Misverstanden en vooroordelen over hoogsensitiviteit (HSP)
Binnen het thema kenmerken van hoogsensitiviteit zie ik dat hoogsensitieve personen regelmatig te maken krijgen met misverstanden, vooroordelen en verkeerde beeldvorming. HSP-ers worden soms gezien als labiel, zweverig, te gevoelig of niet sterk genoeg voor bepaalde functies. Terwijl hoogsensitiviteit juist veel genuanceerder ligt. Vooroordelen over HSP-ers of hoogsensitieve personen zijn er genoeg. Daarover gaat dit artikel. De aanleiding om dit artikel samen te stellen was een vraag van een leidinggevende. Zijn vraag was: ‘Zijn HSP-ers ook niet een beetje labiel?’ Ik ga in op een aantal vragen:
- Zijn hooggevoelige mensen labiel?
- Zijn hoogsensitieve personen zweverig?
- Zijn HSP-ers spiritueel?
- Zijn HSP-ers paranormaal of hebben ze een zesde zintuig?
- Zijn hooggevoelige mensen einzelgängers?
- Is HSP een hype?
- Zijn hooggevoelige mensen te behandelen?
- Is een HSP-er té soft voor een leidinggevende functie?
Wat is een vooroordeel of wat is vooringenomenheid?
Alvorens op de vragen in te gaan, is het belangrijk om te verwoorden wat vooringenomenheid is. Een vooroordeel is een mening, zienswijze of perceptie die niet op feiten of waarneming is gebaseerd. Doorgaans is er gebrek aan kennis van feiten en is er sprake van een ongegronde opvatting.
Meer weten over vooroordelen?
Hooggevoelig: wat is dat?
De tweede vraag waar ik nu op inga: wat is hooggevoelig of hoogsensitief? Met hooggevoelig wordt aangeduid dat iemand in bijzondere mate gevoelig of sensitief is. Het is een eigenschap of karaktertrek die je meekrijgt bij de geboorte, net als daadkracht, geduld, accuratesse of weloverwogenheid. Hoe hoog het is, doet er eigenlijk niet zoveel toe en ongetwijfeld kun je hoogsensitief zijn in verschillende gradaties. Belangrijk is dat je herkent dat je hoogsensitief bent en dat je weet welke kenmerken jij bezit. Wanneer die bewustwording er is, kun je deze eigenschap beter benutten. Lees ook: kenmerken van hoogsensitiviteit!
Een scala aan misverstanden
Ik noem een aantal misverstanden.
Zijn hooggevoelige mensen labiel?
Hoogsensitiviteit en labiel. Is dat zo ongeveer hetzelfde? Anders gevraagd: zijn HSP-ers labiel? Deze vraag bereikte mij al meerdere malen en nu er deze keer een leidinggevende naar vroeg, heb ik besloten om er toch maar eens wat aandacht aan te geven.
Labiel: wat is dat?
Labiliteit heeft te maken met het onvoldoende of het onjuist verwerken van emoties. Wie labiel is, wordt omschreven als instabiel, onevenwichtig, onstandvastig, onvast of onzeker en vaak zo veranderlijk als het weer. Is een vergelijking met hoogsensitiviteit dan op zijn plek? Zijn hoogsensitieve personen ook onevenwichtig of ongelijkmatig in hun gedrag? Kun je zeggen dat hooggevoelige mensen hun emoties niet goed verwerken?
Nee: HSP-ers zijn niet labiel
Het antwoord is eenvoudig. Hooggevoelige personen zijn niet labiel. Die conclusie kun je niet zomaar trekken. Wel kunnen ze onstuimig en heftig zijn qua gevoelens. Hun gevoelsleven kan behoorlijk op en neer gaan. Maar dat heeft niets te maken met onevenwichtig zijn. Sterker nog: het past bij ze! Het typeert hun! Zo zijn ze! Maar dat is geen stoornis!
Voor de helderheid:
- Natuurlijk kunnen er hooggevoelige mensen zijn die ook labiel zijn, net als niet-hoogsensitieve personen labiel kunnen zijn.
- Natuurlijk kunnen sommige hoogsensitieve personen onevenwichtig zijn, net als niet-hoogsensitieve personen onevenwichtig kunnen zijn.
Zo kan ik een hele waslijst maken. Natuurlijk kan een hoogsensitief mens inbreker worden, net als een niet-hoogsensitief mens en natuurlijk kan een hooggevoelig persoon een boete krijgen, net als een niet-hoogsensitief persoon. Niet in de lach schieten nu! Het is eenzelfde vergelijking!
Bestel het e-book <pdf> met als titel: hoogsensitief, label of labiel. Benut je kracht als hoogsensitief persoon. Meer info via de webshop.
Waarom worden hoogsensitieve personen zweverig genoemd?
Het tweede misverstand lijkt al op de eerste. Is een hooggevoelig persoon zweverig? Het antwoord is: natuurlijk kan een HSP-er zweverig zijn, maar dat geldt ook voor niet-HSP-ers. Toch ga ik nader in op wat zweverig is. Vaak wordt hiermee aangeduid dat het te weinig concreet is. Wie zweverige ideeën heeft, is te weinig concreet en te weinig tastbaar. Misschien is een zweverig persoon wat dromerig en beschouwend af en toe. Of wellicht zelfs wat filosofisch of spiritueel. Geef er maar een naam aan.
Wellicht dat dit etiket tot stand komt doordat HSP-ers vaak bij hun gevoel en intuïtie te rade gaan. Rationeel ingestelde mensen vinden dat nog wel eens moeilijk (lees ook: communicatie en HSP). Dus vragen ze: ‘Zou je dit ook nader kunnen onderbouwen?’, waarop de HSP-er zegt: ‘Nee, dat lukt mij niet maar ik heb er geen goed gevoel bij.’ En daar kan een rationeel ingesteld mens niet zoveel mee. Die wil onderbouwen, argumenteren en weten door te meten. En als dat er maar is, dan is het concreet. Er is echter verschil tussen weten door ervaring en beleving en weten in je hoofd. In jouw hoofd weet jij ook wel dat de aarde om de zon draait. Maar hoe beleef en ervaar je dat? Zeg je om 17 uur: ‘Goh, de aarde is ook weer een stuk opgeschoven vandaag?’ of ervaar je ook dat de zon opkomt in het oosten en ondergaat in het westen?
Zijn HSP-ers spiritueel ingesteld?
Weer een oordeel dat ik vaak tegenkom. Hooggevoelige mensen zijn toch bijzonder spiritueel? Klopt ook niet! HSP-ers hebben wel vaak interesse in zingeving en zingevingsvraagstukken. Ze zoeken graag diepgaand contact dat verder gaat dan materiële zaken. Spirituele mensen zijn ook bezig met zingeving en religieuze mensen ook al. Om op voorhand te zeggen dat HSP-ers spiritueel zijn, is onterecht.
Hebben HSP-ers een zesde zintuig of zijn ze paranormaal?
Soms worden HSP-ers op een voetstuk gezet. Heel vaak is er geen erkenning van HSP, maar wanneer ze met paranormaal worden vergeleken gebeurt er soms wat anders. Alsof ze bovennatuurlijke krachten hebben en berichten van bovenaf krijgen doorgestuurd hier naar deze aarde.
Hebben ze een zesde zintuig? Een hooggevoelig mens vangt prikkels soms eerder of diepgaander op dan een ander mens. En verder moeten we die hooggevoelige mens maar gewoon intact laten als een zeer gewoon mens met alle vragen, emoties, gevoelens en behoeften die een ander mens ook kent.
Zijn HSP-ers einzelgängers?
Weer een vooringenomenheid. Een HSP-er is een einzelgänger! Einzelgänger betekent ‘alleenganger’. Nee, ook dat is niet terecht. Enerzijds is de HSP-er graag in gezelschap en zeer sociaal. Anderzijds zondert hij/zij zich soms graag af en doet zijn/haar eigen ding. Waarom? Om overprikkeling te voorkomen of indrukken te verwerken. Ik noem dat wel: ‘Soms moet iemand even afdruipen op het droogrek.’ Gun hem/haar even de tijd en de ruimte en daarna is hij/zij er weer!
Is HSP een hype of modegril?
Is hoogsensitiviteit een hype of een modegril? Zeker is dat er veel belangstelling voor is. Alsof er een nieuwe uitvinding is gedaan! Maar hoogsensitiviteit is zo oud als de wereld. Het werd echter nooit als zodanig herkend of erkend. En als iets niet erkend wordt, bestaat het niet. Jaren geleden bestond de whiplash ook niet en dat was heel ongelukkig voor de slachtoffers die achteraf toch een whiplash bleken te hebben. Jaren geleden bestond de burn-out ook niet en dat is heel verdrietig voor mensen die burn-out waren. Jaren geleden bestond HSP ook niet. Nu is HSP HSP wetenschappelijk aangetoond! Ben jij HSP-er? Fijn! Het is nu wetenschappelijk aangetoond dat je er echt bent! Gefeliciteerd alvast!
Kun je ook behandeld worden als HSP-er?
Nog een misverstand? Dat is de vraag wat voor behandelingen er voor HSP-ers zijn. Tegenvraag is: vind je dat nodig? Is er ook therapie voor mensen die geduldig zijn of betrokken? Is er ook een behandeling voor mensen die verantwoordelijkheidsgevoel hebben of die loyaal zijn? Dat is exact dezelfde vraag. Voor de duidelijkheid: HSP is geen ziekte, geen disorder, geen afwijking! Medicatie is niet nodig. Alhoewel: aanvaarding, begrip, een luisterend oor, dat is nodig! Erkenning: jij mag zijn wie je bent en ik omarm en aanvaard jou zoals je bent. Dat hebben HSP-ers nodig inderdaad. Ken je mensen overigens die dat niet nodig hebben? Lees ook: gediagnosticeerd worden als HSP-er.
Zijn HSP-ers te soft voor een leidinggevende functie?
Ken je deze al: een hoogsensitief persoon is ongeschikt als leidinggevende! Hij/zij is te soft, te sociaal, te weinig doelgericht etc. Lees mijn artikel: HSP in een leidinggevende functie.
Waarom worden HSP-ers zo vaak verkeerd begrepen?
Veel hoogsensitieve personen voelen zich regelmatig verkeerd begrepen. Dat komt vaak doordat de buitenkant niet altijd laat zien wat er van binnen gebeurt. Misschien herken je dat ook wel. Je voelt veel, verwerkt indrukken diepgaand en reageert subtiel op sfeer, spanning of emoties. Maar voor anderen is dat niet altijd zichtbaar. Daardoor ontstaan gemakkelijk misverstanden. Terughoudend gedrag wordt uitgelegd als onzekerheid. Sterke emoties worden gezien als instabiliteit. Intuïtie wordt soms afgedaan als zweverigheid.
Juist omdat hoogsensitieve personen anders waarnemen en diepgaander verwerken, reageren ze soms anders dan de omgeving verwacht. En wat afwijkt van de norm wordt vaak verkeerd geïnterpreteerd. Veel HSP-ers passen zich daardoor jarenlang aan om maar niet "te gevoelig" of "te anders" gevonden te worden.
Waarom lijken HSP-ers soms gevoeliger dan anderen?
Hoogsensitieve personen verwerken prikkels, emoties en indrukken diepgaander dan veel andere mensen. Daardoor kunnen gevoelens sterker binnenkomen en langer blijven hangen. Dat betekent niet dat een HSP-er zwak, labiel of instabiel is. Het betekent vooral dat het gevoelsleven intenser wordt beleefd. Misschien herken je ook wel dat emoties je diep kunnen raken. Niet alleen verdriet of spanning, maar ook schoonheid, verbinding, muziek, liefde of sfeer.
Juist doordat veel HSP-ers zo intens beleven, reageren ze soms heftiger dan anderen verwachten. Maar gevoeligheid is niet hetzelfde als zwakte. Het zegt vooral iets over hoe diepgaand iemand waarneemt en verwerkt.
Meer artikelen over kenmerken van hoogsensitiviteit
Onderstaande artikelen vormen samen de verdieping op het thema gedragskenmerken van hoogsensitiviteit:
- Hoogsensitief en pleasen
- Denken HSP-ers zwart-wit
- Verplichtingen en HSP
- Dominantie en hooggevoeligheid
- Verslavingsgevoeligheid bij HSP
- Het gevoelsleven van HSP
- Hoogsensitiviteit en kritiek ontvangen
- Observeren hoogsensitieve personen?
- Verwarring over identiteit bij hoogsensitieve personen
Leer meer over HSP (gratis webinar)
Wil je meer inzicht in jouw kwaliteiten en valkuilen als hoogsensitief persoon? Volg dan deze gratis webinar!
Doe de HSP-test!
Wil je meer inzicht in jouw kwaliteiten en valkuilen als hoogsensitief persoon? Doe dan online onze test. Aan te schaffen via de webshop!
Hoogsensitief: label of labiel
Bestel het e-book (pdf) met als titel: hoogsensitief, label of labiel. Benut je kracht als hoogsensitief persoon. Meer info via de webshop.
Veelgestelde vragen - FAQ
Veel hoogsensitieve personen lopen tegen misverstanden en vooroordelen aan. Hieronder geef ik antwoord op een aantal veelgestelde vragen.
Zijn HSP-ers labiel?
Nee. Hoogsensitiviteit is geen stoornis of psychische instabiliteit. Wel beleven veel HSP-ers emoties diepgaand.
Zijn HSP-ers zweverig?
Nee. Sommige HSP-ers vertrouwen sterk op hun intuïtie en gevoel, maar dat maakt iemand niet automatisch zweverig.
Is hoogsensitiviteit wetenschappelijk bewezen?
Ja. Hoogsensitiviteit is wetenschappelijk onderzocht en heeft te maken met diepgaandere verwerking van prikkels en informatie.
Hebben HSP-ers een zesde zintuig?
HSP-ers nemen vaak subtiele signalen sterk waar. Daardoor lijkt het soms alsof ze dingen eerder aanvoelen dan anderen.
Zijn HSP-ers spiritueel?
Niet per definitie. Sommige hoogsensitieve personen zijn bezig met zingeving of spiritualiteit, maar dat geldt niet voor iedereen.
Waarom worden HSP-ers vaak verkeerd begrepen?
Omdat hoogsensitieve personen anders waarnemen, diepgaander verwerken en subtiel reageren op hun omgeving.
Zijn HSP-ers geschikt als leidinggevende?
Ja. Veel HSP-ers beschikken juist over kwaliteiten zoals empathie, visie, betrokkenheid en intuïtief leiderschap.
Jouw versie van het verhaal
Misschien herken je ook vooroordelen of vooringenomenheid rond HSP. Je mag hieronder anoniem jouw verhaal invullen met vooroordelen of vooringenomenheid over hooggevoeligheid. Ik neem jouw toevoeging daarna op in dit artikel!
Coaching en training: voor HSP-ers
Begrijp jij jezelf al als HSP-er? We helpen jou daar graag bij!
In de online training hoogsensitiviteit werk je stap voor stap aan inzicht en leer je hoe je anders met prikkels, energie en grenzen omgaat.
Wil je daarin persoonlijk begeleid worden? Dan kan coaching je helpen om sneller stappen te zetten en patronen te doorbreken.
Auteur
Dit artikel is geschreven door Jan Stevens. Jan Stevens is eigenaar en oprichter van De Steven training & coaching (www.desteven.nl). Op deze website tref je meer dan 2000 blogs over persoonlijke ontwikkeling, loopbaan, leiderschap, teamontwikkeling, hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid.
Publicatiedatum: 19-01-2018
Update: 10 mei 2026.
Andere vooroordelen over HSP
Velden met een * zijn verplicht.
