Vrijblijvend adviesgesprek
Contact opnemen
Google+ Facebook Twitter Linkedin YouTube
Direct informatie? 0528 23 60 30
Of mail naar: info@desteven.nl
zoeken

Leidinggeven aan hoogbegaafden

Leidinggeven aan hoogbegaafden

Leidinggevenden hebben het niet altijd gemakkelijk met hoogbegaafde medewerkers. Ongeacht of ze nu zelf hoogbegaafd zijn of wanneer dat niet het geval is. In dit artikel gaan we in op de rol voor leidinggevenden bij HB-ers: wat moet u wel doen en wat moet u vooral niet doen?

Hoogbegaafd en werk

Van hoogbegaafden is een aantal zaken bekend wanneer het over werken gaat namelijk:

  • ze hebben voortdurend uitdaging nodig (anders slaat de verveling toe) en dat betekent ook ruimte voor de eigen ontwikkeling en ontplooiing
  • vertrouwen en waardering is de bakermat voor goed functioneren
  • ze zijn net als HSP-ers ongevoelig voor macht of hiërarchie en als ze er gevoelig voor zijn is het vooral een allergie
  • ze staan wars van overmatige aandacht voor regels en procedures
  • ze zijn intelligent, bevlogen en creatief

Voorwaarden om goed te functioneren

Er zijn dus voorwaarden om goed te kunnen functioneren. We gaan ze één voor één bij langs:

  • Vertrouwen en waardering

    Vertrouwen en waardering is de bakermat voor goed functioneren zoals we zojuist aangaven. Gestimuleerd worden, gezien worden, erkend worden (=gehoord en gezien worden): het zijn basiselementen waarbij een hoogbegaafde ‘aan’  gaat. Dat geeft meteen aan wanneer het mis gaat. We zullen eens wat voorbeelden noemen van wantrouwen en gebrek aan waardering:

    • de leidinggevende die er met de ideeën van de hoogbegaafde medewerker vandoor gaat en ze presenteert tijdens het managementteam alsof hij ze zelf bedacht heeft (dat noemen we iemand de credits ontnemen)
    • de leidinggevende die vanuit eigen onzekerheid competitief gedrag gaat vertonen en er een wedstrijd van wil maken
    • de leidinggevende die onderuit haalt: ‘zo dat zou jij toch moeten weten’ of ‘ik had van jou verwacht dat jij dat wel zou doorzien’
    • de leidinggevende die taken geeft aan de hoogbegaafde medewerker die reproductieve vaardigheden vereisen in de wetenschap dat HB-ers slecht zijn in routinematige zaken
  • Vrijheid en ruimte

    Overigens een grote vorm van waardering voor hoogbegaafde medewerkers is dat u ze vrijheid en ruimte geeft. Vrijheid is geen anarchie of wetteloosheid maar vrijheid is een plicht en verantwoordelijkheid. Met vrijheid en ruimte bedoelen we dat u kaders schept waar binnen gewerkt moet worden en dat u daar duidelijk over bent. Binnen de kaders die u schetst als leidinggevende kan de HB-er zelf zijn werk doen, bepalen ‘hoe’ hij/zij het werk doet. Leidinggevenden die op instructieniveau dicteren hoe er gewerkt moet worden, bereiken namelijk het tegenovergestelde. Ze verliezen het commitment en vragen iets van de hoogbegaafde medewerker wat niet past. Bovendien onderschatten ze de HB-er in zijn mogelijkheden. Sterker nog: blijkbaar weten ze de competenties van de hoogbegaafde onvoldoende te benutten.

    Dat geldt ook voor leidinggevenden die de hoogbegaafde medewerker willen dwingen en duwen in systemen en procedures die niet passen.

  • Uitdagen en uitgedaagd worden

    Van hoogbegaafden is bekend dat ze graag uitgedaagd worden. Te weinig uitdaging is voor HB-ers niet goed en kan leiden tot verveling en bore-out.

    HB-ers zoeken intellectuele prikkeling en intellectuele uitdaging. Toch zijn hier wel wat kanttekeningen op zijn plaats.

    • uitgedaagd worden is prima maar het heeft geen zin om uw hoogbegaafde medewerker te overvragen
    • uitdagende doelstelling stimuleren maar wanneer er teveel wordt geëist of gevraagd zal dit eerder verlammend dan stimulerend werken
    • hb-ers vinden het nogal eens moeilijk om grenzen te stellen in hun overmatige loyaliteit aan de werkgever en in hun gevoel van oververantwoordelijkheid en betrokkenheid: belangrijk is dat u ze daarbij ondersteunt
  • Talentvolle medewerkers zijn gewone mensen

    Ook al zijn hoogbegaafde mensen zeer bij-zonder, fenomenaal of talentvol: het zijn en blijven ‘gewone’ mensen. Dat wil zeggen dat er geen medewerkers van gemaakt moeten worden waarbij men doet voorkomen alsof ze van een andere planeet komen. Hoogbegaafden willen ook gesteund en gestimuleerd worden. Ze willen merken dat u als leidinggevende achter hun staat en dat u ruimte en erkenning geeft aan hun talent en dat u ook ruimte geeft aan de wijze waarop zij hun talenten exploreren.

  • Baasje spelen of autoriteit verwerven

    Leidinggevenden die vanuit de hiërarchie baasje gaan spelen, zullen het respect en vooral het commitment verliezen bij HB-ers. Ze staan wars van autoriteit (op basis van strepen). Leiderschap heeft niets te maken met ‘baasje spelen’. De uitspraak ‘honden hebben een baas’ klopt derhalve ook niet, want zelfs een hond wil een leider en niet iemand die vanuit macht over hem regeert.

Ruimte voor ontwikkeling

Ruimte voor persoonlijke ontwikkeling is belangrijk voor HB-ers. Dat kan door opleiding, cursus of training. Maar ook individuele coaching wil nog wel eens een effectieve manier zijn als bijdrage aan de persoonlijke ontwikkeling van hoogbegaafden. Daarbij doelen we op coaching gericht op: planningsvaardigheden en timemanagement, persoonlijk leiderschap, zelfregie, autonomie etc.

Benut het talent

Kort samengevat: hebt u medewerkers die hoogbegaafd zijn? Benut hun talent! Lees de gebruiksaanwijzing van uw medewerker en schep voorwaarden waarin uw talent goed kan functioneren.

Hoogbegaafd

Bekijk ons aanbod voor training, loopbaanbegeleiding en coaching van hoogbegaafden.

Coaching hoogbegaafden

Talentontwikkeling

Bekijk onze trainingen voor talentontwikkeling of ons aanbod voor hoogsensitieve personen.

Persoonlijke ontwikkeling

 

Auteur

Dit artikel is geschreven door Jan Stevens.

Coach Jan Stevens