home / persoonlijke ontwikkeling / autonomie / behoeften / behoefte aandacht / steun

Behoefte aan steun

Heb je behoefte aan steun? Dan wil je vaak niet alleen dat iemand jou helpt. Je wilt vooral merken dat iemand aandacht voor jou heeft, naar je luistert en serieus neemt wat je voelt, denkt of nodig hebt. Steun is daarmee een vorm van aandacht en aandacht kan op zichzelf al steun zijn. Dit artikel schreef ik in de serie over behoefte aan aandacht. Bij steun gaat het om aandacht die je ervaart doordat iemand naast je staat, naar je luistert, je aanmoedigt, met je meedenkt of praktische hulp biedt.

Specifiek behandel ik wat steun betekent, welke vormen van steun er zijn, wanneer steun helpt, wanneer je op de ander gaat leunen en hoe je een gezonde balans vindt tussen steun en zelfstandigheid. Je vindt het belangrijk dat jouw gevoelens, gedachten en mening ook serieus genomen worden door anderen. Uiteraard kan dit zowel thuis zijn als op het werk. Behoefte aan steun komt in feite voort uit de behoefte aan aandacht die ieder mens wel kent.

Wat als steun wordt ervaren, hangt dus af van de persoon, de situatie en de behoefte van dat moment. Goedbedoelde hulp hoeft niet automatisch steun te zijn. Soms wil iemand geen oplossing, maar alleen aandacht. Soms wil iemand juist dat je meedenkt of iets praktisch overneemt. De behoefte aan steun is daarom vaak ook de behoefte aan aandacht, begrip en erkenning. Je wilt merken: ik sta er niet alleen voor, iemand ziet wat er met mij gebeurt en wat ik meemaak doet ertoe. Steun betekent niet dat de ander jouw probleem overneemt. De ander staat naast je, maar laat de verantwoordelijkheid voor jouw keuzes en jouw leven bij jou. Wat is de definitie van steun? Ik benoem enkele kenmerken. Je steunt iemand wanneer:

• Je iemand aanmoedigt, stimuleert of aanspoort.
• Je bescherming of ondersteuning aanbiedt.
• Je iemand hulp biedt.
• Je bereid bent om daadwerkelijk naar iemand te luisteren, zodat hij of zij zich gehoord voelt.
• Je iemand bevestiging geeft: nee, je bent niet raar.
• Je iemand accepteert zoals hij of zij is.
• Je er simpelweg bent voor iemand wanneer hij of zij jou nodig heeft.

Welke vormen van steun zijn er?

Steun kan verschillende vormen aannemen. Soms zoek je emotionele steun en wil je jouw verhaal kwijt. Soms wil je dat iemand naar je luistert, je geruststelt of bevestigt dat jouw reactie begrijpelijk is. Op een ander moment heb je juist behoefte aan praktische hulp, advies of iemand die met je meedenkt. Ook aanwezigheid kan steun zijn. Iemand hoeft niet altijd iets op te lossen of de juiste woorden te vinden. Er zijn, aandacht geven en ruimte maken voor wat jij ervaart, kan al genoeg zijn.

Welke vorm van steun je nodig hebt, verschilt per mens en per situatie. Daarom is het belangrijk dat je niet alleen zegt dat je steun nodig hebt, maar ook duidelijk maakt wat steun voor jou op dat moment betekent.

Wanneer heb je meer behoefte aan steun?

In moeilijke tijden bij ziekte of tegenslag is jouw behoefte aan steun wellicht groter dan in ‘normale’ tijden. Je mag dan graag jouw ervaringen delen met anderen en je zou graag willen dat je daar feedback of respons op krijgt. Ook bij verlies, onzekerheid, veranderingen, overbelasting of een moeilijke keuze kan de behoefte aan steun toenemen. Je hoeft dan niet altijd te zoeken naar iemand die het probleem oplost. Soms wil je vooral dat iemand luistert, meeleeft of jou helpt om weer overzicht te krijgen.

Welke gevoelens ontstaan bij een gebrek aan steun?

Gebrek aan steun geeft gevoelens van eenzaamheid: ik sta er alleen voor, het rust allemaal op mijn schouders en ik kan het niet delen. Steun geeft verbondenheid en je kunt je er krachtiger of zelfverzekerder door voelen. Wanneer je langdurig geen steun ervaart, kun je het gevoel krijgen dat jouw zorgen, gevoelens of behoeften er niet toe doen. Andersom kan oprechte aandacht al veel verschil maken. Je merkt dan dat iemand jou ziet en dat je het niet helemaal alleen hoeft te dragen.

Wat is het verschil tussen steunen en leunen?

Een verschil in het autonomieproces is steunen of leunen. Zoek je steun? Wat voor steun zoek je dan? Wil je jouw verhaal gewoon even kwijt? Zoek je emotionele steun? Wil je even sparren met iemand of vraag je feedback? Wil je leunen op de ander? Dan gebruik je de ander als aanleunwoning maar neem je zelf geen verantwoordelijkheid meer voor het vraagstuk waar je mee bezig bent. Bij steun helpt de ander jou om zelf verder te kunnen. Bij leunen verwacht je steeds meer dat de ander jouw last draagt, jouw onzekerheid wegneemt of jouw keuzes opvangt.

Hoe vraag je op een gezonde manier om steun?

Vraag zo concreet mogelijk om de steun die je nodig hebt. Wil je dat iemand alleen luistert? Wil je samen nadenken? Heb je behoefte aan advies of praktische hulp? De ander kan jou beter steunen wanneer jij duidelijk maakt wat je vraagt. Verwacht niet dat een ander vanzelf begrijpt wat jij nodig hebt. Je mag zeggen dat je onzeker bent, dat je iets moeilijk vindt of dat je behoefte hebt aan aandacht. Tegelijkertijd blijft de ander vrij om aan te geven wat hij of zij wel of niet kan bieden. Gezond steun vragen betekent dat je de ander niet dwingt om jouw probleem op te lossen. Je houdt zelf verantwoordelijkheid voor jouw keuzes en jouw situatie. Steun helpt je verder, maar neemt jouw eigen aandeel niet weg.

Hoe vind je balans tussen zelfstandigheid en steun?

In feite dient er een balans te zijn tussen zelfstandigheid enerzijds en de behoefte aan steun anderzijds. Sommige mensen hebben ogenschijnlijk nooit behoefte aan steun maar wat er vaak speelt is dat ze geen steun willen of durven vragen. Men wil zich op deze wijze sterk en groot houden en laten zien dat ze het zelf wel kunnen.

Het gevaar hiervan is vastlopen door de lat te hoog te leggen, te veel hooi op de eigen vork te nemen en hulpvragen die er wel zijn te verdoezelen. Zelfstandigheid betekent niet dat je alles alleen moet doen. Steun vragen kan juist een teken zijn dat je jouw grenzen en behoeften serieus neemt. De balans zit erin dat je steun kunt ontvangen en tegelijkertijd zelf verantwoordelijk blijft voor jouw keuzes. Je hoeft niet alles alleen te dragen, maar je legt jouw hele draagkracht ook niet bij een ander neer.

Hoe kun je een ander ondersteunen?

Nog een andere invalshoek: je vraagt niet om steun maar je wordt gevraagd om de ander te steunen? Belangrijk is goed te luisteren wat de ander vraagt. Wat is zijn of haar werkelijke behoefte? Zoekt de ander steun of steunzolen? Zoekt de ander emotionele steun of wil hij of zij jou als aanleunwoning gebruiken? In het laatste geval word je mogelijk geclaimd en wellicht zit je daar niet op te wachten.

Belangrijk verschil namelijk.

Tot slot: schiet niet in de valkuil van hulp bieden waar niet om gevraagd wordt. Daarmee plaats je jezelf boven de ander, alsof jij beter weet wat de ander nodig heeft. Het leerdoel hier is jezelf begrenzen en vertrouwen op de vermogens van de ander.

Veelgestelde vragen over behoefte aan steun

Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen over steun vragen, steun ontvangen en steun geven.

Kun je te veel behoefte aan steun hebben?

Ja. De behoefte aan steun wordt ongezond wanneer je zonder de aandacht, bevestiging of hulp van anderen nauwelijks nog zelf verder kunt. Het probleem is niet dat je steun nodig hebt, maar dat jouw gevoel en keuzes er volledig afhankelijk van worden.

Waarom vind ik het moeilijk om steun te vragen?

Misschien heb je geleerd dat je sterk moet zijn, niemand tot last mag zijn of alles zelf moet kunnen. Ook angst voor afwijzing kan meespelen. Steun vragen betekent dat je zichtbaar maakt wat je voelt en nodig hebt, en dat kan kwetsbaar zijn.

Waarom voelt goedbedoelde hulp soms niet als steun?

Goedbedoelde hulp sluit niet altijd aan bij wat jij nodig hebt. Misschien wil je alleen dat iemand luistert, terwijl de ander direct met oplossingen komt. Steun wordt pas als steun ervaren wanneer aandacht en hulp passen bij de behoefte van dat moment.

Moet je altijd steun geven wanneer iemand daarom vraagt?

Nee. Je mag ook jouw eigen grenzen bewaken. Je kunt begrip tonen en tegelijkertijd aangeven dat je niet beschikbaar bent, iets niet kunt overnemen of niet de juiste persoon bent om deze steun te bieden.

Kun je steun ervaren zonder dat iemand iets zegt?

Ja. Aanwezigheid, een gebaar, een aanraking of iemand die rustig bij je blijft, kan al steun geven. Aandacht hoeft niet altijd uit woorden, adviezen of oplossingen te bestaan.