home / persoonlijke ontwikkeling / assertiviteit / zelfverzekerd / onzekerheid voeden

Onzekerheid voeden: hoe kom je in de vicieuze cirkel terecht?

Onzekerheid is net als onkruid: het groeit snel, het tiert welig, het gaat alle kanten op en als je er de snoeischaar niet in zet, dan raak je alle controle kwijt. Binnen het thema zelfverzekerd zijn en omgaan met onzekerheid gaat dit artikel specifiek over de manier waarop jouw gedrag onzekerheid kan voeden. Onzekerheid kan namelijk een gevangenschap worden in een vicieuze cirkel waarin je bekneld kunt zitten. In dit artikel ga ik in op:

• De vicieuze cirkel van onzekerheid.
• Verschillende reacties op onzekerheid, zoals jezelf verbergen, je anders voordoen, perfectionisme, zelfkritiek, controlebehoefte en het vermijden van uitdagingen.
• Hoe dit gedrag onzekerheid in stand houdt.
• Het fenomeen van zelfbedrog en de tragische gevolgen ervan, zoals een gebrek aan waardering en verbinding met anderen.
• Het belang van het doorbreken van de vicieuze cirkel en het verlangen naar echt contact en verbinding met anderen.

Hoe ontstaat de vicieuze cirkel van onzekerheid?

Wil je eerst meer weten over wat onzekerheid is, hoe het ontstaat en welke gevolgen het kan hebben? Lees dan het artikel Onzekerheid: waarom voel jij je vaak onzeker?. Wat is jouw natuurlijke reactie als je onzeker bent? Ik zal er een paar noemen en dan kijk jij of je wat herkent.

• Je stelt je verdekt op: je verschuilt je als het ware, je houdt je stil, je zegt je mening niet en je gaat zo onopvallend mogelijk te werk.
• Je doet je anders voor dan je bent. Je overschreeuwt jezelf als het ware.
• Je ontwikkelt een overmatige vorm van perfectionisme. Je weet immers dat als je alles perfect doet, je ook geen commentaar krijgt.
• Je bent superkritisch op jezelf, je haalt jezelf onderuit en je praat negatief tegen jezelf.
• Je ontwikkelt een overmatige controlebehoefte. Je wilt alles van tevoren bedenken en je timmert als het ware elke vorm van spontaniteit dicht, zo bang ben je dat je het op dat moment niet weet. Ik noem dat de AWW-premie: Alles Willen Weten.
• Je gaat uitdagingen vermijden en nieuwe situaties ga je uit de weg.

Hoe voedt jouw gedrag je onzekerheid?

Jouw gedrag van jezelf klein maken, verschuilen, je anders voordoen dan je bent en alles willen weten, zorgt ervoor dat je jouw onzekerheid voeding geeft. Zie je de gevangenschap van onzekerheid? Je ontwikkelt dit gedrag omdat je onzeker bent, maar doordat je dit gedrag vertoont, word je nog onzekerder. En zo ga je maar door. Eén ding is zeker: hier word je doodonzeker van, om het maar eens stevig te zeggen.

Hoe doorbreek je de vicieuze cirkel van onzekerheid?

Zelf voel je dat verdriet ook wel. Je voelt eenzaamheid, je voelt je regelmatig alleen. Je verlangt naar contact, naar iemand die jou hoort en ziet staan. Doordat je je onzeker voelt, verschuil jij je. Doordat je je verschuilt, word je nog onzekerder. En die cirkel moet doorbroken worden. De vicieuze cirkel doorbreken begint bij herkennen wat je doet wanneer je je onzeker voelt. Trek je je terug? Ga je alles controleren? Probeer je fouten koste wat kost te voorkomen? Of wacht je tot je je zeker genoeg voelt voordat je iets onderneemt? Zolang je dat gedrag blijft herhalen, krijgt jouw onzekerheid steeds opnieuw bevestiging. Je merkt namelijk niet dat je een situatie misschien wel aankunt, omdat je haar vermijdt, dichttimmert of op een andere manier probeert te beheersen. De eerste stap is daarom niet dat je je meteen zeker moet voelen. De eerste stap is dat je ander gedrag laat zien terwijl de onzekerheid er nog is. Je hoeft niet te wachten totdat alle twijfel verdwenen is. Dat kan betekenen dat je:

• Toch jouw mening geeft, ook wanneer je bang bent dat een ander het niet met je eens is.
• Een beslissing neemt zonder eerst bij iedereen bevestiging te zoeken.
• Een nieuwe situatie aangaat zonder alles vooraf te kunnen voorspellen.
• Een fout durft te maken zonder jezelf direct af te wijzen.
• Iets probeert zonder de garantie dat het meteen goed gaat.
• Eerlijk laat zien wat je spannend of moeilijk vindt.
• Jouw behoefte aan controle stap voor stap loslaat.
• Niet langer doet alsof je zeker bent wanneer je dat niet bent.

Juist door ander gedrag te oefenen, doe je nieuwe ervaringen op. Je ontdekt bijvoorbeeld dat een fout niet meteen grote gevolgen heeft, dat anderen jouw mening niet direct afwijzen of dat je met onverwachte situaties kunt omgaan. Zo ontstaat er langzaam een andere cirkel. Je voelt je onzeker, maar je handelt toch. Daardoor doe je ervaring op, groeit jouw vertrouwen en heb je de volgende keer minder reden om je te verschuilen of alles te controleren. De vicieuze cirkel doorbreken betekent dus niet dat onzekerheid nooit meer terugkomt. Het betekent dat onzekerheid niet langer automatisch bepaalt wat je doet.

Veelgestelde vragen - FAQ

Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over het voeden en doorbreken van onzekerheid.

Waarom wordt onzekerheid sterker door vermijding?

Door een situatie te vermijden, doe je geen ervaring op waaruit blijkt dat je haar misschien wel aankunt. De tijdelijke opluchting bevestigt bovendien het idee dat vermijden nodig was. Daardoor kan de situatie de volgende keer nog spannender voelen.

Hoe weet ik of ik mijn onzekerheid zelf voed?

Je voedt jouw onzekerheid wanneer jouw gedrag steeds opnieuw voorkomt dat je vertrouwen opbouwt. Denk aan vermijden, uitstellen, voortdurend bevestiging zoeken, alles controleren of jezelf kleiner maken dan nodig is.

Is controle zoeken een vorm van onzekerheid?

Dat kan. Controle geeft tijdelijk houvast, maar wanneer je alles vooraf wilt weten en vastleggen, kan daar angst voor fouten, verrassingen of afwijzing onder zitten. Je probeert dan zekerheid te creëren waar volledige zekerheid niet mogelijk is.

Waarom helpt perfectionisme niet tegen onzekerheid?

Perfectionisme legt de lat zo hoog dat je bijna nooit tevreden kunt zijn. Zelfs wanneer iets goed gaat, zoek je vaak naar wat beter had gemoeten. Daardoor groeit jouw vertrouwen niet en blijf je bang om tekort te schieten.

Hoe zet ik de eerste stap uit de vicieuze cirkel?

Kies één kleine situatie waarin je normaal gesproken vermijdt, controleert of bevestiging zoekt. Doe daarin bewust iets anders. Geef bijvoorbeeld jouw mening, neem zelf een beslissing of probeer iets zonder alles vooraf zeker te weten.