home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / controleren bewaken / meten is weten

Meten is weten: maar is alles wat je weet ook meetbaar?

Is meten weten en is weten altijd meetbaar? Feit is dat we in Nederland BV zoveel mogelijk zaken in cijfers uitdrukken. We moeten zoveel mogelijk zaken in kaart hebben. Niet alleen de omzetcijfers of de winst- en verliescijfers. We meten ook graag de klanttevredenheid, werkdruk, werkbeleving en werkplezier. Ik heb deze pagina onder controleren en bewaken gezet omdat meten een manier is om overzicht, grip en controle te krijgen. Daar is niks mis mee. De vraag is alleen of alles wat je wilt weten ook werkelijk te meten is.

Wanneer helpt meten en wanneer geeft het schijnzekerheid?

Meten kan ontzettend nuttig zijn. Omzetcijfers vertellen je iets. Kosten en opbrengsten kun je naast elkaar zetten. Je kunt ontwikkelingen over een langere periode volgen en je kunt resultaten vergelijken. Meten helpt om niet alleen op gevoel af te gaan wanneer er gewoon feiten beschikbaar zijn.

Maar het gaat mis wanneer de cijfers ons het gevoel geven dat we daarmee ook de werkelijkheid volledig kennen. Een score is een vereenvoudiging. Je hebt iets ingewikkelds teruggebracht tot een getal. Dat kan handig zijn, maar het getal is nog niet hetzelfde als de werkelijkheid waar dat getal iets over probeert te zeggen.

Een medewerker kan bijvoorbeeld een zeven invullen bij werkplezier. Mooi cijfer. Maar wat weet je dan precies? Waarom is het geen zes? Waarom geen acht? Wat gaat goed? Waar zit irritatie? Wat kost energie? Waar kijkt iemand iedere maandag tegenop? Het cijfer weet dat allemaal niet. Daar zul je toch echt het gesprek voor moeten voeren.

Kun je werkdruk, werkstress en werkplezier meten met instrumenten?

Maar er zijn toch instrumenten om werkdruk, werkstress of werkplezier te meten? Klopt: we zijn gek op instrumenten en methodes, statistieken. Echter de vraag is of je dan weet wat je zou moeten weten!

Een instrument kan signaleren. Het kan patronen zichtbaar maken. Het kan helpen om vragen te stellen of een gesprek op gang te brengen. Maar wanneer je denkt dat een score jou vertelt hoe iemand zijn werk werkelijk beleeft, maak je de werkelijkheid kleiner dan zij is. De medewerker ervaart. Het instrument registreert een antwoord op een vraag.

Daarom kan een meting een beginpunt zijn, maar het mag niet automatisch het eindpunt worden. Wanneer uit een onderzoek blijkt dat de werkdruk hoog is, begint het interessante gedeelte eigenlijk pas. Waar komt dat door? Wie ervaart dat? Wat gebeurt er in het werk? Waar zit de spanning? Welke verhalen zitten er achter de uitkomst?

Welke verschillende manieren van weten zijn er?

We hebben meerdere manieren om iets te weten. Meten is weten op rationeel niveau. Maar zeker als het om gevoel of beleving gaat, zijn de cijfertjes een versimpelde werkelijkheid die ons een vals gevoel van beheersing kunnen geven. Het leven is altijd vele malen complexer immers, en laten we dat niet vergeten. Als we ons blindstaren op de metingen, gaan we voorbij aan de essentie.

De instrumentele benadering met cijfertjes is een louter rationele benadering. Een andere manier van weten is het intuïtieve weten, het onderbuikgevoel dat je ergens bij hebt. Ervaren is ook weten. Je ervaart stress of werkdruk, je ervaart geluk. Dat laat zich niet altijd netjes terugbrengen tot een getal met één cijfer achter de komma.

Vaak gaan managers in organisaties voorbij aan het onderbuikgevoel, aan datgene wat men werkelijk ervaart. Daar gaat het vaak mis. Dat zie je ook bij de onderstroom in organisaties. Op papier kan alles kloppen terwijl je tegelijkertijd voelt en merkt dat er iets heel anders speelt.

Wat gaat verloren wanneer je alleen naar cijfers kijkt?

Je kunt de mens kwijtraken. Je hebt dan een rapport over medewerkers maar je spreekt de medewerker niet meer. Je hebt een cijfer voor betrokkenheid maar je weet niet waar mensen zich werkelijk bij betrokken voelen. Je hebt een score voor werkdruk maar je weet niet welke collega iedere avond uitgeput thuiskomt.

Cijfers hebben bovendien iets verleidelijks. Ze lijken objectief, precies en overzichtelijk. Een 6,4 ziet er heel duidelijk uit. Maar wat betekent die 6,4? Zonder verhaal, context en ervaring kan een cijfer meer zekerheid suggereren dan er werkelijk is. Dan weet je heel precies iets wat misschien helemaal niet zo precies te weten valt.

En er is nog iets. Wanneer alles wordt gemeten, gaan mensen zich soms ook naar de meting gedragen. Dan wordt niet meer de vraag: doen we het goede? De vraag wordt: halen we de score? Dat is een wezenlijk verschil. Het middel dat inzicht moest geven, gaat dan bepalen wat belangrijk wordt gevonden.

Hoe combineer je meten met vragen, waarnemen en ervaren?

Door cijfers te gebruiken voor wat ze kunnen en niet voor wat ze niet kunnen. Meet wat zinvol te meten is. Kijk naar ontwikkelingen en afwijkingen. Gebruik cijfers als aanleiding om verder te onderzoeken. Maar blijf daarnaast vragen, luisteren, waarnemen en ervaren.

Wanneer een cijfer jou verbaast, vraag door. Wanneer een rapport zegt dat alles goed gaat terwijl je in de wandelgangen iets anders hoort, negeer dan die signalen niet. Wanneer een medewerker zegt dat de werkdruk te hoog is, hoef je niet eerst te bewijzen dat zijn beleving statistisch klopt. Zijn beleving is op dat moment zijn werkelijkheid.

Dat betekent niet dat ieder gevoel automatisch een feit is. Het betekent wel dat gevoel en ervaring informatie bevatten die je niet uit een spreadsheet haalt. Cijfers en beleving hoeven elkaar niet te bestrijden. Ze kunnen elkaar aanvullen. Het ene vertelt iets wat het andere niet vertellen kan.

Is meten weten of zijn er ook andere manieren van weten?

Is meten weten, is weten altijd te meten? Oftewel: wil je alles weten door te meten of zijn er ook nog andere manieren van weten?

Mijn antwoord is duidelijk. Meten is een manier van weten. Niet dé manier van weten. Je kunt tellen, vergelijken en analyseren. Maar je kunt ook waarnemen, vragen, luisteren, voelen en ervaren. Wie alleen meet, ziet maar een deel. Wie alleen op gevoel afgaat trouwens ook. Het interessante zit in het combineren van die verschillende vormen van weten.

Ontwikkeldoelen als je te veel wilt meten en beheersen

• Onderscheiden wat zinvol meetbaar is en wat vooral persoonlijke beleving of ervaring is.
• Cijfers gebruiken als bron van informatie zonder ze te verwarren met de volledige werkelijkheid.
• Naast meten ook blijven vragen, luisteren, waarnemen en vertrouwen op wat mensen daadwerkelijk ervaren.

Veelgestelde vragen over meten is weten

Meten kan veel inzicht geven, maar cijfers vertellen niet het hele verhaal. Zeker wanneer het over menselijke beleving gaat, blijft het belangrijk om te vragen, luisteren en waarnemen.

Wat betekent meten is weten?

Meten is weten betekent dat je door gegevens te verzamelen meer feitelijke informatie krijgt. Je kunt vergelijken, ontwikkelingen volgen en afwijkingen zichtbaar maken. Maar niet alles wat je wilt weten laat zich volledig in cijfers uitdrukken.

Is alles meetbaar?

Nee. Beleving, gevoel, werkplezier, stress en werkdruk kun je niet volledig langs een objectieve meetlat leggen. Je kunt mensen vragen naar hun ervaring en daar cijfers aan koppelen, maar het cijfer blijft een vereenvoudiging van die ervaring.

Kun je werkplezier meten?

Je kunt mensen vragen hoe zij hun werkplezier ervaren en de antwoorden verwerken in een onderzoek. Maar het werkplezier zelf blijft een persoonlijke beleving. Wie werkelijk wil weten wat er speelt, zal dus ook het gesprek moeten voeren.

Waarom kunnen cijfers een vals gevoel van controle geven?

Omdat een getal precies oogt. Daardoor kun je het gevoel krijgen dat je de werkelijkheid volledig in beeld hebt. Maar een cijfer vertelt niet automatisch waarom iets gebeurt, hoe iemand iets beleeft of welke context achter een uitkomst zit.

Welke andere manieren van weten zijn er naast meten?

Je kunt ook weten door ervaring, waarneming, luisteren, gesprekken en intuïtie. Vooral bij menselijke gevoelens en gedrag geven die vormen van informatie vaak iets weer wat een cijfer niet kan laten zien.