home / persoonlijke ontwikkeling / communicatie / direct communiceren

Direct communiceren is een kwaliteit: eerlijk, helder en respectvol

Dit artikel over direct communiceren maakt deel uit van de serie over helder en duidelijk communiceren. Direct zijn betekent dat je je meteen uitspreekt, rechtstreeks zegt wat je bedoelt en daar helder over bent. Dat is geen negatieve manier van communiceren, maar juist een kwaliteit.

Rechtstreeks en onomwonden communiceren

Dan kom ik bij de tweede betekenis. Wanneer je direct bent, dan ben je rechtstreeks. Dat betekent zonder omweg. Pas kwam ik in een winkel en een vriendelijke mevrouw vroeg: ‘Had u ook geholpen willen worden?’. Dat is heel indirect! Een directe vraag is: ‘Kan ik u helpen?’. Wanneer je direct bent, communiceer je zonder omwegen. Dus niet: ‘Eigenlijk ben ik een beetje geïrriteerd’, maar: ‘Ik ben geïrriteerd’. Een directe vraag is: ‘Zou je me zaterdag willen helpen met de verhuizing?’. Dat is rechtstreeks! Een indirecte vraag is: ‘Heb je het zaterdag druk?’. Je voelt al aankomen: die heeft me nodig. Pas als gezegd wordt: ‘Nee, ik heb het niet druk’, komt de vraag: ‘Kun je me zaterdag helpen met de verhuizing?’.

Direct communiceren is ook beslist zijn

De derde betekenis duidt op een zekere beslistheid. Zoals Jaap onlangs zei: ‘Wanneer we ons magazijn niet reorganiseren, dan zie ik dat onze klanten weglopen’. Dat is ook direct. Dat is helder en duidelijk. Maar Jaap had ook direct kunnen zijn op een andere manier. Dat noem ik positieve directheid. Bijvoorbeeld: ‘Wanneer we ons magazijn reorganiseren, voorspel ik groei van ons bedrijf’. Vertel vooral wat je wel wilt en vertel niet altijd wat je niet meer wilt.

Directheid geeft een zekere vorm van sturing. Ik heb het altijd over duwen en trekken in de communicatie. Lees daarover meer bij duwen en trekken in communicatie. Je duwt wanneer je om 17.00 uur naar huis belt en zegt: ‘Ik ben wat later thuis en ik neem een afhaalmaaltijd van de Chinees mee’. Je trekt wanneer je zegt: ‘Ik ben wat later thuis, gaan we samen koken of zal ik wat eten meenemen?’.

Wat is positieve directheid?

Positieve directheid betekent dat je het nu zegt, het rechtstreeks zegt en helder maakt wat je bedoelt. Je draait niet om de zaak heen, maar richt je ook niet alleen op wat fout gaat. Je benoemt juist wat je wel wilt, welke richting je voorstelt of welke verandering volgens jou nodig is. Veel mensen verwarren direct communiceren met hard of onvriendelijk communiceren. Maar directheid is niet per definitie negatief. Het is krachtig wanneer je duidelijkheid geeft, verantwoordelijkheid neemt voor jouw boodschap en tegelijk ruimte laat voor de reactie van de ander.

Wat is de kracht van directheid?

De kracht van directheid is: het schiet tenminste op. Het duidt op slagvaardigheid, beslistheid en besluitvaardigheid. Een tweede kracht is dat mensen weten wat ze aan jou hebben. Je bent helder over wat je vindt, voelt, bedoelt of nodig hebt. Daardoor hoeven anderen niet te raden en ontstaat minder snel ruis.

• Het voorkomt ruis en misverstanden.
• Het vergroot vertrouwen: mensen weten wat ze aan je hebben.
• Het versnelt communicatieprocessen.
• Het voorkomt dat irritaties zich opstapelen.
• Het maakt je betrouwbaar, transparant en professioneel.

Waarom draagt directheid bij aan vertrouwen?

Mensen voelen zich vaak veiliger bij iemand die direct communiceert. Je zegt wat je denkt, waardoor anderen niet hoeven te raden. Je zendt geen dubbele boodschappen uit, je bent open en eerlijk en je werkt niet met een verborgen agenda. Dat maakt jouw communicatie voorspelbaar en betrouwbaar.

Hoe communiceer je direct en respectvol?

Zeg rechtstreeks wat je bedoelt en benoem wat je voelt, nodig hebt of verwacht. Blijf bij gedrag en feiten en voorkom dat je de ander als persoon beoordeelt. Je kunt duidelijk zeggen dat iets jou stoort, zonder de ander onderuit te halen. Laat ook ruimte voor een reactie, vraag of tegenvoorstel. Direct communiceren betekent niet dat jij altijd bepaalt wat er gebeurt. Je kunt beslist zijn en toch openstaan voor de visie van de ander. Wanneer directheid een gesprek mogelijk maakt, is zij krachtig. Wanneer je alleen maar duwt, verdwijnt die kracht.

Kan direct communiceren confronterend zijn?

Ja, direct communiceren kan confronterend zijn omdat je zonder omwegen benoemt wat je waarneemt of wat je nodig hebt. Dat hoeft niet verkeerd te zijn. Bij confronteren als gespreksstijl maak je gedrag, feiten of misstanden bespreekbaar zonder de ander als persoon onderuit te halen.

Kun je ook te direct zijn?

Ja, directheid kan doorschieten. Dan geef je de ander te weinig ruimte, wordt jouw boodschap te hard of speel je het op de persoon. Dat behandel ik in de aparte serie over te direct communiceren.

Wil jij werken aan jouw communicatie?

Wil jij werken aan jouw communicatie? Mijn stelling: ‘Iedereen kan het en iedereen zou het beter kunnen’. Ik vind het fijn om dit in een individueel traject te doen. Daarmee haal je het hoogste rendement.

Veelgestelde vragen over direct communiceren

Hieronder lees je aanvullende antwoorden over rechtstreeks, eerlijk en respectvol communiceren.

Is direct communiceren hetzelfde als bot communiceren?

Nee. Direct communiceren betekent dat je helder en zonder omwegen zegt wat je bedoelt. Bot communiceren houdt onvoldoende rekening met de toon, de situatie of de ander.

Kun je direct zijn zonder iemand te kwetsen?

Ja. Blijf bij gedrag, feiten en jouw eigen ervaring. Vermijd persoonlijke aanvallen en geef de ander ruimte om te reageren.

Waarom vinden sommige mensen directheid onprettig?

Sommige mensen zijn gewend aan voorzichtig of indirect taalgebruik. Een rechtstreekse boodschap kan dan hard overkomen, ook wanneer die niet aanvallend bedoeld is. Toon en timing blijven daarom belangrijk.

Is direct communiceren geschikt voor iedere situatie?

Directheid is in veel situaties nuttig, maar de vorm verschilt. Bij een gevoelige boodschap kun je rechtstreeks zijn en tegelijk zorgvuldig formuleren.

Kun je direct communiceren leren?

Ja. Je kunt oefenen met het rechtstreeks formuleren van vragen, gevoelens, verwachtingen en grenzen. Daarbij leer je om helder te zijn zonder de ander te overheersen.