home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / integer / roomser dan de paus

Ben je roomser of heiliger dan de paus?

Kun je roomser zijn of heiliger dan de paus? Ik noem dat een valkuil. Een valkuil die jouw kernkwaliteiten, maar zeker ook jouw waarden of kernwaarden kan raken. Het kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer integer zijn en integriteit zo belangrijk voor je zijn dat je doorschiet in de manier waarop je regels, afspraken of principes toepast. Dan is het niet meer alleen belangrijk dat iets klopt, maar moet het misschien zelfs strikter, preciezer of principiëler dan de situatie vraagt.

Wanneer slaat integriteit door in starheid?

Integer zijn betekent dat je handelt vanuit normen en waarden die voor jou belangrijk zijn. Je wilt betrouwbaar zijn, afspraken nakomen en niet zomaar marchanderen met wat volgens jou juist is. Dat is een kwaliteit. Het wordt iets anders wanneer je regels en principes zo absoluut maakt dat omstandigheden, uitzonderingen en het doel van de regel nauwelijks meer mogen meewegen. Dan kan integriteit veranderen in rigiditeit en wordt het belangrijker dat iets letterlijk volgens de regels gebeurt dan dat je nog kijkt naar wat in deze situatie redelijk of passend is.

Een goede vraag is daarom niet alleen: houd ik mij aan mijn principes? Vraag jezelf ook af of jouw toepassing nog past bij de bedoeling ervan. Wanneer je strenger bent dan nodig, geen ruimte meer ziet voor uitzonderingen of vindt dat iedere afwijking onmiddellijk verkeerd is, kan het zijn dat je niet meer vanuit jouw kwaliteit handelt maar erin doorschiet.

Kernwaarden of kwaliteiten

De valkuil wijst altijd naar een kernkwaliteit of kernwaarde. Dat is in dit geval ook zo. Denk eens aan kwaliteiten als:

• Principieel zijn.
• Integer zijn.
• Gezagsgetrouw en gehoorzaam zijn.
• Betrouwbaar zijn.

Het interessante is dat geen van deze kwaliteiten verkeerd is. Integendeel. Je kunt juist veel houvast bieden doordat je betrouwbaar bent, ergens voor staat en afspraken serieus neemt. De valkuil ontstaat wanneer je geen verschil meer kunt maken tussen trouw blijven aan een waarde en star vasthouden aan jouw eigen interpretatie van die waarde.

Wat doet roomser dan de paus zijn met anderen?

Je kunt zelf het gevoel hebben dat je gewoon zorgvuldig en correct handelt, terwijl mensen om je heen vooral de strengheid ervaren. Zij kunnen het gevoel krijgen dat er nauwelijks ruimte is voor hun omstandigheden, dat iedere afwijking onmiddellijk als verkeerd wordt gezien of dat jij je eigen norm als enige juiste maatstaf gebruikt. Daardoor kunnen gesprekken gemakkelijk veranderen in discussies over regels, details en principes terwijl de werkelijke vraag naar de achtergrond verdwijnt.

Ook in samenwerking kan dat lastig worden. Mensen hebben duidelijkheid nodig, maar vaak ook ruimte om een situatie te beoordelen. Wanneer iedere regel zonder nuance wordt toegepast, kunnen collega's of medewerkers voorzichtig worden, minder gemakkelijk met een afwijkend voorstel komen of jou ervaren als iemand die vooral let op wat volgens de regels niet mag. Daarmee kan een kwaliteit als betrouwbaarheid juist minder verbindend worden dan je bedoelt.

Leerdoel

Een mooi gezegde bezigde mijn vriend Ton nogal eens. Hij zei dan: 'als de preciezen te precies zijn heb je de rekkelijken nodig en als de rekkelijken te rekkelijk zijn, heb je de preciezen nodig'. Roomser zijn dan de paus is een vorm van te precies zijn. Het leerdoel is dus: rekkelijker zijn. Ik zou ook kunnen zeggen: wat meer relativeren en regels of wetgeving opvatten in de geest van de wet en minder naar de letter.

Rekkelijker worden betekent niet dat je jouw principes overboord moet zetten of voortaan overal een uitzondering op moet maken. Het betekent dat je blijft kijken naar de bedoeling, de omstandigheden en de proportionaliteit. Een regel kan richting geven zonder dat iedere situatie identiek behandeld hoeft te worden.

Allergie

De allergie van mensen die het erg letterlijk nemen is over het algemeen de categorie die het niet zo nauw neemt, de hand licht met regels en principes, met twee maten meet en te rekkelijk is. Dat verklaart ook waarom relativeren soms moeilijk kan zijn. Wanneer jij flexibiliteit snel associeert met sjoemelen of slapheid, voelt iedere versoepeling misschien alsof je iets belangrijks opgeeft terwijl nuance niet hetzelfde is als jouw waarden verloochenen.

Hoe blijf je integer zonder star te worden?

De uitdaging zit niet in minder integer worden. Het gaat erom dat jouw integriteit sterk genoeg is om ook met nuance om te kunnen gaan. Vraag jezelf bij regels, afspraken en principes af waarvoor ze bedoeld zijn, welk belang ermee wordt beschermd en of jouw toepassing in verhouding staat tot de situatie. Daarmee houd je de waarde overeind zonder automatisch iedere situatie door exact hetzelfde stramien te halen.

Het helpt ook om een andere mening niet onmiddellijk te zien als een aanval op jouw principes. Iemand kan dezelfde waarde belangrijk vinden en toch tot een andere afweging komen. Juist door te onderzoeken waarom iemand anders naar de situatie kijkt, ontdek je of jij daadwerkelijk een belangrijk principe verdedigt of vooral vasthoudt aan de manier waarop jij gewend bent dat principe toe te passen.

Ontwikkeldoelen wanneer je roomser bent dan de paus

Wanneer je merkt dat jouw integriteit, principes of gezagsgetrouwheid soms te ver doorschieten, kunnen deze ontwikkeldoelen helpen om de balans terug te brengen:

• Meer leren relativeren zonder jouw belangrijke waarden los te laten.
• Regels en afspraken leren beoordelen vanuit zowel hun bedoeling als hun letterlijke formulering.
• Meer ruimte ontwikkelen voor omstandigheden, uitzonderingen en andere zienswijzen.

Veelgestelde vragen over roomser dan de paus zijn

Roomser dan de paus zijn wordt gemakkelijk verward met integer, betrouwbaar of principieel zijn. Het verschil zit vooral in de mate waarin je nog ruimte hebt voor de context en de bedoeling achter een regel of principe. Hieronder beantwoord ik vijf vragen die daarbij vaak spelen.

Is roomser dan de paus zijn hetzelfde als principieel zijn?

Nee. Principieel zijn betekent dat je duidelijke waarden en uitgangspunten hebt en daarnaar probeert te handelen. Roomser dan de paus worden ontstaat wanneer je daarin verder gaat dan nodig of gevraagd wordt en nauwelijks nog ruimte laat voor omstandigheden, uitzonderingen of een andere interpretatie.

Is regels strikt naleven altijd een valkuil?

Nee. Er zijn situaties waarin regels juist strikt nageleefd moeten worden, bijvoorbeeld omdat veiligheid, betrouwbaarheid of gelijke behandeling belangrijk zijn. De valkuil ontstaat wanneer je iedere regel altijd even strikt toepast zonder nog te kijken naar de bedoeling en de specifieke situatie.

Waarom vinden anderen mij star terwijl ik mezelf betrouwbaar vind?

Omdat jij misschien vooral ervaart dat je consequent bent en afspraken serieus neemt, terwijl anderen merken hoeveel ruimte er overblijft voor een afwijkende situatie. Beide ervaringen kunnen naast elkaar bestaan. Feedback over starheid hoeft dus niet te betekenen dat jouw waarden verkeerd zijn, maar kan wel iets zeggen over de manier waarop je ze toepast.

Kun je ook te integer zijn?

Integriteit zelf hoeft geen probleem te zijn. Het gaat om de manier waarop je ermee omgaat. Wanneer jouw behoefte om volledig correct te handelen verandert in krampachtigheid, voortdurende controle of het streng beoordelen van iedere afwijking, kan jouw gedrag wel doorschieten.

Hoe leer je relativeren zonder jouw principes te verliezen?

Door onderscheid te maken tussen de waarde die je wilt beschermen en de manier waarop je die waarde op dit moment toepast. De waarde kan overeind blijven terwijl je in verschillende situaties tot verschillende keuzes komt. Relativeren betekent dan niet dat alles maar moet kunnen, maar dat je blijft nadenken over wat redelijk, passend en proportioneel is.