home / persoonlijke ontwikkeling / assertiviteit / zelfverzekerd / affirmaties

Affirmaties: hoe train je jezelf in positieve gedachten?

Affirmaties zijn positieve en geloofwaardige uitspraken waarmee je jouw gedachten over jezelf bewust versterkt. Het woord komt van affirmare, wat versterken en bekrachtigen betekent. Door regelmatig woorden te gebruiken die passen bij wie je bent, wat je belangrijk vindt en wat je wilt ontwikkelen, geef je jouw zelfvertrouwen andere voeding. Affirmaties hangen daarom nauw samen met zelfverzekerd zijn en omgaan met onzekerheid. Wanneer je onzeker bent, praat je vaak kritisch, twijfelend of ontmoedigend tegen jezelf. Die woorden kunnen jouw onzekerheid blijven versterken. Met passende affirmaties oefen je juist om kwaliteiten, waarden en mogelijkheden bij jezelf te herkennen en te bekrachtigen. Dat betekent niet dat je jezelf zomaar iets moet wijsmaken. Een affirmatie werkt vooral wanneer de woorden geloofwaardig voelen en aansluiten bij iets wat werkelijk in jou aanwezig is of wat je stap voor stap aan het ontwikkelen bent.

Hoe hangen affirmaties samen met zelfvertrouwen en onzekerheid?

Affirmaties kunnen je helpen om bewuster te worden van de manier waarop je tegen jezelf praat. Wanneer je vaak tegen jezelf zegt dat je iets niet kunt, dat je niet goed genoeg bent of dat iets toch zal mislukken, geef je jouw onzekerheid steeds opnieuw voeding. Een passende affirmatie brengt daar iets anders tegenover. Je richt jouw aandacht op wat je wel kunt, wat je aan het leren bent of welke kwaliteit je kunt inzetten. Daarmee verdwijnt onzekerheid niet onmiddellijk, maar je voorkomt wel dat je jezelf voortdurend verder onderuit haalt. Affirmaties zijn geen wondermiddel. Alleen een zin herhalen verandert jouw gevoel of gedrag niet automatisch. De woorden moeten geloofwaardig zijn en aansluiten bij echte ervaringen, kwaliteiten of ontwikkelingen. Een affirmatie krijgt meer betekenis wanneer je ook merkt dat je ernaar handelt.

Waarom is positieve zelfspraak belangrijk?

Positieve affirmaties voeden jouw zelfvertrouwen. Daarom zijn ze van belang. Er ligt dus wel degelijk een verbinding tussen wat je over jezelf denkt, wat jouw zelfbeeld is en hoe je over en met jezelf praat. Lees meer over negatieve zelfpraat en de invloed daarvan op onzekerheid.

Hoe werken affirmaties in de praktijk?

Vroeger woonde ik aan een kanaal en voor ons huis lag een smal fietspad met allemaal bruggetjes. Op het moment dat je zo’n bruggetje over moet en je denkt: ‘Ik moet nog zien of mij dit lukt’, ga je al twijfelen. Je begint er wat tegenop te zien en je stuurt wat minder zeker. De kans is groot dat je op deze manier jouw eigen onzekerheid voedt. Maar wanneer je er niet over nadenkt, fiets je zo over dat bruggetje heen.

Ik pak nu een ander voorbeeld. Lianne vertelt dat zij niet zo’n spreker is in een groep. Daarom ziet ze op tegen het werkoverleg. Elke maandagochtend is dat vervelende werkoverleg er weer. Dan zitten ze met ongeveer vijftien personen aan tafel en soms moet Lianne ook wat zeggen. Dat vindt ze moeilijk.

Lianne ging inzien dat ze met haar eigen gedachten versterkte wat ze moeilijk vond. Als je honderd keer tegen jezelf zegt dat het werkoverleg vervelend is, draagt dat niet bij aan een goed gevoel. Als je honderd keer tegen jezelf zegt dat je het moeilijk vindt om in een groep te praten, wordt het er niet beter op.

Wat is het verschil tussen een affirmatie en jezelf iets wijsmaken?

Jezelf iets wijsmaken betekent dat je iets tegen jezelf zegt wat je eigenlijk niet gelooft en wat ver afstaat van jouw ervaring. Wanneer je doodsbang bent om in een groep te spreken, helpt het waarschijnlijk niet om te zeggen: ‘Ik vind presenteren geweldig en ik ben de beste spreker van iedereen.’ De afstand tussen die uitspraak en wat je werkelijk voelt, is te groot. Daardoor kan de zin onwerkelijk of zelfs ongeloofwaardig aanvoelen. Een passende affirmatie blijft dichter bij de werkelijkheid. Je zou bijvoorbeeld kunnen zeggen: ‘Ik hoef niet perfect te spreken. Ik mag rustig vertellen wat ik weet.’ 

Of: ‘Ik kan mijn rust gebruiken wanneer ik iets vertel.’

Je ontkent jouw spanning dan niet. Je benoemt iets wat geloofwaardig is en wat jou helpt om steviger met de situatie om te gaan.

Waarom moet een affirmatie geloofwaardig zijn?

Hoe groter de afstand tussen jouw affirmatie en wat je werkelijk voelt, hoe groter de kans dat je innerlijk in verzet komt. Je zegt dan iets positiefs, maar vanbinnen hoor je meteen een stem die zegt dat het helemaal niet waar is.

Daarom hoeft een affirmatie niet groot of meeslepend te zijn. Een kleine, geloofwaardige zin kan veel krachtiger zijn dan een grootse uitspraak waarin je jezelf niet herkent. Zeg bijvoorbeeld niet: ‘Ik ben altijd volledig zeker van mezelf.’ Maar liever: ‘Ik mag twijfelen en toch een keuze maken.’

Of: ‘Ik hoef niet alles zeker te weten om verder te kunnen.’ Deze uitspraken sluiten beter aan bij onzekerheid en geven tegelijkertijd richting aan groei.

Hoe leer je actief affirmeren?

Je kunt leren actief te affirmeren. Een eerste tip die ik daarbij geef, is: blijf een beetje weg bij algemeenheden zoals ‘ik ben uniek en bijzonder’ of ‘ik ben heel trots op wie ik ben’. Ik voeg er meteen aan toe: wanneer je dat niet zo voelt, komt het onwerkelijk over en voelt het alsof je jezelf voor de gek houdt. Ik denk aan andere dingen. Lianne omschrijft zichzelf als iemand die niet zo’n prater is in een groep. Stel dat Lianne zegt: ‘Ik houd van diepgang en dat komt het meest tot zijn recht in individuele gesprekken.’ Dan versterk je wat goed is. Je bekrachtigt de kracht die in je woont.

Of ik denk aan Agnes. Ze is heel rustig, kalm en bedaard. Als ze moet spreken voor een groep, zegt ze: ‘Ik ga mijn rust benutten in de presentatie die ik straks moet geven.’

Wat zijn kenmerken van goede affirmaties?

Ik noem een aantal kenmerken van positieve affirmaties:

• Ze zijn positief gericht op wie je bent, jouw kwaliteiten en wat je wilt.
• Je formuleert ze in de tegenwoordige tijd.
• Je herhaalt ze en houdt vol om ze te gebruiken.
• Ze zijn geloofwaardig en passen dus bij jou.

Welke voorbeelden van positieve affirmaties zijn er?

We zeggen dus niet: ‘Ik ben niet zo’n prater in een groep’, maar liever: ‘Ik houd van diepgang in gesprekken.’

Andere voorbeelden zijn:

• Zeg niet: ‘Ik ben een einzelgänger.’ Zeg liever: ‘Ik kom het beste tot mijn recht wanneer ik van tijd tot tijd even alleen ben.’
• Zeg niet: ‘Ik ben eigengereid.’ Zeg liever: ‘Ik ben een autonoom mens dat een eigen weg zoekt.’
• Zeg niet: ‘Ik spring van de hak op de tak.’ Zeg liever: ‘Ik ben vindingrijk en heb een creatieve geest.’
• Zeg niet: ‘Ik twijfel vaak aan mezelf.’ Zeg liever: ‘Ik mag zorgvuldig nadenken en daarna op mijn keuze vertrouwen.’
• Zeg niet: ‘Ik ben altijd zo gestrest.’ Zeg liever: ‘Ik leer stress te beheersen en innerlijke rust te vinden.’
• Zeg niet: ‘Ik ben bang om te falen.’ Zeg liever: ‘Ik ga uitdagingen aan en leer van mijn ervaringen.’
• Zeg niet: ‘Ik ben altijd zo chaotisch.’ Zeg liever: ‘Ik ben flexibel en kan goed omgaan met verandering.’
• Zeg niet: ‘Ik ben niet erg geduldig.’ Zeg liever: ‘Ik oefen geduld en begrip in mijn relaties en situaties.’

Waarom bestaan negatieve affirmaties volgens mij niet?

Er wordt vaak gesproken over negatieve affirmaties, zoals:

• ‘Ik ben niet goed genoeg.’
• ‘Ik zal nooit slagen.’
• ‘Ik kan het toch niet.’
• ‘Ik ben waardeloos.’

Ik noem dit liever geen affirmaties. Affirmeren betekent immers versterken en bekrachtigen. Deze uitspraken versterken jouw kwaliteiten niet, maar ontkrachten jou juist. Het zijn negatieve overtuigingen of vormen van negatieve zelfspraak die jouw onzekerheid en negatieve zelfbeeld kunnen voeden.

Positief affirmeren is vertellen wat er wel is.

• Dus niet: ‘Ik ben een man of vrouw van weinig woorden’, maar: ‘Ik ben kernachtig in mijn communicatie.’
• Dus niet: ‘Ik hoef niet op de voorgrond te staan in het team’, maar: ‘Ik kan zeer dienstbaar zijn en anderen laten schitteren.’
• Dus niet: ‘Ik spring van de hak op de tak’, maar: ‘Ik ben een levendig persoon.’

Hoe verbind je affirmaties aan jouw persoonlijke waarden?

Een affirmatie wordt sterker wanneer die past bij wat jij belangrijk vindt. Jouw persoonlijke waarden laten zien waar jij voor wilt staan en welke richting bij jou past.

• Wanneer zelfstandigheid belangrijk voor je is, kan een passende affirmatie zijn: ‘Ik luister naar advies, maar ik maak mijn eigen keuze.’
• Wanneer zorgvuldigheid belangrijk voor je is, kun je zeggen: ‘Ik neem de tijd om goed na te denken en daarna vertrouw ik op mijn besluit.’
• Wanneer harmonie belangrijk voor je is, past misschien: ‘Ik zoek verbinding zonder mezelf daarbij te verliezen.’
• Wanneer dienstbaarheid belangrijk voor je is, kun je zeggen: ‘Ik help anderen graag en ik blijf ook aandacht houden voor mijn eigen grenzen.’

Zo wordt een affirmatie geen losse positieve zin. Je bekrachtigt een manier van leven die werkelijk bij jou past.

• Vertel dus niet: ‘Ik hoef niet per se op de voorgrond te staan’, maar vertel dat je dienstbaar bent.
• Vertel niet: ‘Ik heb een hekel aan eindeloze discussies’, maar vertel dat je graag de dialoog zoekt en het gesprek aangaat.
• Vertel niet: ‘Ik heb een hekel aan strijd’, maar vertel dat je in redelijkheid altijd een oplossing zoekt.
• Vertel niet: ‘Ik ben conflictvermijdend’, maar vertel dat je gericht bent op harmonie.

Veelgestelde vragen - FAQ

Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over affirmaties.

Wat zijn affirmaties?

Affirmaties zijn positieve en geloofwaardige uitspraken waarmee je kwaliteiten, waarden of gewenst gedrag bij jezelf versterkt en bekrachtigt.

Helpen affirmaties tegen onzekerheid?

Affirmaties kunnen helpen om negatieve zelfspraak te doorbreken en jouw aandacht te richten op wat je wel kunt. Ze nemen onzekerheid niet direct weg, maar kunnen voorkomen dat je die onzekerheid steeds verder voedt.

Moet je een affirmatie geloven?

De affirmatie hoeft niet volledig vanzelfsprekend te voelen, maar moet wel geloofwaardig genoeg zijn. Wanneer een uitspraak te ver afstaat van wat je voelt, kan die juist weerstand oproepen.

Hoe vaak moet je een affirmatie herhalen?

Herhaling kan helpen, maar het aantal keren is niet het belangrijkste. Het gaat er vooral om dat je de zin bewust gebruikt op momenten waarop jouw negatieve gedachten of onzekerheid opkomen.

Wat is een goede affirmatie bij onzekerheid?

Een goede affirmatie bij onzekerheid erkent wat je voelt en geeft tegelijkertijd richting. Bijvoorbeeld: ‘Ik hoef niet alles zeker te weten om een keuze te maken’ of ‘Ik mag rustig nadenken en daarna vertrouwen op mijn besluit.’