home / persoonlijke ontwikkeling / assertiviteit / jezelf vergelijken

Waarom vergelijk je jezelf altijd met anderen?

Vergelijk jij jezelf altijd met anderen? Op zich is dat niet zo gek, toch? Jezelf vergelijken met anderen heeft ook te maken met het creëren van een referentiekader. Dat geeft een soort houvast, omdat je dan meet waar jij staat. Als je als kind op school zit en altijd langer werk hebt met de opdrachten dan andere kinderen, dan kom je tot het inzicht dat je iets niet zo goed kunt of dat je niet snel genoeg bent.

Ik schrijf dit artikel binnen het thema zelfbeeld en het beeld dat je van jezelf hebt. Jezelf voortdurend vergelijken met anderen beïnvloedt namelijk hoe je naar jezelf kijkt, hoe je jezelf beoordeelt en welk beeld je over jezelf ontwikkelt.

Wanneer wordt jezelf vergelijken met anderen een probleem?

Jezelf vergelijken met anderen wordt een probleem wanneer je er steeds slechter uitkomt. Je ziet vooral wat de ander beter kan, mooier heeft, sneller bereikt of gemakkelijker lijkt te doen. Daardoor gebruik je de ander niet meer als referentie, maar als meetlat waarmee je jezelf naar beneden haalt.

Het gevaar is dat je niet meer eerlijk naar jezelf kijkt. Je ziet jouw eigen kwaliteiten, ontwikkeling en omstandigheden niet meer goed. Je vergelijkt jouw binnenkant met de buitenkant van een ander en trekt daar vervolgens harde conclusies over jezelf uit.

Waarom vergelijk je jezelf met anderen?

Waarom vergelijk je jezelf altijd met anderen? Ik geef daar eerst maar een algemeen antwoord op: zo zijn we opgevoed. Op school wordt al gezegd: ‘Hij presteert matig als je het vergelijkt met het gemiddelde.’ Dus daar begint het vergelijken al. Dat is nogmaals niet onlogisch.

Maar ik denk nu ook aan Annelies van 37. Ze groeide op in een gezin van vijf kinderen. Op school kon ze wel meekomen, maar ze was geen uitblinker. Dus Annelies ging naar de mavo. Maar haar zussen, ja, die gingen naar het vwo of naar het gymnasium. En Annelies werd altijd vergeleken met haar zussen in termen van:

• Ze kon niet zo goed leren.
• Ze was niet zo taalvaardig.
• Ze was minder slim.

Nou, misschien schrik je ervan als je dit leest. Dat is toch keihard als dat zo gebeurt? Nu is dit een heus praktijkverhaal. Maar heel vaak gaat de vergelijking nog subtieler, in de omgekeerde volgorde.

• Er wordt niet gezegd dat Annelies niet zo goed kan leren. Er wordt gezegd dat haar zussen beter kunnen leren.
• Er wordt niet gezegd dat Annelies niet zo taalvaardig is. Er wordt steeds gezegd dat die anderen taalvaardiger zijn.

Wat doet vergelijken met jouw zelfbeeld?

Wanneer je jezelf voortdurend vergelijkt met anderen, kan jouw zelfbeeld steeds negatiever worden. Je gaat jezelf zien als minder slim, minder aantrekkelijk, minder succesvol, minder sociaal of minder waardevol. Niet omdat dat objectief waar is, maar omdat je jezelf steeds langs de meetlat van een ander legt.

Zo kan vergelijken ongemerkt een vast patroon worden. Je kijkt niet meer naar wie jij bent, wat jij nodig hebt en wat bij jou past, maar vooral naar hoe jij afsteekt tegenover anderen. Daardoor raak je steeds verder verwijderd van een eerlijk en realistisch beeld van jezelf.

Waarom vergelijk je vaak jouw zwakke kant met de sterke kant van een ander?

Veel mensen vergelijken niet eerlijk. Ze leggen hun eigen onzekerheid naast de kracht van een ander. Jij ziet bijvoorbeeld jouw twijfel, jouw moeite of jouw kwetsbaarheid, terwijl je bij de ander vooral ziet wat zichtbaar goed gaat.

Daardoor ontstaat er een scheef beeld. Je vergelijkt niet twee gelijke situaties met elkaar, maar twee totaal verschillende werkelijkheden. Dat maakt de uitkomst bijna altijd negatief voor jezelf.

Hoe doorbreek je het patroon van jezelf vergelijken?

Het patroon doorbreken begint met herkennen wanneer je jezelf aan het meten bent met anderen. Vraag jezelf dan af: vergelijk ik eerlijk? Ken ik het hele verhaal van die ander? En kijk ik ook naar mijn eigen kwaliteiten, waarden, omstandigheden en ontwikkeling?

Je hoeft niet te stoppen met kijken naar anderen. Je mag leren van anderen, geïnspireerd raken en ontdekken wat jou aanspreekt. Maar dat is iets anders dan jezelf steeds afrekenen op het verschil tussen jou en de ander.

Waarom helpt aanvaarding als je jezelf vergelijkt met anderen?

Misschien moet je eens een afslag nemen naar de weg van aanvaarding. Laat anderen los, laat beelden waaraan je moet voldoen ook eens los. Probeer te zijn wie jij bent. En geloof me: jij bent zoveel meer dan wat je kunt!

Wanneer je jezelf blijft vergelijken met anderen, blijf je vaak meedoen aan het patroon waarin je jezelf naar beneden haalt. Aanvaarding helpt je om eerlijker te kijken naar wie jij bent, wat bij jou past en welke ontwikkeling voor jou werkelijk van betekenis is.

Veelgestelde vragen over jezelf vergelijken met anderen

Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over jezelf vergelijken met anderen en de invloed daarvan op jouw zelfbeeld.

Waarom vergelijk ik mezelf steeds met anderen?

Je vergelijkt jezelf met anderen omdat je zoekt naar houvast, bevestiging of richting. Vergelijken kan helpen om jezelf te plaatsen, maar het wordt ongezond wanneer je er steeds slechter uitkomt.

Is jezelf vergelijken met anderen altijd verkeerd?

Nee, jezelf vergelijken met anderen is niet altijd verkeerd. Het kan je helpen leren, reflecteren of ontdekken wat je belangrijk vindt. Het wordt pas schadelijk wanneer je jezelf voortdurend naar beneden haalt.

Wat doet vergelijken met je zelfbeeld?

Voortdurend vergelijken kan je zelfbeeld negatief beïnvloeden. Je gaat jezelf dan zien als minder goed, minder aantrekkelijk, minder succesvol of minder waardevol, terwijl dat vaak gebaseerd is op een scheve vergelijking.

Hoe stop je met jezelf vergelijken?

Stoppen begint met herkennen wanneer je jezelf afmeet aan anderen. Daarna kun je jezelf afvragen of de vergelijking eerlijk is en of je ook kijkt naar jouw eigen kwaliteiten, omstandigheden en ontwikkeling.

Wat helpt bij een negatief zelfbeeld?

Bij een negatief zelfbeeld helpt het om eerlijker en milder naar jezelf te leren kijken. Je onderzoekt welke overtuigingen je over jezelf hebt en leert jouw waarde minder afhankelijk te maken van vergelijking met anderen.