home / leiderschapsontwikkeling / directie ondernemers / organisatiegroei / organisatiegroei stagneert

Groeit jouw bedrijf te langzaam of stagneert de groei?

Stagneert de groei van jouw bedrijf? Gaat het allemaal langzamer dan je had verwacht? Komt er te weinig werk binnen, blijft de omzet achter of heb je vooral het gevoel dat jouw organisatie niet verder komt? Dan is de eerste vraag natuurlijk: waardoor komt dat?

Bij organisatiegroei gaat het wat mij betreft niet alleen over omzet, winst en meer medewerkers. Groei is ontwikkeling. Daarom kan een bedrijf financieel groeien terwijl de organisatie nauwelijks ontwikkelt. Andersom kan een onderneming een periode weinig groter worden terwijl er intern juist van alles gebeurt wat straks nieuwe groei mogelijk maakt.

Stilstand of een normale tussenfase?

Niet iedere periode waarin de omzet nauwelijks groeit is een probleem. Een organisatie kan een tijd nodig hebben om mensen in te werken, functies beter in te richten of processen te verbeteren. Soms is het zelfs verstandig dat de buitenkant even minder hard groeit zodat de binnenkant kan bijtrekken.

Dat zie je bijvoorbeeld na een periode waarin het bedrijf juist heel hard is gegroeid. Dan kan een rustige periode nodig zijn om weer grip te krijgen. Noem dat geen stagnatie als je ondertussen bezig bent het fundament sterker te maken.

Misschien leg jij de lat te hoog

Ondernemers zijn vaak ambitieus. Gelukkig maar. Zonder ambitie waren veel bedrijven nooit begonnen. Maar ambitie kan doorschieten wanneer ieder jaar automatisch meer moet worden dan het jaar ervoor. Meer omzet, meer medewerkers, meer vestigingen en liefst allemaal zo snel mogelijk.

Dan is het verstandig om eerst naar jouw groeiambitie als ondernemer te kijken. Waarom wil je eigenlijk groeien? Omdat de markt daar ruimte voor biedt? Omdat een bepaalde omvang beter past bij jouw bedrijf? Of omdat groter in jouw hoofd automatisch beter is?

Groei kan ook een verkeerde maatstaf krijgen

Misschien denk jij bij groei vooral in euro's, omzet en aantallen medewerkers. Dat snap ik. Het zijn duidelijke cijfers en je kunt ze gemakkelijk vergelijken. Maar een organisatie groeit niet alleen financieel.

Wat als jouw medewerkers zelfstandiger worden? Wat als het management sterker wordt? Wat als klanten beter worden geholpen, de marge verbetert en jij als ondernemer minder overal tussen hoeft te zitten? Dat zijn voor mij ook vormen van groei, misschien zelfs belangrijkere.

De markt kan veranderd zijn

Natuurlijk kunnen oorzaken buiten jouw bedrijf liggen. De economie kan tegenzitten, klanten kunnen andere keuzes maken en nieuwe concurrenten kunnen opstaan. Ook technologie of veranderend koopgedrag kan een product of dienst minder aantrekkelijk maken.

Daar heb je niet altijd invloed op. Je hebt wel invloed op de vraag of je die ontwikkelingen tijdig ziet. Wanneer jouw organisatie jarenlang hetzelfde blijft aanbieden terwijl de markt verandert, wordt externe verandering op een gegeven moment ook een intern vraagstuk.

Sluit jouw aanbod nog aan?

Een eenvoudige maar soms ongemakkelijke vraag: zit de markt nog wel op jouw product of dienst te wachten? Niet zoals vijf jaar geleden, maar vandaag. En hoe weet je dat eigenlijk?

Praat je voldoende met klanten? Weet je waarom nieuwe klanten voor jou kiezen en waarom andere klanten afhaken? Wanneer de organisatie vooral met zichzelf bezig is, kan zij ongemerkt te veel naar binnen gericht raken. Dan merk je veranderingen buiten pas wanneer de resultaten beginnen tegen te vallen.

Heb je de afgelopen jaren voldoende vernieuwd?

Een bedrijf kan lange tijd teren op iets wat uitstekend werkt. Goede naam, trouwe klanten en een bewezen product. Dat is mooi. Maar succes uit het verleden is geen garantie dat je dezelfde aanpak eindeloos kunt blijven gebruiken.

Heb je geïnvesteerd in vakkennis, technologie en ontwikkeling van jouw mensen? Zijn jouw werkwijzen meegegroeid? Of zeg je eigenlijk al jaren: we doen het zo en het gaat toch goed? Stagnatie begint soms lang voordat je haar in de cijfers terugziet.

Heb je voldoende aandacht gegeven aan groei?

Alles wat aandacht krijgt, groeit. Dat klinkt simpel, maar kijk eens eerlijk naar de afgelopen jaren. Waar ging jouw aandacht naartoe? Naar klanten en ontwikkeling? Of vooral naar de dagelijkse operatie, personeelstekorten, problemen en administratie?

Op de pagina alles wat aandacht krijgt, groeit schrijf ik uitgebreider over dat onderwerp. Groei heeft aandacht nodig. Niet alleen wanneer het fout gaat, maar juist voordat er een probleem ontstaat.

Acquisitie gebeurt niet vanzelf

Ook een goed bedrijf moet nieuwe klanten blijven vinden. Natuurlijk is mond-tot-mondreclame prachtig. Het mooiste is wanneer klanten anderen naar jou doorsturen. Maar wanneer je jarenlang nauwelijks aandacht hebt besteed aan acquisitie omdat er toch voldoende werk was, kan dat later zichtbaar worden.

Je commerciële pijplijn van morgen ontstaat meestal door wat je vandaag doet. Wacht je met acquisitie totdat het orderboek leeg begint te raken, dan loop je per definitie achter.

Marketing is geen bord aan de gevel

Marketing begint voor mij trouwens niet bij reclame. Het begint intern. Leveren we goed werk? Zijn klanten tevreden? Zijn we betrouwbaar? Hebben we iets te bieden waar mensen werkelijk behoefte aan hebben?

Pas daarna komt de vraag hoe je zichtbaar wordt en via welke kanalen klanten jou kunnen vinden. Een mooie campagne kan helpen, maar zij kan een bedrijf dat inhoudelijk stilstaat niet langdurig laten groeien.

Misschien is de interne organisatie niet meegegroeid

Een ondernemer kan nieuwe klanten willen terwijl de bestaande organisatie al nauwelijks meer aankan wat er vandaag binnenkomt. Dan zit de rem niet in verkoop, maar in de binnenkant van het bedrijf.

Hoe lopen werkzaamheden? Zijn verantwoordelijkheden duidelijk? Kunnen medewerkers zelfstandig beslissen? Heb je voldoende zicht op resultaten? Wanneer daar problemen zitten, kan meer omzet het probleem juist groter maken.

Functies kunnen groei tegenhouden wanneer ze niet meegroeien

Een bedrijf verandert, maar functies veranderen niet automatisch mee. Mensen blijven werkzaamheden uitvoeren zoals ze dat jaren geleden deden terwijl de organisatie inmiddels iets anders nodig heeft.

Daarom hoort functieontwikkeling bij organisatiegroei. Soms moet een functie breder worden, soms juist specialistischer. En soms blijkt dat medewerker en functie niet langer dezelfde ontwikkeling doormaken.

Ook medewerkers kunnen een volgende stap nodig hebben

Daar hoort nog iets bij. Wanneer een medewerker zich sneller ontwikkelt dan zijn functie, kun je niet eindeloos zeggen dat hij gewoon moet blijven zitten waar hij zit. Misschien is er intern een volgende stap mogelijk. Misschien past een andere rol beter.

En soms is loopbaanontwikkeling een verstandige keuze voor de medewerker. Ontwikkeling betekent niet dat iedereen levenslang in dezelfde functie of organisatie moet blijven. Een gezonde organisatie durft dat gesprek te voeren.

Belemmer jij zelf de groei?

Nu wordt het persoonlijk. Want je kunt naar de markt, jouw medewerkers en concurrenten kijken, maar welke invloed heb jij zelf op de stagnatie? Dat is soms een lastige vraag.

De ondernemer die ooit de motor van het bedrijf was, kan later juist de rem worden. Niet omdat hij ineens een slechte ondernemer is, maar omdat zijn bedrijf iets anders van hem vraagt dan vroeger.

Kun jij delegeren en loslaten?

Stel dat vrijwel iedere belangrijke beslissing nog bij jou terechtkomt. Medewerkers vragen toestemming, klanten willen jou persoonlijk spreken en managers komen bij ieder ingewikkeld probleem terug naar jouw bureau. Dan is verdere groei vanzelf beperkt.

Op enig moment moet je leren jouw bedrijf los te laten. Niet door afstandelijk te worden, maar door anderen werkelijke verantwoordelijkheid te geven.

Misschien is jouw bedrijf jouw manier van leidinggeven ontgroeid

Dat gebeurt vaker dan ondernemers denken. De onderneming is groter geworden, maar de ondernemer probeert nog steeds te sturen alsof er zes mensen werken. Hij wil alles weten, overal over meepraten en liefst zelf de belangrijkste beslissingen nemen.

Dan kan het bedrijf te groot zijn geworden voor de bestaande manier waarop de ondernemer het aanstuurt. De onderneming hoeft dan niet kleiner te worden. Jij en de organisatie moeten misschien verder ontwikkelen.

Groeit jouw management voldoende mee?

Je kunt zelf willen loslaten, maar dan moeten er wel mensen zijn die verantwoordelijkheid kunnen overnemen. Een bedrijf met vijftig medewerkers kan moeilijk blijven functioneren alsof de ondernemer persoonlijk ieders leidinggevende is.

Wanneer het management onvoldoende meegroeit met het bedrijf, loopt verdere organisatiegroei gemakkelijk vast. Dan blijven beslissingen bovenin hangen en krijgt de ondernemer opnieuw het gevoel dat hij alles zelf moet doen.

Persoonlijke groei van de ondernemer

Ik geloof sterk dat de ontwikkeling van het bedrijf samenhangt met de ontwikkeling van de ondernemer. Niet dat iedere tegenvallende omzet jouw persoonlijke fout is. Zo simpel werkt het natuurlijk niet. Maar jouw gedrag heeft wel degelijk invloed.

Kun je jouw eigen kwaliteiten en valkuilen herkennen? Neem je mensen aan die jou aanvullen of zoek je vooral kopieën van jezelf? Laat je je adviseren op terreinen waar je zelf weinig verstand van hebt? En kun je verdragen dat een medewerker iets anders doet dan jij het zelf zou hebben gedaan?

Ben je nog ondernemer of vooral medewerker van jouw eigen bedrijf?

Die vraag stel ik ondernemers wel eens. Hoeveel tijd besteed jij aan de toekomst van jouw bedrijf en hoeveel tijd zit je zelf in de uitvoering? Natuurlijk verschilt dat per onderneming. Een ondernemer mag best met zijn voeten in de klei staan.

Maar wanneer jij iedere dag volledig wordt opgeslokt door operationeel werk, wie houdt zich dan bezig met morgen en overmorgen? Dat verschil raakt aan de rol van ondernemer en manager.

Leiderschap is ook bezig zijn met morgen

Jouw medewerkers zijn vandaag vooral bezig met klanten, productie, projecten en de werkzaamheden die uitgevoerd moeten worden. Dat is hun taak. Als ondernemer of directie heb jij daarnaast een andere verantwoordelijkheid.

Waar gaat de organisatie naartoe? Welke kennis hebben we straks nodig? Welke marktontwikkeling komt eraan? Wie kan meer verantwoordelijkheid dragen? Wanneer jij uitsluitend met vandaag bezig bent, heeft de toekomst binnen jouw bedrijf niemand die er voldoende aandacht aan geeft.

Stagnatie door gebrek aan keuzes

Een andere oorzaak is dat je alles wilt blijven doen. Iedere klant is welkom, iedere nieuwe activiteit lijkt interessant en ondertussen wordt nergens echt afscheid van genomen. Het bedrijf wordt voller, maar niet scherper.

Groei vraagt keuzes. Waar zijn we goed in? Waar willen we beter in worden? Welke klanten passen bij ons en welke activiteiten dragen onvoldoende bij? Soms ontstaat nieuwe groei pas nadat je eerst iets hebt durven loslaten.

Werk je vanuit de waan van de dag?

Wanneer iedere dag door incidenten wordt bepaald, komt structurele ontwikkeling nauwelijks aan bod. Een personeelsprobleem, een boze klant, een offerte en een onverwachte storing winnen het telkens van onderwerpen die belangrijk maar niet dringend zijn.

Dat sluit aan bij korte termijnbeleid en ad-hocbeleid. Wie jarenlang alleen vandaag oplost, kan op enig moment ontdekken dat morgen weinig aandacht heeft gekregen.

Heb je goede informatie om te sturen?

Misschien groeit jouw bedrijf wel degelijk op bepaalde onderdelen, maar zie je het onvoldoende. Of je denkt dat de markt het probleem is terwijl een bepaalde activiteit structureel verliesgevend blijkt te zijn.

Goede managementinformatie helpt om feiten en gevoel uit elkaar te houden. Waar verdient het bedrijf geld? Welke klanten groeien mee? Waar loopt de marge terug en welke ontwikkeling zie je over meerdere perioden?

Groei kan ook stagneren door personeelstekort

Je kunt meer werk binnenhalen dan je kunt uitvoeren. Dan stagneert de omzet niet omdat klanten ontbreken, maar omdat de capaciteit ontbreekt om verdere groei verantwoord aan te nemen.

Bij personeelstekort en personeelskrapte moet je daarom niet alleen naar werving kijken. Kun je mensen intern ontwikkelen? Kun je functies anders inrichten? En kan bepaald werk slimmer georganiseerd worden?

Stagnatie kan door werkdruk ontstaan

Dat klinkt tegenstrijdig. Iedereen heeft het verschrikkelijk druk en toch groeit het bedrijf niet. Juist dan zou ik eens kijken waar al die tijd naartoe gaat.

Misschien ontstaat werkdruk door de manier waarop de organisatie is ingericht. Veel herstelwerk, gebrekkige overdracht en steeds wisselende prioriteiten kunnen enorm veel capaciteit opslokken zonder dat er zichtbaar meer resultaat ontstaat.

Misschien moet je eerst professionaliseren

Een bedrijf kan tegen een groeigrens aanlopen omdat informele afspraken niet meer voldoende zijn. De ondernemer weet alles, medewerkers lopen bij hem binnen en belangrijke informatie zit verspreid door de organisatie.

Dan kan professionaliseren van jouw bedrijf nodig zijn. Niet door onnodige bureaucratie te bouwen, maar door verantwoordelijkheden, informatie en samenwerking duidelijker te organiseren.

Organisch groeien in plaats van trekken

Daar kom ik weer bij dat gras. Ik geloof meer in organisch groeien met jouw bedrijf dan in groei die alleen van buitenaf wordt opgelegd.

Ontwikkel vakmanschap, leiderschap, medewerkers en organisatie. Zorg dat de binnenkant sterker wordt en geef ondertussen natuurlijk voldoende aandacht aan klanten en markt. Dan kan verdere groei ontstaan vanuit iets wat daadwerkelijk gedragen kan worden.

Groei kun je bevorderen, maar niet afdwingen

Je kunt voorwaarden voor groei creëren. Je kunt mensen ontwikkelen, acquisitie doen, nieuwe kennis naar binnen halen en jouw organisatie beter inrichten. Maar uiteindelijk blijven er factoren die je niet volledig beheerst.

Daarom heb ik niet zoveel met het voortdurend roepen dat het sneller moet. Dat levert vooral druk op. Veel interessanter is de vraag wat er vandaag ontbreekt waardoor verdere ontwikkeling wordt tegengehouden.

Waar zit jouw echte groeiblokkade?

Wanneer de groei stagneert zou ik dus niet meteen aan tien verschillende knoppen draaien. Probeer eerst te begrijpen waar de belangrijkste blokkade zit. Is er onvoldoende vraag? Mist de organisatie kennis? Houd jij zelf te veel vast? Is management onvoldoende ontwikkeld of is jouw groeiambitie simpelweg groter dan wat nu realistisch is?

Een goede diagnose voorkomt dat je een commercieel probleem probeert op te lossen met een reorganisatie of een organisatieprobleem met nog meer marketing.

Maak een paar duidelijke keuzes

Wanneer je begrijpt waar de stagnatie vandaan komt, kun je keuzes maken. Misschien moet acquisitie meer aandacht krijgen. Misschien moeten functies veranderen of moet management sterker worden. Soms moet jij zelf juist minder operationeel gaan werken.

Probeer niet alles tegelijk te repareren. Een paar goed gekozen ontwikkelpunten krijgen meestal meer voor elkaar dan een lange actielijst waar iedereen na drie weken alweer moe van wordt.

Wat kun je onderzoeken wanneer de groei stagneert?

• Past jouw product of dienstverlening nog voldoende bij wat klanten nodig hebben?
• Besteed je voldoende aandacht aan acquisitie en marktontwikkeling?
• Investeert jouw organisatie voldoende in vakmanschap en nieuwe kennis?
• Zijn functies en medewerkers voldoende meegegroeid?
• Kan het management voldoende verantwoordelijkheid dragen?
• Heb jij als ondernemer voldoende leren delegeren en loslaten?
• Beschik je over managementinformatie waarmee je tijdig kunt sturen?
• Is werkdruk een capaciteitsprobleem of een organisatieprobleem?
• Heb je voldoende mensen om verdere groei te kunnen dragen?
• Past jouw gewenste groeitempo eigenlijk bij jouw bedrijf en bij jou?

Stagnatie is soms juist een uitnodiging

Ik weet dat het voor ondernemers vervelend kan voelen wanneer iets niet meer groeit zoals vroeger. Het tempo gaat eruit en wat jarenlang vanzelf leek te gaan kost ineens meer moeite.

Maar juist dan kan een belangrijke ontwikkelfase ontstaan. De oude manier heeft jou gebracht waar je nu staat. Misschien heb je voor de volgende stap iets anders nodig. Andere kennis, ander leiderschap, een andere organisatie of simpelweg een andere keuze.

Niet harder trekken, beter kijken

Dat zou mijn advies zijn. Trek niet meteen harder aan het gras. Kijk eerst waarom het niet groeit zoals jij verwacht. Misschien ontbreekt voeding. Misschien krijgt iets anders alle aandacht. Misschien verwacht je groei op een plek waar helemaal geen verdere groei nodig is.

De ondernemer die dat eerlijk durft te onderzoeken heeft meestal veel meer mogelijkheden dan degene die alleen blijft roepen dat omzet en productie omhoog moeten.

Veelgestelde vragen over stagnerende organisatiegroei

Wanneer de groei van jouw bedrijf stagneert is het verleidelijk om meteen meer verkoop of harder werken als oplossing te kiezen. Maar eerst moet duidelijk zijn wat er werkelijk achter de stagnatie zit. Deze vijf vragen helpen daarbij.

Wanneer is sprake van stagnerende groei?

Wanneer jouw bedrijf of organisatie gedurende langere tijd onvoldoende verder ontwikkelt ten opzichte van wat je redelijkerwijs verwacht of nodig hebt. Dat kan zichtbaar zijn in omzet en resultaten, maar ook in medewerkers, management, functies en de interne organisatie.

Is minder omzetgroei altijd een probleem?

Nee. Een periode van stabiliteit kan heel gezond zijn wanneer de organisatie ondertussen sterker wordt. Het wordt vooral interessant wanneer je bewust verder wilt groeien en merkt dat dezelfde blokkades steeds terugkomen.

Kan de ondernemer zelf de groei van het bedrijf belemmeren?

Ja. Bijvoorbeeld wanneer vrijwel alle beslissingen bij de ondernemer blijven liggen, hij onvoldoende delegeert of voornamelijk bezig is met operationele werkzaamheden. Naarmate een bedrijf groter wordt moet ook de rol van de ondernemer zich ontwikkelen.

Wat moet je doen wanneer de groei stagneert?

Onderzoek eerst waar de werkelijke blokkade zit. Kijk naar markt, klanten, mensen, functies, management, informatie en jouw eigen rol. Kies daarna een beperkt aantal ontwikkelpunten in plaats van overal tegelijk extra gas te geven.

Kan organisch groeien helpen bij stagnatie?

Ja, wanneer de stagnatie voortkomt uit een organisatie die onvoldoende is meegegroeid. Door eerst te investeren in vakmanschap, leiderschap, medewerkers en organisatie ontstaat nieuwe draagkracht. Daaruit kan vervolgens weer verdere commerciële groei ontstaan.