Vrijblijvend adviesgesprek
Contact opnemen
Google+ Facebook Twitter Linkedin YouTube
Direct informatie? 0528 23 60 30
Of mail naar: info@desteven.nl
zoeken

Gedragsverandering in organisaties

Gedragsverandering in teams en organisaties

Gedragsverandering is vaak moeilijk. Dat geldt ook voor gedragsverandering in organisaties. Waarom is gedragsverandering zo moeilijk? Wat is eigenlijk gedrag, welke factoren zijn van invloed en hoe kun je ze beïnvloeden? Toch spelen gedragsveranderingen een grote rol bij organisatieveranderingen. Of het nu om thema’s als veiligheid en hygiëne gaat, of het gaat over informatiebeveiliging en verzuim. Veelal is gedragsverandering een thema wat steeds weer terug komt.

Goede voornemens

Tijdens elke jaarwisseling nemen mensen zich voor om dingen anders te gaan doen, meer bewegen , gezonder eten, stoppen met roken, meer aandacht voor het gezin enz. Na een maand blijkt dat 80% van de goede voornemens al weer verdwenen is. Hoe komt dat? en hoe kan het dat 20% wel lukt? In dit artikel gaan we kijken naar de factoren die invloed hebben op de 20% die het wel lukt om goede voornemens daadwerkelijk om te zetten in een blijvende gedragsverandering.

In het arbeidsproces, binnen het werk, gaat het precies zo. Ook daar worden afspraken gemaakt dat dingen moeten veranderen. Soms gaat daar een functioneringsgesprek aan vooraf en is het vooral een individu dat zich moet verbeteren. Soms ligt er een organisatie verandering, fusie of koerswijziging aan ten grondslag en moet de hele organisatie veranderen. Ook hier geldt, net als bij de goede voornemens dat zo’n 80% van de geplande veranderingen mislukt.

G = f(P x O)    Gedrag = f(Persoon x Omgeving)

Gedrag is datgene wat een persoon laat zien en wat je als buitenstaander van een persoon ziet.  Het is een uiting van de interactie tussen die persoon en zijn omgeving.  De persoon reageert op zijn omgeving. Hoe hij daarop reageert is afhankelijk van zijn persoonlijke eigenschappen zoals:  

  • kennis en vaardigheden
  • normen en waarden
  • overtuigingen
  • identiteit

Veranderen van kennis en het leren van vaardigheden lukt vaak nog wel maar veranderen van normen en waarden of overtuigingen wordt erg lastig. De identiteit van iemand veranderen is onmogelijk. Om verandering te bewerkstelligen kun je proberen de omgeving te veranderen of de persoon. De persoon veranderen gaat zoals gezegd uiterst moeizaam, de omgeving veranderen gaat makkelijk maar of de persoon mee verandert in de gewenste richting is allerminst zeker.

De reactie van de persoon op zijn omgeving gebeurt grotendeels automatisch en is voor 90% onbewust. Als je het gedrag van een persoon wilt veranderen moet je dus eerst bewust worden van het oude gedrag en moet de persoon erkennen dat het oude gedrag niet meer voldoet. Als dat niet erkend wordt en er geen inzicht of gevoel is dat verandering nodig is zal er geen verandering plaatsvinden.

Pas als er erkenning is kan de volgende stap gebeuren, namelijk het verkennen wat nodig is voor verandering. Als dat acties oplevert waarvan de persoon denkt dat hij die kan uitvoeren kan hij tot actie overgaan. Die actie is op dat moment een bewuste verandering. Sterk van invloed of iemand doorgaat met het nieuwe gedrag zijn de reacties van de omgeving. Voor blijvende verandering moet het nieuwe gedrag een gewoonte worden in een omgeving die positieve feedback geeft op het nieuwe gedrag.

Samenvattend is  eerst inzicht nodig in de attitude, de houding, het belang van de persoon met betrekking tot het onderwerp wat veranderd moet worden. Er moet bij de persoon een gevoelde noodzaak zijn om te veranderen. Vervolgens is kennis nodig  over wat er dan veranderd moet worden. Daarna moet een gevoel ontstaan dat  de persoon in staat is om de gewenste verandering daadwerkelijk uit te voeren. Pas dan kan daadwerkelijk begonnen worden het nieuwe gedrag uit te voeren en vol te houden tot de verandering een gewoonte is geworden.

Rol van de omgeving

Dit proces kan door de omgeving gestimuleerd worden of geblokkeerd. Het belangrijkste is echter dat de verandering iets positiefs moet opleveren. Veel minder motiverend is een verandering die iets negatiefs moet voorkomen. Om zo´n gedragsverandering handen en voeten te geven hebben we bovenstaande in 6 principes uitgewerkt. De voorbereiding is zo mogelijk nog belangrijker dan het veranderen zelf.

Voorbereiding

  • persoonlijk doel
  • motivatie
  • haalbare stappen
  • moeilijke momenten
  • anderen betrekken

Veranderen, actie, doen

  • meten en reflecteren

Het start met het persoonlijk doel:

Pas als je een concreet en helder beeld hebt wat je wilt bereiken kun je acties ondernemen om dat beeld te realiseren en bepalen welk gedrag daarbij gaat helpen. Het grote voordeel van de concreet en helder doel is dat je daarmee ook weet wat je niet wilt. Er is altijd wel een aanleiding nodig om in beweging te komen. Dat kan een probleem zijn dat je wilt voorkomen of een verbetering die je wilt bereiken. Het moet ook altijd een persoonlijke behoefte zijn die moet worden vervuld. De behoefte van iemand anders vervullen is geen persoonlijk doel.

Persoonlijke doelen

Motivatie

Het hebben van een persoonlijk doel is vaak gekoppeld aan motivatie, maar is niet hetzelfde. Motivatie is de mate waarin een persoon een doel wenst te bereiken. Het is de hoeveelheid energie die een persoon bereid is te steken in het bereiken van het doel. Als dat doel het ontwikkelen is van een van de talenten van die persoon, zal de persoon er veel energie insteken. Omdat een talent ontwikkelt wordt zal het ook veel energie opleveren.

Motivatie is dus de hoeveelheid energie waarmee talent aan het werk wordt gezet.

Als een doel door iemand anders is opgelegd, en er geen intrinsieke motivatie is om het doel te bereiken, of als het doel geen talent is van de persoon zal er weinig verandering plaatsvinden.

Motivatie is belangrijk bij veranderen, maar de rol van motivatie voor blijvende gedragsverandering is kleiner dan de meesten denken. Motivatie  helpt namelijk alleen bij het starten van een verandering. Nieuw bewust gedrag uitvoeren kost veel energie. Dat kun je alleen volhouden met een hoge motivatie. Op het moment dat de motivatie niet meer voldoende is om het nieuwe gedrag vol te houden vallen mensen vaak terug in het oude gedrag. Alleen als het nieuwe gedrag een soort patroon, een gewoonte is geworden kan het volgehouden worden. Bij het uitvoeren van gewoontes hoef je niet meer na te denken en het kost weinig energie.

Het persoonlijke doel is de richting, motivatie is de energie die je nodig hebt om een gewoonte te ontwikkelen.

Om gemotiveerd te blijven moet  je regelmatig successen vieren. Dat kan door de stappen die nodig zijn om de verandering te realiseren klein te houden.

Haalbare stappen

Aan het begin van een veranderingstraject, (bijvoorbeeld goede voornemens bij oud en nieuw) zijn mensen meestal heel gemotiveerd en willen van alles tegelijk aanpakken. Als je een te groot doel stelt (bijvoorbeeld gezonder leven) bestaat het gevaar dat de verandering mislukt. Bij het realiseren van een groot doel spelen vaak meerdere onderdelen een rol. Als het op één van die onderdelen misgaat dan voelt dat als falen van het geheel. De meeste mensen willen faalervaringen vermijden. Dus zo’n faalervaring is een goede reden om te stoppen met het goede voornemen.

Als je je  doel  wilt realiseren is het belangrijk dat je dit opknipt in kleine haarbare stappen. Dan kun je gericht aandacht besteden aan 1 ding tegelijk. Als het dan toch niet lukt, lukt alleen dat ene aspect niet maar blijft het grotere doel gewoon bestaan en kun het nog eens proberen. Bij vele kleine stappen is  de kans op succes veel groter. Een succeservaring geeft energie om weer gemotiveerd verder te gaan. De succeservaring kun je belonen.

Moeilijke momenten, uitdagende momenten

Bij elke verandering ontstaan momenten waarop je terug kunt vallen in oude gewoontes en gedrag. Mensen die vooraf deze momenten identificeren en een plan hebben hoe ze met deze momenten omgaan blijken veel vaker in staat om het nieuwe gedrag vol te houden.

Voor dat je actief met het nieuwe gedrag begint is dus ook een voorbereiding nodig en een strategie hoe je met moeilijke momenten omgaat. Voorbereiding is ook nodig in de omgeving waar de gedragsverandering gaat plaatsvinden.

Omgeving betrekken

Je omgeving kan een forse steun zijn in het realiseren van het nieuwe gedrag maar je ook  ontmoedigen. Als je iets wilt veranderen is het waardevol om je omgeving daarbij te betrekken. Door met anderen te delen wat je doel is krijg je begrip en kan de omgeving je ondersteunen en feedback geven. Betrek bij voorkeur mensen die je regelmatig ziet en vertrouwt. Het is belangrijk dat die mensen jouw verandering echt ondersteunen en willen helpen. Samen sporten kan bijvoorbeeld bijdragen om meer bewegen vol te houden.

Als alle voorbereidingen klaar zijn dan pas actie

Als je weet wat je wilt bereiken met de verandering, welke stappen nodig zijn, wat uitdagende omstandigheden zijn, hoe je omgaat met die omstandigheden en wie je gaan helpen, dan pas kun je beginnen met veranderen. Maar zorg ervoor dat je op koers blijft door te meten en reflecteren.

Meten en reflecteren

Van het effect van de verandering kun je bewust worden door regelmatig te meten. Het gaat om het verband te leren leggen tussen je  nieuwe gedrag en het effect daarvan op het bereiken van je doel. Het gaat om leren. Leren gebeurd namelijk niet door het waarnemen van de verandering maar door te reflecteren op de stappen die tot die verandering hebben geleid.

Als je serieus met gedragsverandering aan de slag gaat moet je regelmatig (elke dag!) stil staan bij het effect van de stappen die tot verandering leiden.

Training verandermanagement

Voor leidinggevenden ontwikkelden wij de training leidinggeven aan veranderingen. Bekijk leerdoelen voor de training verandermanagement.

Training verandermanagement

 

Omgaan met verandering

Voor leidinggevenden en medewerkers ontwikkelden wij de training omgaan met veranderingen. Bekijk leerdoelen voor de training omgaan met veranderingen.

Training omgaan met veranderingen

Auteur

Dit artikel is geschreven door: Peter Weustink

Peter Weustink trainer - coach