Vrijblijvend adviesgesprek
Contact opnemen
Google+ Facebook Twitter Linkedin YouTube
Direct informatie? 0528 23 60 30
Of mail naar: info@desteven.nl
zoeken

Schaamtegevoel: schaamt u zich?

Schaamtegevoelens treden op in twee situaties: wanneer u niet voldoet aan de normen die u uzelf oplegt of wanneer u niet voldoet of meent te voldoen aan normen en waarden die de omgeving van u vraagt. Schaamtegevoel kan gevolgen hebben voor uw gedrag in positieve en negatieve zin. In dit artikel leest u meer over schaamtegevoel en de relatie met persoonlijke ontwikkeling.

Wanneer schamen we ons?

Schaamte en schaamtegevoelensWe zouden ons kunnen schamen in de volgende situaties:

  • U hebt andere overtuigingen dan anderen (normen en waarden)
  • U denkt anders dan anderen of u vertoont afwijkend gedrag
  • U ziet er anders uit dan anderen of u kleedt zich anders dan anderen
  • U vindt dat u iets moet presteren of u hebt het gevoel dat anderen dat van u verwachten maar het lukt u niet
  • U voelt zich onhandig wanneer mensen voortdurend op uw vingers kijken, op een antwoord wachten etc.
  • U hebt iets gedaan of nagelaten waarvoor u zich schaamt omdat u tot het inzicht bent gekomen dat u er niet goed aan gedaan heeft

Vroeger

Veel schaamtegevoelens zijn ontwikkeld toen u nog jong was. Daar is uw normen- en waardenpatroon ontwikkeld. Misschien herkent u wel een paar inwrijvers vanuit uw jeugd:

  • 'Je moet je schamen: wanneer je iets harder had gewerkt had je met gemak je diploma kunnen halen'
  • “zo gemakkelijk als jij leeft, je zou je moeten schamen tegenover alle mensen die het een stuk minder hebben in dit leven’

Wat is de functie van schaamte?

Heeft schaamte een functie? Dat zeker!

  • Een eerste functie van schaamte is dat u een signaal krijg buiten de groepsnormen te vallen. Het heeft dus directe verwantschap met uw behoefte om ergens bij te horen. Het is dus ook een sociale antenne die ongepast gedrag voorkomt in de groep.
  • Als tweede functie noemen we dat u gecorrigeerd wordt op uw eigen gedrag. U hebt iets gedaan of nagelaten waar u zich voor schaamt, waar u spijt van hebt of waarover u zich schuldig voelt. Schaamtegevoel en schuldgevoel gaan vaak samen en lijken in sommige opzichten ook wel op elkaar.

Schaamte heeft dus nut en betekenis. Een kenmerk van negatieve gevoelens is dat ze u de weg wijzen.  Ze brengen u bij uw drijfveren en behoeften. Ze vertellen iets over uw verlangens en helpen u bij uw persoonlijke ontwikkeling. Blijft u er vooral niet in hangen maar benut ze.

Ongezond en belemmerend!

Hoewel schaamtegevoelens een positieve functie kunnen vervullen (zoals zojuist omschreven)  kunnen ze uw persoonlijke ontwikkeling ook belemmeren en in de weg staan. Dat gebeurt wanneer het doorslaat naar de negatieve kant. We noemen een aantal voorbeelden:

  • u wijst uzelf voortdurend af omdat u van mening bent dat u niet aan de eigen normen voldoet (wellicht hebt u de lat erg hoog, verwacht u veel van uzelf, bent u veeleisend of perfectionistisch)
  • uw schaamtegevoelens kunnen voortkomen uit een negatief zelfbeeld
  • u legt uzelf voortdurend druk op of u ervaart druk van buitenaf (ogen die afwachtend kijken, ogen die prikken in uw rug, gedachten die blokkeren, gevoelens van paniek die ontstaan)

Gevolgen

Teveel last van schaamtegevoelens? Dan kunnen er ook lichamelijke klachten ontstaan:

  • U kunt stress ervaren
  • U voelt zich moe en vermoeid, u hebt buikpijn of u voelt zich soms misselijk
  • U hebt hoofdpijn of u slaapt slecht

Ga voor uzelf eens na wanneer u deze klachten hebt. Houdt een logboekje bij om te onderzoeken of er een patroon is te ontdekken in uw bezigheden en uw klachten. Het kan best zijn dat u tot ontdekking komt buikpijn te hebben voordat u aan het werk gaat of met hoofdpijn weer naar huis gaat. Of u merkt dat u  misselijk wordt tijdens vergaderingen of slecht slaapt na een bijeenkomst.

Negatieve strategieën

Soms ontwikkelen mensen negatieve strategieën om met schaamte om te gaan. Een voorbeeld is de drang om zich aan te passen uit angst voor gevoelens van afwijzing. Of het ontwikkelen van een ongezonde bewijsdrang of prestatiedrang om toch maar te voldoen aan de norm.

Persoonlijke ontwikkeling

Altijd ligt er een relatie tussen mijn behoeften en mijn gevoelens. Onvervulde behoeften zorgen voor negatieve gevoelens. Schaamte heeft een functie. Dat zeker. Wanneer het ongezonde vormen aanneemt, is er een weg van zelfaanvaarding, zelfrespect en zelfcompassie.

Gevoelens en emoties

Dit artikel is geschreven in de serie gevoelens en emoties. Bekijk onze persoonlijke leerdoelen voor training en coaching.

Gevoelens en emoties

Training en coaching

Bekijk alle trainingen gericht op persoonlijke ontwikkeling! Wij bieden training en coaching  opmaat waarbij uw vraag en uw situatie centraal staat!

Training autonomie

Auteur

Dit artikel is geschreven door Jan Stevens.

Coach Jan Stevens