home / persoonlijke ontwikkeling / communicatie / tactvol

Tactvol communiceren

Tactvol communiceren kun je leren. Echt? Ja, dat kan! In ieder geval kun je progressie maken op dit leerdoel. Tactvol communiceren betekent dat je duidelijk zegt wat nodig is, terwijl je rekening houdt met de gevoelens van de ander en de relatie niet onnodig beschadigt. Binnen communicatie en gesprekstechnieken gaat tact niet over omwegen, maar over helderheid met respect.

Wat is tactvol communiceren precies?

Tactvolle communicatie omschrijf ik als de boodschap helder overbrengen, terwijl je zorgvuldig omgaat met de ander. Je doet geen afbreuk aan de inhoud, maar je kiest bewust hoe je die inhoud verwoordt.

• Je houdt rekening met de gevoelens van de ander.
• Je haalt de ander niet onderuit.
• Je speelt het niet op de man of vrouw.
• Je kleineert de ander niet.
• Je bent delicaat en kieskeurig in jouw woordkeuze zonder afbreuk te doen aan de inhoud van de boodschap.
• Je gaat discreet om met de ander en je bent fijnzinnig in de woorden die je gebruikt.
• Je kwetst niemand en je neemt verantwoordelijkheid voor jouw eigen gevoelens.
• Je neemt verantwoordelijkheid voor de wijze waarop je de boodschap overbrengt en je beschuldigt niemand.
• Je laat de ander uitpraten.
• Je geeft ruimte aan de ander.
• Je hebt respect voor de ander.

Betekent tactvol communiceren dat je conflicten vermijdt?

Nee. Je kunt tactvol een grens stellen, kritiek geven, iemand aanspreken of een pijnlijke boodschap brengen. Tact betekent niet dat je jouw boodschap afzwakt. Het betekent dat je duidelijk blijft zonder onnodig te kwetsen, te kleineren of te beschuldigen.

Wat is ontactische communicatie?

Zal ik ook maar aangeven wat het niet is? Wanneer ben je ontactisch in je communicatie?

• Je brandt een ander af.
• Je bent te direct en te confronterend in jouw communicatie.
• Je bent kortaf.
• Je hebt een kort lontje en je bent snel aangebrand.
• Je reageert te primair.
• Je wordt te stellig.
• Je bent erop uit om jouw gelijk te halen.
• Je wordt cynisch of sarcastisch.
• Je kleineert de ander of je haalt de ander onderuit.
• Je bent bot en snauwerig.
• Je blaft de ander af.
• Je geeft geen ruimte aan de gevoelens van de ander.
• Je laat de ander niet uitpraten.

Waarom is tactvol communiceren belangrijk?

Wanneer je tactvol bent, bereik je meer. Door je primaire reactie te beheersen tref je eerder doel en is de ander eerder genegen om naar je te luisteren of in ieder geval na te denken over wat je zegt. Je invloedvaardigheden stijgen dus zienderogen. Tact helpt je om de inhoud van jouw boodschap overeind te houden zonder dat de vorm onnodige weerstand oproept.

Ben je tactvol of directief?

Nu is de vraag of je van origine tactvol bent of juist directief. Tactvol is een kernkwaliteit die behoorlijk anders is dan direct zijn in de communicatie. De ene ober vraagt op het terras: ‘Kan ik je iets te drinken aanbieden?’ en de ander vraagt: ‘Wat zou je willen drinken?’ Voel je dat de tweede directer is dan de eerste? Directheid en tact sluiten elkaar echter niet uit. De beste communicatie is vaak direct genoeg om helder te zijn en tactvol genoeg om ontvangen te worden. Overigens had ik pas een ober die vroeg: ‘Zou u iets te drinken gehad willen hebben?’ Dat is wel heel erg omzichtig, vind je niet? Eigenlijk zit je dan in de valkuil van indirectheid.

Wanneer wordt tactvolle communicatie wollig?

De valkuil van tactvol is té tactvol. Ik noem het wel wollige communicatie, omzichtig of indirect. Dan gebruik je veel woorden, maar wordt de kern niet duidelijk. Herkenbare signalen zijn veel voorbehoud, lange omwegen, geen concreet verzoek en de kern steeds uitstellen.

Soms ga je jezelf indekken in jouw communicatie. Je formuleert zo voorzichtig dat niemand precies weet wat je bedoelt of waarvoor jij verantwoordelijkheid neemt. Dat lijkt veilig, maar het maakt jouw boodschap zwakker.

Bij indirecte communicatie hoop je dat de ander zelf begrijpt wat jij bedoelt. Je geeft hints, maakt omwegen of laat jouw werkelijke verzoek onuitgesproken. Daardoor ontstaan gemakkelijk misverstanden.

Ook confrontatiemijdend communiceren kan zich voordoen als tact. Je noemt het zorgvuldigheid, maar eigenlijk stel je een noodzakelijk gesprek uit of vermijd je de spanning die bij duidelijkheid hoort.

Hoe communiceer je tactvol en duidelijk?

Tactvolle communicatie begint bij concreet benoemen wat er speelt. Daarna maak je duidelijk wat het met jou doet, wat je nodig hebt en welk verzoek je hebt. Je laat vervolgens ruimte voor de reactie van de ander.

• Benoem concreet wat je waarneemt.
• Zeg wat het met jou doet.
• Maak duidelijk wat je nodig hebt.
• Formuleer een helder verzoek.
• Laat de ander reageren.
• Blijf respectvol zonder jouw boodschap af te zwakken.

Je kunt bijvoorbeeld zeggen: ‘Ik merk dat je mij nu voor de derde keer onderbreekt. Daardoor lukt het mij niet om mijn uitleg af te maken. Ik wil graag eerst mijn punt afronden en daarna hoor ik jouw reactie.’ Dat is duidelijk, begrenzend en tactvol.

Waarom is communicatie geen trucje?

Hoewel ik ervan overtuigd ben dat iedereen kan leren om tactischer te communiceren, zeg ik er graag bij dat communicatie geen trucje is. Communicatie is zelfs veel meer dan een vaardigheid. Het heeft te maken met wie je bent, hoe je in je vel zit, of je stress ervaart en of je uitgerust of moe bent. Ook persoonlijke valkuilen kunnen je behoorlijk in de weg staan.

Kun je tactvoller leren communiceren?

Tactvoller communiceren kan iedereen leren. Dat begint met bewustwording van eigen gedrag en inzicht in de momenten waarop jij of anderen vinden dat je niet tactvol communiceert. Daarna kun je gericht oude patronen doorbreken en oefenen met echte situaties uit jouw praktijk.

• Herken jouw primaire reactie.
• Stel jouw reactie even uit.
• Kies bewust jouw woorden.
• Houd de kern van jouw boodschap overeind.
• Observeer het effect op de ander.
• Vraag feedback op jouw communicatie.
• Oefen met concrete praktijksituaties.

Veelgestelde vragen over tactvol communiceren

Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over tact, directheid, duidelijkheid en zorgvuldig communiceren.

Wat is tactvol communiceren?

Tactvol communiceren betekent dat je jouw boodschap duidelijk overbrengt en tegelijk zorgvuldig omgaat met de gevoelens, waardigheid en ruimte van de ander.

Is tactvol communiceren hetzelfde als indirect communiceren?

Nee. Tactvolle communicatie is helder en respectvol. Indirecte communicatie laat de kern vaak onuitgesproken en verwacht dat de ander zelf begrijpt wat je bedoelt.

Kun je tactvol én direct zijn?

Ja. Je kunt duidelijk zeggen wat je vindt, nodig hebt of niet accepteert zonder de ander te kleineren, beschuldigen of af te branden.

Wanneer wordt tactvolle communicatie wollig?

Dat gebeurt wanneer je zoveel voorbehoud en omwegen gebruikt dat jouw boodschap, verzoek of standpunt niet meer duidelijk is.

Kun je tactvol communiceren leren?

Ja. Door jouw primaire reactie te herkennen, bewust woorden te kiezen, de kern vast te houden en feedback te vragen kun je tactvoller leren communiceren.