Vrijblijvend adviesgesprek
Contact opnemen
Google+ Facebook Twitter Linkedin YouTube
Direct informatie? 0528 23 60 30
Of mail naar: info@desteven.nl
zoeken

Werk: is dat eigenlijk wel goed voor je gezondheid?

Is werken wel gezond? En aan wat voor factoren moet werk voldoen, wil je er gezond van worden of bij blijven? In dit artikel gaan we in op drie factoren die bijdragen aan gezondheid op het werk namelijk: autonomie, feedback en zinvolheid.

Werken: is dat eigenlijk wel gezond?

Ziek worden van je werk

Meer dan een miljoen mensen loopt jaarlijks het risico op een burn-out en andere werkgerelateerde psychische ziektes. Stress op de werkvloer is beroepsziekte nummer 1 geworden in Nederland. In veel organisaties zijn er collega's die vanwege werkstress thuis zitten of hun werkdruk niet of nauwelijks aankunnen. Dermate grote aantallen roept de vraag op of werk wel goed is voor je gezondheid. Blijkbaar gaat er nu iets fout.

Als je vraagt wat mensen belangrijk vinden in hun leven dan is dat vaak naast geluk en welzijn een goede gezondheid. Maar wat is dat eigenlijk een goede gezondheid? Wanneer ben je gezond? Is dat wanneer je niet ziek bent? en wat is dan ziekte? Een andere vraag waar we in dit artikel op ingaan gaat over werk, is dat echt zo gevaarlijk of kun je er ook beter van worden?

Gezondheid: van doel naar middel

De ideeën over werk en gezondheid zijn de laatste jaren fors veranderd. Vroeger was gezondheid volgens de definitie van de Wereldgezondheidsraad; een toestand van fysiek , sociaal en psychisch welbevinden. Een soort ideaal doel dat vrijwel niemand volledig kan bereiken. En als je ziekte definieerde als de afwezigheid van gezondheid, was je ook heel snel ziek. Ten tijde van het ontstaan van deze definitie (1946) was het goed om uit te leggen dat gezondheid niet alleen een fysiek aspect heeft maar ook een sociale en psychische component. Tegenwoordig hebben we het liever over een dynamische benadering van gezondheid. Gezondheid is dan het vermogen om je te kunnen aanpassen aan veranderende omstandigheden,  waardoor je een actief en productief leven kunt leiden met als doel welbevinden en kwaliteit van leven. Gezondheid wordt tegenwoordig als een middel gezien en niet meer als doel.

Werk: van middel naar doel

Bij werk zie je het tegenovergestelde, vroeger was werk een noodzakelijk kwaad, een middel om in je levensonderhoud te voorzien. Nu is werk voor veel mensen een levensdomein waarin je ambities wilt verwezenlijken. Je werkt tegenwoordig niet meer alleen voor geld, werk moet ook bijdragen aan persoonlijke waarden als welzijn, geluk, of creativiteit. De waarde van werken zit dus niet alleen in het resultaat; het product, maar juist in het werken zelf. Werk is van middel een doel geworden.

Vanuit deze andere visie op werk en gezondheid zien we 3 aspecten die problemen ten gevolge van werkdruk  en werkstress kunnen voorkomen. Die aspecten zijn zinvolheid, autonomie en feedback.

Verandering

Er is echter een ander punt wat eerst besproken moet worden in de verklaring voor werkdruk en werkstress. Dat is verandering. Er verandert namelijk nogal wat. In zijn algemeenheid gesteld wordt het werk en de omgeving waarin we werken steeds dynamischer en complexer. Deze constatering heeft onmiskenbaar gevolgen voor de wijze waarop werk georganiseerd gaat worden. De tijd dat je met vaststaande structuren, taak functie beschrijvingen en één keer per jaar een beoordelingsgesprek een voorspelbare uitkomst voor een vaststaand proces kon realiseren is voorbij. Op dit moment voldoen die oude structuren niet meer. Krampachtig hieraan vasthouden levert werkdruk en werkstress op.

Om te overleven zijn organisaties al naarstig op zoek naar andere organisatievormen.

Wij zien verandering naar meer complexiteit als een natuurlijk en organisch proces. Aanpassing aan die veranderingen als een absolute noodzaak. Die aanpassing staat ook wel bekend als ‘survival of the fittest‘ Diegene die zich het best aanpast aan veranderingen heeft de grootst kans op overleven. Dit geldt zowel voor organisaties als voor medewerkers.

Verandering dus in het werk zelf, (dynamischer , complexer) en een andere visie op werk en gezondheid. Om gezond te worden van werk moet er een emancipatie van de medewerker plaatsvinden. Medewerkers zijn niet langer een hulpbron, een resource die naar behoeve van de organisatie ingezet kan worden. Medewerkers hebben talenten en als die talenten ingezet kunnen worden om organisatie doelstellingen te halen is er sprake van Jobfit. Om die jobfit te achterhalen moet je met medewerkers in gesprek en individuele afspraken maken. Het begint dus met een dialoog en in die dialoog moeten de 3 aspecten zinvolheid, autonomie en feedback ter sprake komen.

Zinvolheid, autonomie en feedback

Stress en werkdruk voorkomenZinvolheid, autonomie en feedback zijn de drie basisbegrippen waardoor werkdruk en werkstress voorkomen wordt.

  • Zinvolheid: werk moet zinvol zijn

    Werk moet tegenwoordig bijdragen aan het realiseren van persoonlijke behoeften. Als in deze behoeften onvoldoende wordt voorzien kan ziekte optreden. Werk moet dus in de eerste plaats zinvol zijn, pas dan krijg je er zin in. Werk moet echter niet alleen zinvol zijn voor jouw als medewerker maar ook voor de organisatie waar je werkt. Hier komen we bij het volgende knelpunt wat werkstress kan verklaren. Veranderingen in  de organisatie en het werk. Die veranderingen kunnen weliswaar heel zinvol zijn voor de organisatie waar je werkt, maar misschien niet voor jouw als medewerker. Om zonder werkstress te werken moet je dus werk hebben wat zowel zinvol is voor jouw als voor je organisatie.

    • Maar hoe kom je erachter wat zinvol werk voor jou is? Welke persoonlijke waarden wil je in je werk terugzien, welke talenten heb je en wil je die inzetten?
    • Heeft jouw organisatie een duidelijke visie en doelstellingen waaruit je simpel kunt afleiden wat jouw toegevoegde waarde zou kunnen zijn? En wellicht kun je daarbij aangeven hoe je je talenten nog veel beter kunt inzetten om de organisatie doelstelling te halen.
    • Mag je ook meedenken over wat zinvol is voor je organisatie?, of wordt er voor je gedacht en moet u zich schikken in uw nieuwe rol?
    • Zijn de kaders waarbinnen je als medewerker mag opereren moeten duidelijk?

    Stress vrij werken begint dus wederzijdse afstemming over de zinvolheid van uw werk en het afspreken van kaders waarbinnen je autonoom aan je taken kunt werken.

  • Autonomie

    De tweede belangrijke voorwaarde is dat je in staat moet zijn, (en dat je door je organisatie in staat wordt gesteld!) om je nieuwe zinvolle taken naar eigen inzicht uit te voeren. Als die nieuwe taken andere competenties of vaardigheden vragen moet je even terug naar school. Maar omdat je het persoonlijk hele zinvolle taken vindt wordt die scholing een aangename verrijking.

    Autonomie betekent volgens ons echter niet dat je het allemaal zelf maar moet uitzoeken. Je moet kunnen terugvallen op hulp als je een probleem ervaart waar je niet uitkomt. Je moet ook in staat zijn om tijdig aan te geven als geplande deadlines niet gehaald kunnen worden en aangeven wanneer wel.

    Stress vrij werken begint dus met wederzijdse afstemming over zinvolheid van het werk, taak en rolduidelijkheid en vervolgens over het beschikken van voldoende individuele flexibiliteit om snel de juiste competenties en vaardigheden te hebben voor de nieuwe taken. Daarnaast moeten er voldoende hulpbronnen aanwezig zijn zoals regelmogelijkheden, sociale ondersteuning en feedback

  • Feedback

    Feedback is de derde voorwaarde voor stressvrij werken. Feedback wordt wel eens omschreven als het ontbijt van de kampioenen. Wil je kampioenen hebben in je organisatie dan mag je nooit het ontbijt overslaan. Dit betekent dus niet alleen één keer per jaar een functionerings- of beoordelingsgesprek maar dagelijks zinvolle afstemming, ondersteuning en coaching.

    Daar hebben leidinggevenden toch helemaal geen tijd voor? Klopt! Feedback kun je echter niet alleen geven , je kunt het ook vragen. Bij de Steven draaien we graag dingen om.

    Autonomie geeft medewerkers zelfstandigheid en eigen regie. Als de organisatie een kraakheldere visie heeft geformuleerd kun je van autonome medewerkers verwachten dat ze hun eigen taak creëren en op tijd feedback vragen.

Is werken gezond?

Het oude werken is niet goed voor je gezondheid, de getallen liegen er niet om. Oude organisatie vormen waarbij vaste structuur en management de boventoon voeren passen niet meer bij de huidige dynamische en complexe werkomgeving. Vasthouden aan oude structuren is slecht voor de gezondheid van zowel medewerker als organisatie.

Werkdruk en werkstress zullen echter altijd wel blijven bestaan. Sterker nog enige werkdruk is juist heel goed, het bevorderd de prestaties mits daar maar voldoende hulpbronnen en ondersteuning tegenover staan. Door aandacht te besteden aan zinvolheid, autonomie en feedback wordt krijgt de medewerker de rol die hij/zij verdient.

Loslaten, verbinden en vertrouwen

Het loslaten van oude structuren is echter angstig en geeft onzekerheid. Het nieuwe werken begint met verbinding, de dialoog tussen medewerker en zijn leidinggevende. Het vergt vertrouwen en je moet vertrouwen geven. Pas dan kan zowel de organisatie als medewerker verbeteren en versterken. Prettige bijkomstigheid, werken is dan goed voor je gezondheid.

Lastig om allemaal zelf te doen? Bij De Steven hebben we veel ervaring in de transitie van oud naar nieuw werken. We komen u graag helpen.

Duurzame inzetbaarheid

Dit artikel is geschreven in de serie over duurzame inzetbaarheid binnen organisaties.

Duurzame inzetbaarheid

Gezondheidsmanagement

Duurzame inzetbaarheid is onderdeel van ons programma  gezondheidsmanagement.

Gezondheidsmanagement

Auteur

Dit artikel is geschreven door: Peter Weustink

Peter Weustink trainer - coach