home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / raakbaar

Raakbaar: ben jij raakbaar of te raakbaar?

Vandaag heb ik een nieuw woord geleerd: raakbaar. Een woord dat ik nog nooit had gehoord of gelezen. Verwonderd ging ik op zoek naar de betekenis en opnieuw verwonderde ik mij over hoeveel er geschreven is over raakbaarheid. Het is echt een kwaliteit in hoe je met mensen omgaat. Binnen de persoonlijke kernkwaliteiten gaat raakbaar zijn voor mij vooral over openstaan voor wat mensen, gebeurtenissen en ervaringen met je doen.

Welke invloed heeft Brené Brown op het begrip kwetsbaarheid?

Brené Browns werk over kwetsbaarheid en moed benadrukt de kracht van openheid en verbinding. Zij geeft daarmee een andere betekenis aan kwetsbaarheid dan de woordenboeken vaak doen. In haar werk gaat kwetsbaarheid juist over de moed om jezelf te laten zien, verbinding aan te gaan en open te blijven. Haar uitleg ligt wat mij betreft niet zo ver af van wat tegenwoordig met raakbaarheid wordt bedoeld.

Waarom raken we de weg kwijt in woordenboekdiscussies?

Al die woordenboekdiscussies zorgen ervoor dat we voorbijgaan aan de essentie. Hoe meer nieuwe termen we over de bühne gooien, hoe verwarrender het wordt. Wat mij betreft is het de categorie: oude wijn in nieuwe leren zakken doen en de wereld weer volstrooien met termen als "raakbaar leiderschap". Uiteindelijk gaat het er niet om welk etiket je kiest, maar wat er werkelijk gebeurt wanneer jij je laat raken en wanneer je jezelf openstelt voor een ander.

Wat betekent raakbaar zijn?

Ben jij raakbaar? Ben je snel geraakt? Ik geef mijn perceptie door bij dat woord. Ik ben soms geraakt door mijn kleindochter of kleinzoon. Die blik in hun ogen, die lach, dat lieve gezicht. Het raakt mij. Het roept gevoelens op van blijdschap, liefde, dankbaarheid en genegenheid. Vaak wordt dit "positief geraakt" genoemd.

Maar soms ben ik ook geraakt door die rouwadvertentie in de regionale krant wanneer ik zie dat een kind is verongelukt. Dat roept gevoelens op van mededogen, mee-lijden of verdriet. Vaak wordt dat niet als positief gezien, maar zo zie ik het wel. Je kunt ook geraakt worden door een mooi gedicht, een muziekstuk, een schilderij, een foto van je moeder of een mooi landschap waar je wandelt. Ontroering noem ik dat. Je bent geroerd en dus geraakt.

Wat is het verschil tussen raakbaar en sensitief?

Raakbaar en sensitief zijn liggen dicht bij elkaar, maar het accent is anders. Wanneer je sensitief bent, neem je subtiele signalen, stemmingen, prikkels en veranderingen gemakkelijk waar. Je voelt of merkt iets vaak snel op. Raakbaar gaat voor mij meer over wat er vervolgens met jou gebeurt: iets komt binnen, roept gevoel op en raakt je werkelijk.

Je kunt dus sensitief zijn zonder dat alles je diep raakt. Andersom kun je door een gebeurtenis sterk geraakt worden zonder dat je voortdurend bijzonder gevoelig bent voor alle signalen om je heen. Sensitiviteit heeft meer te maken met waarnemen en aanvoelen; raakbaarheid met geraakt kunnen worden door wat je ervaart.

Wat betekent jezelf raakbaar opstellen?

Je raakbaar opstellen is voor mij niet veel anders dan je kwetsbaar opstellen. Ik moet glimlachen bij het achtervoegsel baar. Een baar kennen we natuurlijk ook als iets waarop gedragen wordt. Daarom glim ik trouwens niet om iedere associatie die daarbij hoort. Maar stel je voor dat je je "kwets" of je "raak" op de baar legt. Wat gebeurt er dan? Je maakt zichtbaar dat er iets bij jou binnen mag komen.

Je raakbaar opstellen betekent voor mij dat je open bent en openstaat voor anderen, dat je vertrouwen durft te geven en dat je toegankelijk en benaderbaar bent. Weet je dat dit een kracht is? Je hebt de moed om open te zijn, de kracht om te ontvangen en iets tot je te nemen. Dat kan op gevoelsniveau zijn, maar ook op rationeel niveau.

Waarom is geraakt worden geen zwakte?

We doen soms alsof sterk zijn betekent dat niets je mag raken. Alsof verdriet, ontroering, mededogen of geraakt worden automatisch betekenen dat je onvoldoende stevig bent. Daar geloof ik niet in. Juist wanneer je geraakt kunt worden, laat je zien dat je in verbinding staat met wat er om je heen gebeurt. Je merkt iets niet alleen op, maar laat het ook werkelijk binnenkomen.

Dat vraagt soms meer moed dan jezelf afsluiten. Een muur optrekken geeft bescherming. Open blijven betekent dat je niet vooraf weet wat iets met je gaat doen. Raakbaarheid is daarom niet hetzelfde als weerloosheid. Je kunt geraakt worden en tegelijkertijd stevig blijven staan, grenzen aangeven en kritisch blijven nadenken.

Wanneer word je te raakbaar?

Te raakbaar zijn is de valkuil van raakbaarheid. Voor mij is dat niet veel anders dan te kwetsbaar worden. De valkuil ontstaat wanneer je zo openstaat dat je onvoldoende begrenst wat je binnenlaat. Je ontvangt dan meer dan goed voor je is, bent misschien te goed van vertrouwen of onvoldoende kritisch en alert. Ook kun je zo toegankelijk en benaderbaar worden dat andere mensen te gemakkelijk over jouw grenzen heen gaan of misbruik maken van jouw openheid.

De ontwikkeling zit dus niet in jezelf afsluiten. Het gaat erom dat openheid en begrenzing naast elkaar kunnen bestaan. Je kunt geraakt worden zonder alles van iedereen te hoeven dragen en je kunt vertrouwen geven zonder jouw gezonde waakzaamheid kwijt te raken.

Wat is het tegenovergestelde van raakbaar zijn?

Nu het tegenovergestelde van raakbaarheid en kwetsbaarheid. Dat heeft alles te maken met jezelf afsluiten, de deuren dichtdoen, een muur optrekken of een masker voordoen. Dan verander je van raakbaar naar ongenaakbaar, onaantastbaar, ontoegankelijk, niet benaderbaar, gesloten of zelfs onveilig voor anderen.

Dat kan bescherming geven. Wanneer je eerder gekwetst bent, is het begrijpelijk dat je voorzichtiger wordt. Maar wanneer die bescherming een vaste muur wordt, kan ook de verbinding verdwijnen. Er komt dan niet alleen minder pijn binnen, maar misschien ook minder liefde, ontroering, warmte en betrokkenheid.

Is raakbaar zijn voor jou een uitdaging?

Misschien herken je jezelf juist aan die andere kant. Je houdt mensen gemakkelijk op afstand, laat niet snel zien wat iets met je doet of probeert gevoelens meteen te rationaliseren. Je hebt geleerd sterk te zijn door jezelf af te sluiten en merkt misschien dat anderen moeilijk kunnen zien wat er werkelijk in jou omgaat. Dan kan raakbaarheid voor jou een uitdaging zijn.

Dat betekent niet dat je ineens alles moet vertellen of jouw grenzen moet laten vallen. Begin kleiner. Sta eens stil bij wat je werkelijk raakt en probeer dat niet onmiddellijk weg te redeneren. Laat een compliment binnenkomen, benoem wanneer iets je ontroert of vertel iemand die je vertrouwt wat een gebeurtenis met je heeft gedaan. Raakbaarheid begint niet met alles openzetten, maar met jezelf toestaan dat iets je werkelijk mag raken.

Waarom vind ik woordenboekdiscussies uiteindelijk zonde van de tijd?

Woordenboekdiscussies vind ik zonde van de tijd. Het zegt vaak vooral iets over de perceptie die je hebt bij een bepaald woord. Zo schreef ik jaren geleden ooit een zeer "kwetsbare of raakbare" e-mail. Een klant van mij gaf de volgende reactie: "Wat stel jij je beheerst kwetsbaar op!" Ach, weer een nieuw woord: beheerste raakbaarheid. En wie weet vertalen we het woord ongenaakbaar straks nog door onraakbaar.

Mijn conclusie: doe geen oude wijn in nieuwe leren zakken. En geloof me: ik ben een wijnzinnig mens. Of je het nu raakbaarheid of kwetsbaarheid noemt, voor mij gaat het uiteindelijk over de vraag of je open genoeg bent om geraakt te worden zonder jezelf daarin kwijt te raken.

Welke ontwikkeldoelen passen bij raakbaar zijn?

Wanneer raakbaarheid sterk bij jou past, hoef je jouw gevoeligheid voor mensen en gebeurtenissen niet kleiner te maken. De ontwikkeling zit vooral in open blijven zonder alles onbeperkt binnen te laten.

• Openstaan voor mensen en ervaringen zonder jouw eigen grenzen uit het oog te verliezen.
• Vertrouwen geven en tegelijkertijd alert en kritisch blijven wanneer dat nodig is.
• Je laten raken zonder gevoelens van anderen automatisch als jouw verantwoordelijkheid over te nemen.

Veelgestelde vragen over raakbaar zijn

Raakbaarheid gaat over openstaan voor wat mensen en gebeurtenissen met je doen. Dat roept vragen op over grenzen, gevoeligheid en jezelf beschermen. Daarom nog vijf vragen die bij deze kwaliteit passen.

Is raakbaar zijn hetzelfde als emotioneel zijn?

Nee. Emotioneel zijn kan betekenen dat emoties sterk of zichtbaar aanwezig zijn. Raakbaarheid zegt vooral dat iets bij je binnen kan komen en gevoelens kan oproepen. Je kunt diep geraakt zijn zonder dat een ander dat onmiddellijk aan je ziet.

Kun je raakbaar zijn en toch stevig in je schoenen staan?

Zeker. Stevig zijn betekent niet dat niets je raakt. Je kunt verdriet, ontroering of betrokkenheid ervaren en tegelijkertijd duidelijk blijven in jouw keuzes en grenzen. Juist die combinatie maakt raakbaarheid krachtig.

Waarom sluiten mensen zich soms af voor wat hen raakt?

Omdat openstaan ook risico met zich meebrengt. Wanneer je eerder gekwetst, teleurgesteld of afgewezen bent, kan afstand houden veiliger voelen. Dat beschermt tegen pijn, maar kan er ook voor zorgen dat positieve gevoelens en verbinding minder gemakkelijk binnenkomen.

Is snel geraakt zijn hetzelfde als te raakbaar zijn?

Nee. Dat je snel ontroerd of geraakt bent, hoeft geen probleem te zijn. Het wordt vooral een valkuil wanneer je onvoldoende kunt begrenzen wat je binnenlaat, jouw eigen evenwicht verliest of anderen gemakkelijk over jouw grenzen laat gaan.

Moet je jezelf altijd raakbaar durven opstellen?

Nee. Openheid vraagt ook om onderscheidingsvermogen. Niet iedere situatie en niet ieder mens is even veilig. Raakbaarheid betekent niet dat iedereen automatisch toegang moet krijgen tot alles wat er in jou leeft. Je mag bewust kiezen waar, wanneer en bij wie je jezelf opent.