home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / voelen gevoelens / apathie wezenloos

Apathie of wezenloosheid

Apathie is net als wezenloosheid een gevoel. Of beter gezegd: het is een gebrek aan gevoel. Wanneer je weinig contact ervaart met jouw emoties, leegte voelt of innerlijk afstompt, ontstaat emotionele afvlakking. Daarom behandel ik apathie en wezenloosheid binnen somberheid, leegte en uitputting. In dit artikel ga ik in op apathie als verschijnsel, wanneer dat voorkomt en wat je eraan kunt doen.

Wat gebeurt er wanneer het wezen ontbreekt?

Wanneer het wezen ontbreekt en wanneer de essentie van het bestaan niet meer wordt gevoeld of doorleefd, is er heel wat aan de hand. Wezenloosheid of apathie kan voorkomen bij psychische stoornissen zoals depressies. Maar dat hoeft niet per se. Er kunnen ook omstandigheden zijn waardoor er een bepaalde doffe berusting ontstaat, waarbij je je afsluit of innerlijk terugtrekt als zelfbescherming.

Kan apathie een vorm van zelfbescherming zijn?

Zelfbescherming is soms noodzakelijk. En in dit geval noem ik het emotionele zelfbescherming. Emotionele zelfbescherming treedt bijvoorbeeld op wanneer mensen in een rouwproces belanden, in de fase die vaak als ontkenningsfase wordt aangeduid. De ontkenningsfase ontstaat niet door gebrek aan intelligentie. In feite is de klap van het gemis zo groot dat de geest zegt: dit is mij te heftig. Zo kan apathie ook een vorm van zelfbescherming zijn, bijvoorbeeld wanneer:

• Er zaken hebben plaatsgevonden die te heftig waren.
• Je het gevoel hebt dat je aan de kant gezet bent.
• Je je gepasseerd voelt.
• Je je niet gehoord of begrepen voelt.
• Je je niet serieus genomen voelt.
• Je je structureel afgewezen voelt.

Hoe ziet afgestompt en murw geslagen eruit?

Iemand die apathisch is, lijkt afgestompt wanneer het in ernstige mate voorkomt. Kenmerken:

• Hij of zij komt hard, koel en koud over.
• Hij of zij lijkt ongevoelig, wreed en meedogenloos.
• Hij of zij kan botte ongenuanceerde uitspraken doen.
• Hij of zij lijkt onbewogen en strak.
• Hij of zij lijkt onaangedaan, ongeacht wat er wordt gezegd of wat er in de omgeving gebeurt.
• Hij of zij trekt zich terug uit het sociale leven.
• Hij of zij heeft een grote vorm van lusteloosheid.

Is apathie een vorm van bevroren verdriet?

Weet je dat apathie of wezenloosheid geen onwil is, maar een vorm van bevroren verdriet? Het is een manier van overleven en een vlucht in totale uitputting, waarbij je niet meer kunt incasseren en relativeren. Belangrijk is dat het gesprek op gang komt en dat je een schouder om je heen voelt waarop je kunt steunen. Wat in ieder geval niet moet, is:

• Harde verwijten maken.
• Iemand beleren of ongevraagd adviseren.
• Betuttelen of bemoederen.

Wanneer wordt apathie een vast patroon?

Apathie kan een vast patroon worden wanneer je je steeds verder terugtrekt uit gevoelens, relaties en activiteiten. Je probeert jezelf te beschermen tegen pijn, teleurstelling of overbelasting, maar raakt daardoor ook het contact kwijt met enthousiasme, betrokkenheid en levenslust. De verdoving beschermt je dan niet alleen tegen nare gevoelens. Ze houdt ook prettige gevoelens en verbinding op afstand.

Welke gevoelens hangen samen met apathie en wezenloosheid?

Apathie kan samengaan met gevoelens van innerlijke leegte. Je kunt steeds onverschilliger worden of je emotioneel volledig verdoofd voelen. Deze gevoelens liggen dicht bij elkaar, omdat je steeds minder geraakt wordt door wat er in jou en om jou heen gebeurt.

Veelgestelde vragen over apathie en wezenloosheid

Apathie en wezenloosheid roepen vragen op over gevoelloosheid, zelfbescherming en het moment waarop hulp nodig is. Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen.

Wat betekent apathisch zijn?

Apathisch zijn betekent dat je weinig gevoel, motivatie, belangstelling of betrokkenheid ervaart. Je reageert nauwelijks op wat er in jou of om jou heen gebeurt.

Is apathie hetzelfde als onverschilligheid?

De gevoelens kunnen op elkaar lijken. Bij apathie ontbreekt vaak de energie of het vermogen om geraakt te worden. Onverschilligheid kan meer over jouw houding tegenover iets of iemand gaan.

Kan apathie zelfbescherming zijn?

Ja. Wanneer gebeurtenissen of emoties te heftig zijn, kun je je innerlijk afsluiten. Daardoor hoef je de pijn tijdelijk minder sterk te voelen.

Is apathie hetzelfde als geen gevoelens hebben?

Niet altijd. Gevoelens kunnen nog wel aanwezig zijn, maar zijn bevroren, afgesloten of moeilijk bereikbaar geworden.

Wanneer moet je hulp zoeken?

Zoek hulp wanneer de apathie aanhoudt, je je steeds verder terugtrekt of jouw dagelijkse functioneren, relaties en zelfzorg worden belemmerd.