verschillende onderwerpen tegelijk.
• Je reageert op vragen die de ander mogelijk nog zou kunnen stellen.
• Je herhaalt jouw boodschap in andere woorden.
• Je vindt het moeilijk om informatie weg te laten.
• Je legt uitzonderingen en alternatieven uitgebreid uit.
• Je gesprekspartner vraagt wat je nu precies bedoelt.
• Mensen onderbreken je met de vraag of je tot de kern kunt komen.

Wanneer word je breedsprakig?

Breedsprakigheid is vaak situatiegebonden. Je communiceert misschien prima wanneer je ontspannen bent en precies weet wat je wilt zeggen. Zodra het onderwerp gevoelig, ingewikkeld of onverwacht wordt, kan jouw manier van vertellen veranderen.

• Je vindt het onderwerp heel belangrijk.
• Je hebt veel vakkennis over het onderwerp.
• Je bent gespannen of staat onder tijdsdruk.
• Je weet niet goed wat je zelf vindt.
• Je bent bang om iets belangrijks weg te laten.
• Je wilt jouw handelen verantwoorden.
• Je merkt dat de ander je niet meteen begrijpt.
• Je verwacht kritiek of weerstand.
• Er spelen veel emoties en belangen tegelijk.
• Je wilt jouw gedachtegang volledig laten zien.

Bewustwording begint daarom niet bij het verbieden van veel praten. Onderzoek eerst wat jouw triggers zijn. Wanneer gebeurt het? Bij wie gebeurt het? Welke gedachte of welk gevoel gaat eraan vooraf?

Denk je terwijl je praat?

Sommige mensen denken eerst na en vertellen daarna hun conclusie. Andere mensen ontdekken tijdens het praten wat zij denken. In dat laatste geval hoort de luisteraar niet alleen de uitkomst, maar ook de volledige zoektocht ernaartoe. Je begint te vertellen en ondertussen orden je jouw gedachten. Een gedachte roept een volgende gedachte op. Je ziet een verband, denkt aan een uitzondering en herinnert je een voorbeeld dat volgens jou nodig is om het verhaal compleet te maken. Voor jou is dat logisch. Jij hoort hoe alle onderdelen met elkaar verbonden zijn. De luisteraar hoort vooral een verhaal waarvan de bestemming nog niet bekend is. Je kunt iemand eerst door een lange tunnel meenemen en pas aan het einde vertellen waar jullie uitkomen. Je kunt ook vooraf zeggen waar de tunnel naartoe gaat. Dan begrijpt de ander onderweg waarom je bepaalde informatie geeft.

Het leerdoel is niet dat je anders moet leren denken. Het gaat erom dat je jouw denkproces niet altijd volledig hoeft uit te spreken.

Speelt associatief denken een rol?

Breedsprakigheid kan samenhangen met associatief denken. Je denkt niet alleen van A naar B en daarna naar C. Je ziet tegelijkertijd verschillende verbanden, mogelijkheden en risico's. Voor jou horen al die gedachten bij hetzelfde onderwerp. Voor de luisteraar voelt het soms alsof je steeds een andere afslag neemt. Stel dat iemand vraagt: “Kunnen we dit plan uitvoeren?” Jij denkt meteen aan:

• De praktische uitvoering.
• Mogelijke risico's.
• Juridische voorwaarden.
• Eerdere ervaringen.
• De kosten.
• Alternatieve plannen.
• De mensen die erbij betrokken zijn.
• Wat er over een jaar kan gebeuren.

Al die aspecten kunnen relevant zijn. Maar ze hoeven niet allemaal in het eerste antwoord. Jouw hoofd loopt misschien vijf stappen vooruit, terwijl de ander nog bij de eerste vraag staat. Daardoor kan jouw gesprekspartner merken dat je niet tot de kern komt.

Welke kwaliteiten liggen onder breedsprakigheid?

Een oorzaak kan liggen in jouw gesprekstechnieken of sociale vaardigheden. Breedsprakig communiceren kan ook een gewoonte zijn geworden. Misschien was je het je niet bewust. Toch kan er een direct verband liggen tussen wie je bent en hoe je communiceert.

• Je hebt oog voor details en bent in sommige gevallen te gedetailleerd.
• Je bent accuraat, nauwkeurig en precies en wilt alle feitelijkheden zo zorgvuldig mogelijk weergeven.
• Je bent zorgvuldig en slaat daarin soms door, waardoor je te veel informatie verstrekt.
• Je verliest het onderscheid tussen hoofdzaken en bijzaken.
• Je bent analytisch en ziet veel verbanden en mogelijkheden.
• Je voelt je verantwoordelijk voor een volledig en correct verhaal.
• Je bent enthousiast en wilt alles vertellen wat je over het onderwerp weet.

De valkuil ontstaat wanneer zorgvuldigheid verandert in volledigheid. Je wilt niets weglaten en vertelt daarom alles wat ermee te maken heeft. Voor de gesprekspartner kan dat voelen alsof je te veel details vertelt.

Zorgvuldig communiceren betekent dat jouw antwoord klopt. Volledig communiceren betekent dat je alles vertelt wat je weet. Dat laatste is niet altijd nodig.

Mocht dat het geval zijn, stel dan meteen de vraag of jouw hoorder je heeft begrepen en probeer weer aansluiting te zoeken.

Waarom vertelt een expert vaak te veel?

Breedsprakigheid komt veel voor bij mensen die veel vakkennis hebben. Een expert ziet meer nuances, uitzonderingen en risico's dan iemand die minder van het onderwerp weet. Wanneer een klant of collega een vraag stelt, zie jij misschien zeven mogelijke oplossingen. De verleiding is groot om al die oplossingen toe te lichten. Toch heeft de ander jou waarschijnlijk niet gevraagd om zeven opties te bespreken. De ander wil weten welke oplossing jij adviseert. Daar ligt het verschil tussen de expertrol en de adviseursrol. De expert wil laten zien wat hij allemaal heeft onderzocht. De adviseur heeft alles onderzocht en vertelt wat voor deze persoon van belang is.

Een goede adviseur kan zeggen: “Ik heb verschillende mogelijkheden bekeken. Dit is volgens mij de beste oplossing. Een tweede mogelijkheid is ook haalbaar, maar die heeft een duidelijk nadeel. De andere opties raad ik niet aan.” De analyse achter dat advies noem ik het keukenwerk. Een restaurantgast hoeft niet te zien hoeveel pannen, messen en ingrediënten de kok heeft gebruikt. Hij wil een goede maaltijd. Zo hoeft jouw gesprekspartner niet altijd jouw volledige denkproces te horen. Het keukenwerk moet wel gedaan worden. Je hoeft het alleen niet allemaal te serveren.

Vul je in wat de ander nodig heeft?

Een andere oorzaak van breedsprakigheid is dat je invult wat de ander bedoelt of nodig heeft. De ander stelt één vraag en jij bedenkt welke vragen daar waarschijnlijk achter zitten.

• Hij zal dit ook wel willen weten.
• Ze vraagt dit waarschijnlijk omdat ze onzeker is.
• Straks vraagt hij naar de uitzonderingen.
• Ik moet dit eerst helemaal uitleggen, anders begrijpt zij het niet.
• Ik kan beter alles vertellen, dan is het in ieder geval compleet.

Je kunt dit voorkomen door minder in te vullen en meer te vragen:

• Wat wil je precies van mij weten?
• Wil je alleen mijn advies of ook de onderbouwing?
• Heb je voldoende aan de hoofdlijn?
• Wil je dat ik ook de andere mogelijkheden toelicht?
• Welke beslissing wil je met deze informatie nemen?

Door deze vragen te stellen hoef je niet te raden hoeveel informatie passend is. Zo voorkom je dat je onnodig te veel uitleg geeft.

Wat doet breedsprakigheid met de ander?

Je bedoeling kan positief zijn. Je wilt volledig, duidelijk en behulpzaam zijn. Toch kan jouw communicatie een ander effect hebben.

• De luisteraar verliest de rode draad.
• De luisteraar weet niet meer wat jouw antwoord is.
• De luisteraar twijfelt over wat je van hem verwacht.
• De luisteraar haakt af door de hoeveelheid informatie.
• De luisteraar onthoudt niet meer wat werkelijk belangrijk was.
• De luisteraar ervaart geen ruimte om te reageren.
• De luisteraar krijgt het gevoel dat een eenvoudige vraag veel tijd kost.
• De luisteraar besluit zijn vraag de volgende keer aan iemand anders te stellen.

De tragiek is dat jij waarschijnlijk extra uitleg geeft om duidelijkheid te creëren. Maar door de hoeveelheid informatie ontstaat juist onduidelijkheid.

Wat gebeurt er onder druk?

Onder druk kan alles belangrijk en urgent voelen. Je wilt snel uitleggen wat er speelt, maar ondertussen komen verschillende onderwerpen, gebeurtenissen en frustraties door elkaar heen.

• Je gaat sneller praten.
• Je geeft meer achtergrondinformatie.
• Je blijft hangen in wat er misging.
• Je vermengt verschillende onderwerpen.
• Je vergeet om de ander te laten reageren.
• Je hebt moeite om prioriteiten aan te brengen.
• Je formuleert jouw conclusie pas aan het einde.

Juist onder druk helpt het om te vertragen. Een korte stilte is beter dan al pratend naar jouw boodschap zoeken. Je kunt zeggen: “Geef me even een moment. Ik wil dit kernachtig formuleren.” Daarmee neem je verantwoordelijkheid voor jouw communicatie.

Wat is jouw leerdoel?

Het leerdoel bij breedsprakigheid is niet dat je zo weinig mogelijk moet zeggen. Wanneer je daarin doorslaat, kun je kortaf, bot of te direct worden. Het doel is dat je precies genoeg zegt. Ik noem dat kernachtig communiceren. Je brengt de essentie duidelijk over en stemt de hoeveelheid informatie af op de ontvanger.

• Geef eerst antwoord op de gestelde vraag.
• Scheid hoofd- en bijzaken.
• Bespreek één onderwerp tegelijk.
• Formuleer jouw conclusie vooraf.
• Gebruik alleen noodzakelijke voorbeelden.
• Geef na een paar zinnen ruimte voor een reactie.
• Gebruik eenvoudige en begrijpelijke taal.
• Controleer of jouw boodschap is begrepen.
• Bied meer informatie aan in plaats van die automatisch te geven.

De vraag is niet alleen wat je wilt vertellen. De betere vraag is: wat moet de ander op dit moment weten?

Hoe werkt de formule kern, toelichting en check?

Een eenvoudige formule helpt je om jouw boodschap te trechteren.

Kern

Geef eerst het rechtstreekse antwoord, jouw conclusie of jouw voorstel. Bijvoorbeeld: “Mijn advies is om plan A te kiezen.”

Toelichting

Geef daarna alleen de twee of drie belangrijkste redenen. Bijvoorbeeld: “Plan A is sneller uitvoerbaar en brengt minder financiële risico's met zich mee.”

Check

Vraag vervolgens of de ander meer informatie nodig heeft. Bijvoorbeeld: “Wil je dat ik de andere mogelijkheden ook toelicht?”

Je bepaalt daarmee niet zelf hoeveel uitleg de ander nodig heeft. Je geeft de luisteraar de ruimte om dat aan te geven.

Wat is het verschil tussen breedsprakigheid en diepgang?

Breedsprakigheid is niet hetzelfde als diepgang. Diepgang betekent dat je wezenlijke informatie geeft en verder kijkt dan de oppervlakte. Breedsprakigheid betekent dat de verhouding tussen de hoofdzaak en de hoeveelheid woorden zoekraakt.

• Je kunt kort en oppervlakkig zijn.
• Je kunt kort en diepgaand zijn.
• Je kunt uitgebreid en waardevol zijn.
• Je kunt uitgebreid en breedsprakig zijn.

De lengte van jouw verhaal bepaalt dus niet alles. De vraag is of iedere toelichting de boodschap werkelijk helpt. Jouw diepgang, deskundigheid en zorgvuldigheid hoeven niet te verdwijnen. Het gaat erom dat je deze kwaliteiten zo gebruikt dat de ander jou kan blijven volgen.

Veelgestelde vragen over breedsprakigheid

Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over langdradigheid, details, uitleg en kernachtig communiceren.

Wat betekent breedsprakig?

Breedsprakig betekent dat je meer woorden, uitleg en informatie gebruikt dan nodig is om jouw boodschap over te brengen. Daardoor kan de ander moeite krijgen om de kern te herkennen.

Is breedsprakig hetzelfde als langdradig?

Nee. Langdradig zijn betekent vooral dat je te lang doorgaat. Breedsprakigheid is breder en kan ook gaan over te veel details, te veel uitleg, uitweiden of verschillende antwoorden tegelijk.

Waarom vertel ik te veel details?

Je kunt te veel details vertellen omdat je zorgvuldig, volledig of grondig wilt zijn. Ook veel vakkennis en associatief denken kunnen daarbij een rol spelen.

Waarom geef ik altijd te veel uitleg?

Je kunt te veel uitleg geven omdat je misverstanden wilt voorkomen, jezelf wilt verantwoorden of bang bent dat de ander je verkeerd begrijpt.

Hoe leer ik sneller tot de kern te komen?

Wanneer je vaak niet tot de kern komt, helpt het om eerst jouw conclusie te formuleren. Geef daarna maximaal twee of drie redenen en vraag vervolgens of de ander meer toelichting nodig heeft.