home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / kwetsbaar

Kwetsbaar zijn is een kracht

Jezelf kwetsbaar opstellen is een kracht. Waarom? Omdat het verbindend werkt en je contact krijgt met anderen wanneer je jouw kwetsbaarheid laat zien. Het is echt een kwaliteit in hoe je met mensen omgaat. Een ander woord is: je bent raakbaar. En nog iets wat heel krachtig is: als je je kwetsbaar opstelt, dan ben je echt en oprecht. Zoals jij bent en niet anders. Binnen de persoonlijke kernkwaliteiten gaat kwetsbaarheid over jezelf durven laten zien zonder je groter, sterker of zekerder voor te doen dan je bent.

Kwetsbaar zijn is iets anders dan zwak zijn

Kwetsbaarheid wordt nogal eens verward met zwakte. Alsof je sterk bent wanneer je alles onder controle hebt en zwak wanneer je laat zien dat je twijfelt, verdriet hebt, geraakt bent of ergens onzeker over bent. Zo kijk ik er niet naar. Juist wanneer je kunt zeggen dat je iets moeilijk vindt, dat je een fout hebt gemaakt of dat iets je raakt, laat je iets van jezelf zien wat echt is.

Je hoeft jezelf dan niet groter voor te doen dan je bent. Je hoeft geen rol te spelen en ook niet voortdurend te bewijzen dat je alles aankunt. Dat vraagt eerder moed dan zwakte. Je laat namelijk iets zien waarvan je niet precies weet hoe de ander erop zal reageren. En juist daardoor kan er echt contact ontstaan.

Hand in hand met zelfcompassie

Kwetsbaarheid gaat hand in hand met zelfcompassie. Je hoeft niet perfect te zijn. Sterker nog: je mag imperfect zijn. Ook jij mag verkeerde inzichten hebben en foutieve keuzes maken. Ook jij mag de situatie weleens verkeerd inschatten! Je mag nog veel meer. Ook jij mag weleens ongenuanceerd uit de hoek komen, een onvertogen woord laten vallen, je gekwetst of geraakt voelen of jouw gevoelens niet helemaal onder controle hebben. Je bent net een mens toch?

Kwetsbaarheid en de maatschappelijke norm

Kwetsbaarheid staat haaks op de maatschappelijke norm. We moeten sterk zijn, carrière maken, grip hebben op de zaak en professioneel overkomen. Is daar wat mis mee? Ach, wie ben ik om daarover te oordelen.

Maar er is een groot verschil namelijk: ben je nog steeds bezig om te worden wat men van je verwacht of ben je bezig om te zijn wie je bent? Voel je wat het verschil is? Wanneer je vooral probeert te voldoen aan het beeld dat anderen van je hebben, ligt het voor de hand dat je delen van jezelf gaat verstoppen. Juist daar kan kwetsbaarheid helpen om weer dichter bij jezelf te blijven.

Wat gebeurt er wanneer je jezelf afschermt?

Gebrek aan kwetsbaarheid maakt dat we onszelf beschermen door ons af te schermen. Wie zich niet kwetsbaar opstelt, leeft gemakkelijk in zijn hoofd, benadert situaties rationeel, laat zijn of haar gevoelens niet zien en kan daardoor ontoegankelijk worden voor anderen. De ander ervaart weinig verbinding met jou wanneer jij je voortdurend afschermt. Dat kan gevolgen hebben in jouw relatie, in vriendschappen en in feite op alle fronten van het leven.

Je kunt dan heel correct, professioneel en verstandig overkomen, terwijl de ander toch het gevoel heeft dat hij niet werkelijk bij je binnenkomt. Wanneer je alleen jouw sterke, beheerste of rationele kant laat zien, krijgt de ander maar een gedeelte van jou te zien. Verbinding ontstaat juist wanneer er ook ruimte is voor twijfel, geraakt zijn, onzekerheid en gevoelens die niet keurig in een schema passen.

AAN-wezig of AF-wezig

Soms wordt gezegd: je zou meer aanwezig moeten zijn of je zou je meer moeten profileren. Hoor je het woord ook? AAN-wezig betekent dat jouw WEZEN aan staat. Je bent er met hart en ziel, oftewel met hoofd en hart. Jouw wezen bestaat namelijk niet alleen uit gedachten. Gedachten zitten in je hoofd. Bezieling, gepassioneerdheid en bevlogenheid zitten in jouw gevoel, in jouw hart. En het hoort bij elkaar. Wie louter in zijn hoofd zit, is dus AF-wezig en maakt geen verbinding met alle gevolgen van dien.

Wat is de valkuil van kwetsbaar zijn?

Kun je jezelf te kwetsbaar opstellen? Jazeker! De valkuil van kwetsbaar noem ik naïef of argeloos. Wanneer je te kwetsbaar bent, ben je te weinig kritisch en alert. Je stelt je misschien open op plaatsen of bij mensen waar daar weinig zorgvuldig mee wordt omgegaan.

Kwetsbaar zijn betekent dus niet dat je jouw grenzen moet laten verdwijnen. Je hoeft niet iedereen alles te vertellen en je hoeft ook niet iedereen blind te vertrouwen. Openheid vraagt ook om inschatten bij wie je iets deelt, wat je deelt en of de ander zorgvuldig met jouw verhaal om kan gaan. Je kunt echt en open zijn zonder weerloos te worden.

Kwetsbaar zijn betekent niet dat je alles moet delen

Kwetsbaarheid is geen wedstrijd in openheid. Je hoeft niet ieder gevoel, iedere onzekerheid of ieder persoonlijk verhaal met iedereen te delen. Er is een verschil tussen jezelf laten zien en jezelf volledig blootgeven. Soms is iets privé en mag het ook privé blijven.

De vraag is vooral of je bewust kiest wat je wel en niet deelt, of dat je jezelf voortdurend afschermt uit angst om geraakt, afgewezen of beoordeeld te worden. Gezonde kwetsbaarheid heeft grenzen. Je kunt zeggen wat iets met je doet en tegelijkertijd bepalen hoe ver je iemand toelaat.

Is jezelf kwetsbaar opstellen voor jou een uitdaging?

Misschien vind je het juist moeilijk om jouw kwetsbare kant te laten zien. Je houdt je sterk, lost problemen het liefst zelf op en praat gemakkelijker over feiten dan over wat iets met je doet. Wanneer je verdrietig, onzeker, beschaamd of geraakt bent, trek je je misschien terug of probeer je het rationeel op te lossen. Dan kan jezelf kwetsbaar opstellen voor jou een uitdaging zijn.

Dat betekent niet dat je voortaan alles op tafel moet leggen. Je kunt klein beginnen. Toegeven dat je iets niet weet. Zeggen dat iets je raakt. Erkennen dat je een fout hebt gemaakt. Of iemand laten merken dat je ergens onzeker over bent. Juist in zulke momenten kan er contact ontstaan dat je niet krijgt wanneer je jezelf voortdurend sterk houdt.

Welke ontwikkeldoelen passen bij kwetsbaarheid?

Wanneer kwetsbaarheid bij jou past, zit jouw ontwikkeling niet in minder echt of minder open worden. De uitdaging is vooral om kwetsbaarheid te combineren met zelfrespect, grenzen en onderscheidingsvermogen.

• Jouw gevoelens durven laten zien zonder jezelf volledig bloot te geven.
• Bewust kiezen bij wie en wanneer je persoonlijke zaken deelt.
• Open en oprecht blijven terwijl je jouw eigen grenzen bewaakt.

Veelgestelde vragen over kwetsbaar zijn

Kwetsbaarheid roept gemakkelijk de vraag op hoeveel je van jezelf moet laten zien en wanneer openheid juist te ver gaat. Daarom nog vijf vragen die bij deze kwaliteit passen.

Waarom voelt kwetsbaar zijn soms zo spannend?

Omdat je iets van jezelf laat zien zonder vooraf te weten wat de ander ermee doet. Misschien word je begrepen, maar misschien ook niet. Misschien krijg je steun, maar je kunt ook worden afgewezen of geraakt. Juist dat stukje onzekerheid maakt kwetsbaarheid spannend.

Kun je kwetsbaar zijn en toch sterk overkomen?

Ja. Voor mij sluiten die twee elkaar helemaal niet uit. Je kunt stevig zijn, verantwoordelijkheid nemen en duidelijk weten waar je voor staat en tegelijkertijd erkennen dat iets je raakt of dat je niet overal een antwoord op hebt. Sterk zijn betekent niet dat je gevoelloos moet worden.

Waarom zorgt kwetsbaarheid vaak voor meer verbinding?

Omdat de ander iets echts van je ziet. Wanneer je alleen een perfecte, beheerste of professionele buitenkant laat zien, blijft er gemakkelijk afstand. Zodra je laat merken wat iets met je doet, kan de ander zich daarin herkennen en ontstaat er meer menselijk contact.

Wanneer moet je juist voorzichtig zijn met kwetsbaarheid?

Wanneer je niet weet of iemand zorgvuldig met jouw openheid omgaat of wanneer de situatie daar simpelweg niet geschikt voor is. Kwetsbaarheid betekent niet dat iedereen automatisch recht heeft op jouw persoonlijke verhaal. Je mag ook selectief en voorzichtig zijn.

Is hulp vragen ook een vorm van kwetsbaarheid?

Dat kan zeker zo zijn. Hulp vragen betekent soms erkennen dat je iets niet alleen kunt, niet weet of niet redt. Voor iemand die gewend is alles zelf op te lossen kan dat behoorlijk kwetsbaar voelen. Tegelijkertijd geef je de ander daarmee ook de kans om naast je te staan.