Falen en mislukking: heb je gefaald?
Heb je het gevoel dat je gefaald hebt? Weet je hoe dat komt en hoe je daarmee moet omgaan? Dit gevoel hoort bij schaamte, schuld en zelfbeeld, omdat falen niet alleen raakt aan wat er is gebeurd, maar ook aan de manier waarop je naar jezelf kijkt. In dit artikel ga ik nader in op faalgevoelens of gevoelens van mislukking.
Wat betekenen gevoelens van falen?
Het gevoel van falen noem ik de zwaardere vorm van schuldgevoel. Aan de hand van wat kenmerken kom ik tot een definitie. Je hebt het gevoel dat:
- Je een fout of fouten hebt gemaakt in jouw leven.
- Je in gebreke bent gebleven of ernstig tekort bent geschoten.
- Je situaties verkeerd hebt ingeschat of niet serieus genomen.
- Je niet geslaagd bent, maar dat jouw leven of missie mislukt is.
- Je tal van tekortkomingen hebt die jou verwijtbaar zijn.
- Je mislukt bent.
Wanneer heb je het gevoel dat je gefaald hebt?
Gevoelens van falen gaan over serieuze aangelegenheden en je vindt dat je ernstig tekortgeschoten bent. Ik noem wat voorbeelden:
- Jouw bedrijf ging failliet en je hebt het idee dat jij dit veroorzaakt hebt door niet in te grijpen of door te laat in te grijpen. Zie ook: faillissement als rouwproces.
- Jouw relatie ging stuk omdat jij bent vreemdgegaan binnen de relatie.
- Jouw kind ontspoorde en je wijt dat aan jezelf.
- Je kwam door jouw eigen schuld in de financiële problemen.
- Je raakte verslaafd aan drank of drugs.
Waarom voelt falen zo diep?
Falen is een diep gevoel waar heel veel andere gevoelens mee verbonden zijn, zoals spijt en zelfverwijt, maar wellicht ook schaamte of het gevoel mislukt te zijn. In feite is het een niet kunnen aanvaarden dat je een misstap of een verkeerde inschatting hebt gemaakt of het niet kunnen accepteren dat je een fout hebt begaan.
Wat is het verschil tussen falen en faalangst?
Het gevoel om te falen is wat anders dan faalangst.
Waarom betrek je falen op jezelf?
Het gevaar bij het gevoel van falen is dat je het te veel op jezelf betrekt. Het is niet het gevoel dat je iets gedaan hebt wat mislukte, maar eerder: ‘Ik ben mislukt.’ In feite is falen een vorm van rouwen en moeilijk kunnen accepteren dat het ging zoals het gegaan is.
Waarom is er in onze cultuur weinig ruimte voor falen?
In onze cultuur is er weinig plek voor falen of mislukken. De aandacht gaat eerder uit naar mensen die succes hebben gehad in hun leven. Falen wordt gauw de kop ingedrukt met opmerkingen als: ‘Maak er een kans van.’ Of: ‘Stap over dat gevoel heen, het brengt je niet verder.’ Op zich zijn dat opmerkingen die wel kloppen, maar het is een rationele benadering van gevoelens.
Hoe kun je gevoelens van falen onder ogen zien?
Wie gevoelens van falen heeft, is niet geholpen met wat peptalk. Er is maar één strategie die echt werkt: onder ogen zien, eerlijk zijn, verwerken en een plaatsje geven.
Waarom blijft het gevoel van mislukking zo lang hangen?
Het gevoel van mislukking kan lang blijven hangen wanneer je een gebeurtenis niet alleen beoordeelt als iets wat verkeerd is gegaan, maar als bewijs dat jij als mens niet deugt. Je blijft terugkijken naar het moment waarop je anders had moeten handelen en vergelijkt de kennis van nu met wat je toen wist. Daardoor lijkt het alsof je de afloop had moeten voorzien. Ook kunnen de gevolgen nog dagelijks zichtbaar zijn, bijvoorbeeld door verbroken contact, financiële problemen of verlies van vertrouwen. Dan wordt falen meer dan een gebeurtenis uit het verleden. Het wordt een verhaal dat je steeds opnieuw over jezelf vertelt.
Welke gevoelens hangen samen met falen en mislukking?
Wanneer je het gevoel hebt dat je gefaald hebt, kun je jezelf steeds minder waarderen en je uiteindelijk waardeloos gaan voelen. Je kunt denken dat anderen slimmer of succesvoller zijn en jezelf daardoor dom of onnozel voelen. Wanneer je blijft stilstaan bij wat jou is overkomen en geen uitweg meer ziet, kan dit overgaan in vastlopen in zelfmedelijden. Soms ga je jezelf ook zielig vinden, omdat jouw leven anders is gelopen dan je had gehoopt.
Welke ontwikkeldoelen passen bij gevoelens van falen?
Een belangrijk ontwikkeldoel kan zijn om jouw eigenwaarde en zelfrespect te ontwikkelen. Je leert onderscheid maken tussen iets wat mislukt is en de gedachte dat jij als mens mislukt bent. Een verkeerde keuze of inschatting bepaalt niet jouw volledige waarde.
Daarnaast kan het helpen om het verleden los te laten. Dat betekent niet dat je ontkent wat er is gebeurd. Je ziet jouw aandeel onder ogen, verwerkt de gevolgen en accepteert dat je het verleden niet opnieuw kunt doen.
Ook kan het nodig zijn om meer zelfcompassie te ontwikkelen. Je blijft eerlijk over jouw fouten en tekortkomingen, maar voorkomt dat je jezelf voortdurend beschuldigt of afwijst.
Veelgestelde vragen over falen en mislukking
Gevoelens van falen roepen vaak vragen op over schuld, verantwoordelijkheid en jouw zelfbeeld. Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen.
Is falen hetzelfde als een fout maken?
Nee. Een fout gaat meestal over een concrete handeling of beslissing. Bij het gevoel van falen trek je vaak de conclusie dat niet alleen jouw keuze, maar jijzelf mislukt bent.
Waarom voelt falen zo zwaar?
Falen raakt vaak aan belangrijke doelen, relaties of verwachtingen. Daardoor kan het invloed krijgen op jouw zelfbeeld en op de manier waarop je jouw hele leven beoordeelt.
Is falen hetzelfde als faalangst?
Nee. Faalangst is de angst dat je iets niet goed zult doen. Het gevoel van falen ontstaat wanneer je vindt dat je al ernstig tekortgeschoten bent of mislukt bent.
Kun je leren van falen?
Ja. Dat lukt wanneer je eerlijk onderzoekt wat er is gebeurd, zonder van één ervaring een totaal oordeel over jezelf te maken.
Wanneer is begeleiding verstandig?
Begeleiding kan helpen wanneer het gevoel van mislukking jouw dagelijks leven beheerst, jouw eigenwaarde aantast of ervoor zorgt dat je geen nieuwe stappen meer durft te zetten.
Wat betekent falen voor jouw persoonlijke ontwikkeling?
Gevoelens van falen kunnen zichtbaar maken welke normen, doelen en verwachtingen voor jou belangrijk zijn.
Persoonlijke ontwikkeling betekent dat je eerlijk kijkt naar wat er is gebeurd, daarvan leert en voorkomt dat één mislukking bepaalt wie jij bent.
Auteur en publicatiegegevens
Dit artikel is geschreven door Jan Stevens. Jan Stevens is eigenaar en oprichter van De Steven training & coaching (www.desteven.nl). Op deze website tref je meer dan 2000 blogs over persoonlijke ontwikkeling, loopbaan, leiderschap, teamontwikkeling, hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid.
Publicatiedatum: 18-06-2017
Update: 4 augustus 2026.
