home / persoonlijke ontwikkeling / assertiviteit / pleasegedrag

Pleasegedrag: ben jij een pleaser?

Ben jij een pleaser en probeer jij anderen voortdurend te pleasen? Dan wordt het tijd dat je dit artikel leest. Althans, wanneer je merkt dat pleasen een negatief effect heeft op jouw energiebalans. In dit artikel ga ik in op:

• Wat pleasen en pleasegedrag is.
• Waarom je anderen pleast.
• Welke vormen van pleasegedrag er zijn.
• Wanneer pleasegedrag een probleem wordt.
• Wat de gevolgen van pleasegedrag zijn.
• Hoe je pleasegedrag bij jezelf herkent.
• Hoe de vicieuze cirkel van pleasegedrag werkt.
• Wat het verband is tussen hoogsensitiviteit en pleasen.
• Waarom pleasen een vorm van slijmen en behagen kan worden.
• Wat het verschil is tussen helpen en pleasen.
• Hoe je als pleaser tegen jezelf praat.
• Welke overtuigingen pleasegedrag in stand houden.
• Hoe je stopt met pleasen zonder egoïstisch te worden.
• Hoe je stap voor stap met pleasegedrag omgaat.

Waarom please je anderen?

Als jouw innerlijke kind zich bedreigd voelt, komen de bodyguards in het geweer. De pleaser is daar zo’n voorbeeld van, net als de innerlijke criticus, de pusher, de perfectionist, de controlefreak of de vechter. Negatieve ervaringen uit het verleden zorgen ervoor dat de pleaser actief is geworden bij jou. De pleaser wil jou beschermen tegen disharmonie en conflicten, maar ook tegen afwijzing en het gevoel dat je er alleen voor staat. Daardoor vind je het soms moeilijk om assertief met conflicten om te gaan. En daar komt dat gedrag uit voort. Wat herken jij uit onderstaande punten?

• Je wilt de goedkeuring van de ander, bijvoorbeeld van vrienden, collega’s of familie.
• Je bent uit op waardering door de ander.
• Het lijkt hetzelfde, maar het is voor mij wat anders: je bent bang voor afwijzing.
• Je wilt niet dat anderen jou onaardig of vervelend vinden.
• Je hebt weinig zelfwaardering en dus haal je die bij de ander op.
• Je hebt weinig zelfvertrouwen en je compenseert.
• Je wilt het iedereen naar de zin maken.
• Je wilt iedereen te vriend houden.
• Je hebt voortdurend bevestiging van anderen nodig.
• Je bent bang voor kritiek.
• Je bent bang om fouten te maken, anderen teleur te stellen en last te krijgen van faalangst.
• Je wilt geen gedoe en trammelant met anderen.

Welke vormen van pleasegedrag zijn er?

Pleasegedrag kan zich op verschillende manieren laten zien. De ene keer is het heel duidelijk, terwijl je het op andere momenten nauwelijks van jezelf doorhebt. Je kunt bijvoorbeeld:

• Voortdurend proberen het iedereen naar de zin te maken.
• Steeds bevestiging en goedkeuring van anderen nodig hebben.
• Bang zijn om fouten te maken of anderen teleur te stellen.
• Jezelf aanpassen aan wat anderen van jou verwachten.
• Conflicten en onenigheid uit de weg gaan.
• Ja zeggen terwijl je eigenlijk nee wilt zeggen.
• Je eigen behoeften en grenzen ondergeschikt maken aan die van anderen.

Deze vormen van pleasegedrag hebben iets gemeenschappelijks: je richt je sterk op de ander en verliest daardoor gemakkelijk het contact met wat jij zelf wilt, voelt en nodig hebt.

Wanneer wordt pleasegedrag een probleem?

Aardig, behulpzaam en zorgzaam zijn is niet hetzelfde als pleasen. Het wordt een probleem wanneer je niet meer vrij kiest om iets voor een ander te doen, maar vooral handelt uit angst voor afwijzing, kritiek of onenigheid. Je merkt dat pleasegedrag een probleem wordt wanneer:

• Je jouw eigen behoeften voortdurend negeert.
• Je geen nee durft te zeggen.
• Je afhankelijk wordt van waardering en goedkeuring.
• Je bang bent om anderen teleur te stellen.
• Je regelmatig over jouw eigen grenzen heen gaat.
• Je niet meer goed weet wat je zelf wilt.
• Je uitgeput raakt doordat je steeds voor anderen klaarstaat.

Het gaat dus niet alleen om wat je doet, maar vooral om het motief erachter. Doe je iets omdat je dat werkelijk wilt of omdat je bang bent voor de reactie van de ander?

Wat zijn de gevolgen van pleasegedrag?

Wat brengt pleasegedrag? Nou, in ieder geval dat mensen jou aardig vinden en dat je dingen snel voor elkaar krijgt. De samenwerking met jou is prettig. Je haalt waardering binnen. Dat lijkt positief, maar ik denk dat de gevolgen van pleasegedrag negatief zijn. Allereerst getuigt het van weinig zelfrespect. Je verloochent je eigen behoeften en je eigen grenzen. Je doet dingen die je eigenlijk helemaal niet wilt doen. Ten tweede neem je de ander evenmin serieus als jezelf. In feite speel je een act. Je veinst aardig en lief te zijn, maar in feite ben je dat niet. Continu heb je de bevestiging van anderen nodig, waaruit blijkt dat ze jou oké vinden. Ik duid het vaak als een soort gevangenschap. Ten derde krijg je het effect van afhankelijkheid. Je wordt beïnvloedbaar door de mening en het oordeel van anderen. Ten vierde gaan mensen over jouw grenzen heen. Wanneer jij jezelf niet serieus neemt en jouw grenzen veronachtzaamt, zul je ervaren dat anderen er ook zo mee omgaan. Mensen weten nooit waar jij echt voor staat en wat jij echt wilt. Als pleaser ben je verslaafd aan waardering van anderen, alleen de strategie die je hebt ingezet, klopt niet. Je bent niet duidelijk, het is onecht en het wordt tijd dat je een keer keihard voor jezelf kiest en je eigen richting en behoeften volgt. Bovendien gaat het ten koste van de relatie met de ander.

Wat is een duidelijke definitie van pleasegedrag?

Door de jaren heen heb ik een andere definitie van pleasegedrag geformuleerd. Pleasen is jezelf in alle bochten wringen om de goedkeuring van de ander te verkrijgen, waaruit blijkt dat je te weinig zelfrespect hebt, maar ook te weinig respect hebt voor de ander.

Pleasen is een poging om de ander te behagen en daarmee is het een vorm van onoprechtheid en onechtheid, omdat jouw motief niet oprecht is. Je wilt de ander niet zozeer een plezier doen, maar je wilt voorkomen dat de ander jou afwijst, niet aardig vindt, niet serieus neemt et cetera. Het is dus niet zozeer dat jij bezig bent met de behoefte van de ander, maar je bent bezig met je eigen angsten.

Een andere invalshoek is: je hebt het nu niet meer nodig. Ik wees al op de bodyguards die in het geweer komen als het innerlijke kind bedreigd wordt. Maar deze onveiligheid is er niet meer. Je hoeft je dus niet te verschuilen achter pleasegedrag.

Hoe herken je pleasegedrag bij jezelf?

Pleasegedrag herken je niet alleen aan wat je voor anderen doet. Je herkent het vooral aan de reden waarom je iets doet en aan wat er vanbinnen bij jou gebeurt. Je kunt pleasegedrag bij jezelf herkennen wanneer:

• Je ja zegt terwijl je eigenlijk nee bedoelt.
• Je je snel schuldig voelt wanneer je voor jezelf kiest.
• Je jouw mening aanpast zodra een ander anders denkt.
• Je bang bent dat iemand teleurgesteld, boos of gekwetst raakt.
• Je bevestiging nodig hebt om je goed te voelen over jouw keuzes.
• Je kritiek persoonlijk opvat.
• Je je verantwoordelijk voelt voor de sfeer.
• Je probeert spanning of onenigheid onmiddellijk op te lossen.
• Je jouw eigen behoefte uitstelt om eerst voor een ander te zorgen.
• Je achteraf merkt dat je iets hebt toegezegd wat je eigenlijk niet wilde.

Het belangrijke verschil zit in de vrijheid die je ervaart. Kies je bewust om iets voor een ander te doen of voelt het alsof je eigenlijk geen andere keuze hebt?

Wat is de vicieuze cirkel van pleasegedrag?

Pleasegedrag kan zichzelf steeds opnieuw versterken. Je voelt je onzeker, bent bang voor afwijzing of wilt voorkomen dat iemand teleurgesteld raakt. Daarom pas je je aan, help je meer dan je wilt of zeg je ja terwijl je nee bedoelt. De waardering die je vervolgens krijgt, stelt je tijdelijk gerust. Je voelt je even gezien, gewaardeerd of geaccepteerd. Toch blijft die geruststelling niet lang bestaan, omdat ze van de reactie van de ander afhankelijk is.

Wanneer de bevestiging uitblijft, komt de onzekerheid terug. Soms zelfs sterker dan daarvoor. Daardoor voel je opnieuw de neiging om te pleasen. Zo ontstaat een vicieuze cirkel:

• Je voelt je onzeker of bang voor afwijzing.
• Je gaat pleasen om goedkeuring te krijgen.
• Je ontvangt tijdelijk waardering of geruststelling.
• Je raakt verder verwijderd van jouw eigen behoeften.
• Je wordt afhankelijker van de reactie van anderen.
• Je onzekerheid groeit opnieuw.

De cirkel doorbreken begint op het moment dat je niet direct op jouw angst reageert, maar eerst stilstaat bij wat jij zelf wilt, voelt en nodig hebt.

Is pleasen een vorm van slijmen?

Pleasen is een vorm van slijmen. Het lijkt superlief en superaardig, maar in feite is het een manier om bij de ander in het gevlei te komen. Je wilt iets bereiken of gedaan krijgen bij de ander en daarom streel je zijn of haar ego, geef je complimenten die je niet helemaal meent en geef je aandacht om bij de ander in de smaak te vallen. Ten diepste ben je bang dat de ander jou niet leuk vindt of over jou praat als zijnde onaardig.

Waarom wil je de ander behagen?

Een ander behagen om zelf erkenning, waardering en respect te krijgen, is een vorm van:

• Jezelf niet serieus nemen, maar de ander ook niet.
• Jouw eigen behoeften niet serieus nemen, maar die van de ander ook niet.
• Jouw eigen gevoelens niet serieus nemen, maar die van de ander ook niet.
• Jouw eigen grenzen niet serieus nemen, maar die van de ander ook niet.

Wat is het verschil tussen helpen en pleasen?

Helpen komt voort uit een vrije keuze. Je ziet dat iemand iets nodig heeft en je besluit bewust om iets voor die persoon te doen. Daarbij blijf je ook voelen wat jij zelf nodig hebt en waar jouw grens ligt.

Bij pleasen ligt dat anders. Je helpt dan niet alleen omdat je dat wilt, maar ook omdat je bang bent dat de ander jou anders afwijst, onaardig vindt of teleurgesteld raakt. Daardoor voelt nee zeggen bijna onmogelijk.

Wanneer je helpt, kun je ook besluiten om iets niet te doen. Wanneer je pleast, voelt het alsof je geen echte keuze hebt. Juist dat verschil laat zien of jouw gedrag voortkomt uit oprechte betrokkenheid of uit angst.

Hoe praat je als pleaser tegen jezelf?

Hoe communiceer je als pleaser met jezelf? Bijvoorbeeld door jezelf een schuldgevoel aan te praten:

• ‘Maak overal geen punt van.’
• ‘Doe niet zo moeilijk.’
• ‘Je kunt het niet maken om dit niet te doen voor die ander.’
• ‘Je kunt die ander toch niet zomaar laten zitten nu?’
• ‘Wat zullen ze wel van je denken?’

Welke overtuigingen houden pleasegedrag in stand?

Overtuigingen spelen een rol bij de pleaser. Ik noem maar lukraak wat voorbeelden.

• Je kunt een ander niet zomaar in de kou laten staan.
• Het is een plicht om voor je naaste te zorgen.
• Op jezelf gericht zijn is verkeerd.
• ‘Nee’ zeggen is egoïstisch.
• Ik moet iedereen te vriend houden.
• Als ik ruimte voor mezelf neem, vinden anderen mij onaardig.

Kun je stoppen met pleasen zonder egoïstisch te worden?

Ja. Stoppen met pleasen betekent niet dat je alleen nog maar aan jezelf denkt. Het betekent dat je jezelf net zo serieus neemt als de ander.

Er is een verschil tussen egoïstisch zijn en rekening houden met jouw eigen behoeften. Egoïstisch gedrag betekent dat je alleen jouw eigen belang ziet en geen rekening houdt met anderen. Voor jezelf zorgen betekent dat je zowel aandacht hebt voor de ander als voor jezelf.

Je mag behulpzaam, betrokken en zorgzaam blijven. Het verschil is dat je niet meer automatisch over jouw eigen grenzen heen gaat. Je kiest bewust wat je wel en niet wilt doen. Dat kan betekenen dat je:

• Tijd vraagt voordat je ergens antwoord op geeft.
• Nee zegt zonder jezelf uitgebreid te verdedigen.
• Jouw eigen behoefte benoemt.
• Accepteert dat de ander teleurgesteld kan zijn.
• Niet automatisch verantwoordelijkheid neemt voor het gevoel van de ander.
• Iets voor iemand doet omdat je dat wilt en niet omdat je bang bent voor afwijzing.

Stoppen met pleasen maakt je niet harder of onverschilliger. Het helpt je om eerlijker, duidelijker en oprechter in relaties te staan.

Hoe ga je om met pleasegedrag?

Het wordt tijd dat jij ruimte voor jezelf pakt. Zeg niet meteen ‘ja’ als je iets gevraagd wordt. Neem een time-out. Wil je dit echt? Of wil je dit liever niet? Wees eens aardig voor jezelf. Dan krijg je plezier. En ga eens doen waar jouw behoefte ligt.

Veelgestelde vragen - FAQ

Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over pleasegedrag.

Wat is pleasegedrag?

Pleasegedrag betekent dat je jezelf voortdurend aanpast om goedkeuring, waardering of acceptatie van anderen te krijgen. Je doet dingen voor een ander, maar gaat daarbij vaak voorbij aan jouw eigen behoeften en grenzen.

Waarom wordt iemand een pleaser?

Pleasegedrag kan ontstaan vanuit angst voor afwijzing, conflicten of kritiek. Ook weinig zelfvertrouwen, weinig zelfwaardering en negatieve ervaringen uit het verleden kunnen een rol spelen.

Hoe herken je een pleaser?

Een pleaser zegt vaak ja terwijl die nee bedoelt, vermijdt conflicten, voelt zich verantwoordelijk voor anderen en zoekt regelmatig bevestiging. Ook schuldgevoel wanneer je voor jezelf kiest, is een herkenbaar signaal.

Is pleasen hetzelfde als aardig zijn?

Nee. Aardig zijn komt voort uit een vrije keuze. Bij pleasen handel je vaak vanuit angst. Je bent bang dat iemand jou anders niet aardig vindt, afwijst of teleurgesteld raakt.

Hoe stop je met pleasegedrag?

Begin met herkennen wanneer je jezelf automatisch aanpast. Neem tijd voordat je antwoord geeft, onderzoek wat jij zelf wilt en oefen met kleine grenzen. Accepteer dat niet iedereen jouw keuzes altijd prettig zal vinden.