home / persoonlijke ontwikkeling / autonomie / behoeften / behoefte ergens bij horen

Behoefte om erbij te horen

Erbij horen is een menselijke behoefte, oftewel een sociale behoefte. Je wilt niet alleen tussen andere mensen zijn. Je wilt ervaren dat je deel uitmaakt van een groep, dat je een plek hebt en dat jouw aanwezigheid wordt erkend. Dit artikel schreef ik in de serie over behoefte aan waardering. Erbij horen betekent dat je je geaccepteerd, gezien en betrokken voelt en dat je ervaart: ik hoor hier thuis en ik tel mee.

Specifiek behandel ik wat erbij horen werkelijk betekent, waarom buitensluiting zo pijnlijk is, wanneer je jezelf gaat aanpassen om geaccepteerd te worden en hoe je bij een groep kunt horen zonder jezelf kwijt te raken.

Wat betekent erbij horen eigenlijk?

Erbij horen betekent dat je niet erbuiten staat. Je bent onderdeel van een groep, een gezin, een team, een gemeenschap of een ander sociaal geheel. Je bent niet alleen aanwezig, maar je ervaart dat jouw plek door anderen wordt erkend. Het woord ‘erbij’ zegt al veel. Je staat niet aan de kant, maar hoort bij het geheel. En ‘horen’ betekent hier meer dan luisteren. Het betekent ook: ergens bij passen of ergens thuishoren. Erbij horen zegt eigenlijk: ik heb hier een plek, ik tel mee en mijn aanwezigheid doet ertoe. Dat is iets anders dan alleen tussen andere mensen zijn. Je kunt in een groep zitten en je toch buitengesloten voelen. Werkelijk erbij horen betekent dat je je geaccepteerd, betrokken en verbonden voelt. Erbij horen houdt verwantschap met andere behoeften zoals:

• Je gehoord en gezien voelen.
• Je geaccepteerd voelen.
• Van belang zijn of betekenis hebben.
• Vertrouwen ontvangen.

Waarom is buitensluiting zo pijnlijk?

Het is een zeer fundamentele menselijke behoefte om bij de groep te horen. In vroeger tijden moest je wel binnen de groep je plaats hebben om simpelweg te kunnen overleven. Daarom zijn verstoting en eenzaamheid nog steeds zo ondraaglijk, denk ik. Ook mensen die gepest zijn, hoorden er niet bij en kunnen daar de rest van hun leven mee worstelen. Buitensluiting raakt jouw gevoel van veiligheid en jouw plek binnen de groep. Je kunt ervaren dat je niet meetelt, niet gewenst bent of geen onderdeel mag zijn van het geheel.

Daardoor kun je aan jezelf gaan twijfelen. Eerdere ervaringen met pesten, verstoting of afwijzing kunnen opnieuw worden geraakt. Sociale uitsluiting kan zelfs pijn doen wanneer je verstandelijk weet dat je zonder die groep verder kunt.

Wat betekent geaccepteerd worden?

Bewust of onbewust: in feite wil ieder mens erbij horen en niemand wil buiten de boot vallen. Er bestaat verwantschap tussen de behoefte om ergens bij te horen en de behoefte aan bevestiging en goedkeuring van anderen. Ook het gevoel geaccepteerd te worden speelt daarin een belangrijke rol. Wat betekent dat?

• Jij voelt je als mens oké.
• Je mag er zijn.
• Je hebt een plek.
• Je doet het goed.

Mensen halen daar een stuk zelfwaardering en zelfvertrouwen uit, waardoor ze zich prettig voelen. Geaccepteerd worden betekent niet dat iedereen het altijd met jou eens moet zijn. Het betekent dat er ruimte voor jou is, ook wanneer je anders denkt, voelt of handelt.

Wanneer ga je jezelf aanpassen om erbij te horen?

Een mens kan er veel voor over hebben om te zorgen dat hij bij de groep hoort. Doet hij dat niet, dan kan hij het gevoel hebben buitengesloten te worden of buiten de groep te vallen. Groepsconformisme is aangepast gedrag om te voorkomen dat je buiten de groep wordt gezet. Overigens doe je jezelf daarmee wel tekort. Je kunt jouw mening inslikken, gedrag van anderen kopiëren, grenzen loslaten of instemmen met zaken waar je eigenlijk niet achter staat. Niet omdat je dat werkelijk wilt, maar omdat je bang bent jouw plek te verliezen. Misschien speel je een rol om geaccepteerd te worden. Je let voortdurend op wat de groep verwacht en past jezelf daarop aan.

• Belangrijk is om bij jezelf te blijven en jouw eigen authenticiteit te bewaren.
• Jezelf forceren om erbij te horen werkt niet!
• Wanneer je jezelf bent, is de kans het grootst dat je wordt opgenomen in een groep die werkelijk bij jou past.

Kun je erbij horen zonder jezelf kwijt te raken?

Erbij horen hoeft niet te betekenen dat je hetzelfde wordt als de rest. Werkelijke acceptatie geeft ook ruimte aan verschil. Je kunt rekening houden met een groep zonder jouw mening, gevoelens of grenzen op te geven. Dat is iets anders dan jezelf aanpassen uit angst om buitengesloten te worden. Bij jezelf blijven betekent niet dat je nergens rekening mee houdt. Het betekent dat je kunt afstemmen zonder jezelf te verloochenen. Je kunt luisteren, samenwerken en je verbinden, terwijl je ook laat zien wie jij bent en wat voor jou belangrijk is. Misschien hoor je niet bij iedere groep. Dat hoeft ook niet. Belangrijker is dat je een plek vindt waar je niet voortdurend een rol hoeft te spelen om geaccepteerd te worden.

Wat gebeurt er wanneer je er niet bij hoort?

De behoefte om ergens bij te horen heeft ook een onderliggende angst. Angst om niet oké gevonden te worden en angst om niet de waardering en het respect van de ander te ontvangen. Wie er niet bij hoort, of althans het gevoel heeft dat hij of zij buiten de boot valt, kan te maken krijgen met negatieve gevoelens zoals:

• Afwijzing.
• Falen of schuldgevoelens.
• Schaamte.
• Eenzaamheid.
• Onzekerheid.
• Verdriet.

Welke gevoelens roept buitensluiting op?

Omgaan met de bedreiging van de behoefte om ergens bij te horen is een basis voor tal van leerdoelen in het kader van persoonlijke ontwikkeling. Altijd ligt er een relatie tussen mijn behoeften en mijn gevoelens. Onvervulde behoeften kunnen negatieve gevoelens oproepen. Wanneer je je buitengesloten voelt, zegt dat gevoel vaak iets over jouw behoefte aan acceptatie, waardering en een erkende plek binnen de groep. Het gevoel is dan geen bewijs dat jij er niet bij hoort, maar een signaal dat deze behoefte wordt bedreigd of niet wordt vervuld. Meer over deze samenhang lees je bij de relatie tussen gevoelens en behoeften.

Hoe speelt erbij horen een rol in teams en groepen?

Ook binnen teams en organisaties speelt de behoefte om erbij te horen een grote rol. Mensen willen betrokken worden, informatie ontvangen en ervaren dat hun bijdrage ertoe doet. Wanneer iemand zich structureel buitengesloten voelt, kan dat invloed hebben op communicatie, samenwerking, vertrouwen, stress en de manier waarop kritiek wordt gegeven of ontvangen. Een team waarin mensen werkelijk mogen meedoen, geeft ruimte aan verschil. Erbij horen betekent daar niet dat iedereen hetzelfde denkt, maar dat ieder teamlid als volwaardig onderdeel wordt gezien.

Veelgestelde vragen over de behoefte om erbij te horen

Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen over acceptatie, buitensluiting en jezelf blijven binnen een groep.

Waarom voel ik me soms alleen in een groep?

Omdat fysiek aanwezig zijn niet hetzelfde is als werkelijk erbij horen. Je kunt tussen mensen zijn en toch ervaren dat niemand jou ziet, begrijpt of betrekt.

Moet iedereen zich bij een groep aansluiten?

Nee. Niet iedereen heeft evenveel behoefte aan groepen of veel sociale contacten. Toch hebben de meeste mensen wel behoefte aan een vorm van erkenning, verbondenheid en een plek waar zij zichzelf kunnen zijn.

Hoe herken je dat je jezelf te veel aanpast?

Je merkt het bijvoorbeeld wanneer je jouw mening voortdurend inslikt, grenzen loslaat, gedrag kopieert of bang bent dat verschil direct tot afwijzing leidt.

Kun je ergens bij horen zonder het overal mee eens te zijn?

Ja. In een gezonde groep is ruimte voor verschillende meningen, gevoelens en keuzes. Erbij horen betekent niet dat je jouw eigenheid moet opgeven.

Waarom blijf ik gevoelig voor buitensluiting?

Omdat eerdere ervaringen met pesten, afwijzing of verstoting diep kunnen doorwerken. Een nieuwe situatie kan oude pijn opnieuw raken, ook wanneer de omstandigheden nu anders zijn.