home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / integer

Integer en integriteit: ben je integer?

Integriteit wordt nogal eens als competentie afgeschilderd. Op zich kan ik daarmee prima leven terwijl ik denk dat het niet geheel en al recht doet aan de werkelijke betekenis. Kort door de bocht? Je bent integer of je bent het niet. Ik weet dat ik het wat zwart-wit maak zo, maar ik denk dat het zo is. Het is echt een kwaliteit in hoe je met mensen omgaat, omdat integriteit zichtbaar wordt in hoe je omgaat met afspraken, informatie, vertrouwen, verantwoordelijkheden en jouw eigen waarden. Binnen de persoonlijke kernkwaliteiten gaat integriteit over de vraag of jouw woorden, waarden en handelen met elkaar kloppen. In dit artikel ga ik in op de betekenis van het woord integer als kwaliteit of kernwaarde.

Integer zijn betekent dat jouw woorden en handelen met elkaar kloppen

‘Gaaf en geheel’ zegt voor mij veel over integriteit. Het gaat om samenhang. Wat je zegt, wat je doet en waar je voor staat, liggen niet mijlenver uit elkaar. Wanneer je zegt dat een afspraak belangrijk is, kom je haar zelf ook na. Wanneer je openheid verlangt van anderen, ben je ook bereid jezelf te verantwoorden. Wanneer je zegt dat bepaalde waarden belangrijk voor je zijn, verdwijnen die waarden niet zodra ze lastig worden.

Daarom heeft integriteit ook veel met betrouwbaar zijn te maken. Mensen weten wat ze aan je hebben en kunnen erop vertrouwen dat je niet vandaag het ene zegt en morgen het tegenovergestelde doet omdat dat toevallig beter uitkomt. Integriteit wordt zichtbaar in de samenhang tussen woorden en daden.

Wat is de valkuil van integriteit?

Is er ook een valkuil? Kun je ook te integer zijn? Bijzondere vraag eigenlijk. Vergelijkbaar met vragen als: kun je ook te eerlijk zijn of kun je te principieel zijn? Als je op iemand aankunt, dan kun je toch niet zeggen: nu kan ik te veel op hem of haar aan? Waar het om gaat is dit: word niet roomser dan de paus! Voorkom starheid en stramheid en blijf wel relativeren.

Dus de valkuil noem ik: roomser zijn dan de paus of naïviteit. Wanneer jouw integriteit doorschiet, kun je principes zo strak gaan toepassen dat context, nuance en proportionaliteit verdwijnen. Als je niet oppast, kan jouw integriteit ook tegen je gebruikt worden. Het is soms een balans tussen integer zijn en strategisch handelen. Een ander aspect is: soms heb je wel gelijk, maar je krijgt het niet.

Waar ligt de grens tussen integriteit en te integer zijn? Weet je dat dit een gewetenskwestie is? Niemand kan jou dat opleggen, dicteren of voorschrijven. De bewustwording dat er een grens is, is de belangrijkste.

Integriteit wordt juist zichtbaar wanneer belangen met elkaar botsen

Integer handelen klinkt eenvoudig zolang alle belangen dezelfde kant op wijzen. Moeilijker wordt het wanneer waarden en verantwoordelijkheden met elkaar botsen. Je wilt open en transparant zijn, maar je beschikt over informatie die je in vertrouwen hebt gekregen. Je wilt eerlijk zijn, maar weet dat volledige openheid iemand kan schaden. Je wilt loyaal zijn aan jouw organisatie, maar je ziet ook iets gebeuren waar je niet achter kunt staan.

Juist op zulke momenten wordt integriteit een gewetenskwestie. Er is niet altijd een voorschrift dat precies vertelt wat je moet doen. Soms moet je verschillende belangen tegen elkaar afwegen en vervolgens verantwoordelijkheid nemen voor jouw keuze. Integriteit betekent dan niet dat je gedachteloos een regel volgt, maar dat je zorgvuldig kunt verantwoorden waarom je handelt zoals je handelt.

Allergie of irritatie

Waar hebben integere mensen een hekel aan? Wat irriteert ze? Mensen die integer zijn hebben een hekel aan:

• Slijmen of beslijmd worden.
• Een hypocriete houding.
• Leugen en bedrog.
• Achterbaks gedrag.
• Met twee maten meten.

Dat is niet zo vreemd. Wanneer jij veel waarde hecht aan eerlijkheid, betrouwbaarheid en een rechte lijn tussen woorden en gedrag, kan het behoorlijk schuren wanneer iemand informatie verdraait, met verschillende maatstaven werkt of achter de schermen iets anders doet dan hij openlijk zegt.

Integriteit kan ook een persoonlijke waarde zijn

Wanneer integriteit geheel en al verweven is in jouw zienswijze en visie op werk en maatschappij, dan zou je ook kunnen zeggen dat het een persoonlijke waarde is. Het is dan wel een kernkwaliteit, maar zo diep verankerd in jouw overtuigingen dat het ook als kernwaarde gezien kan worden. Je handelt niet integer omdat iemand heeft voorgeschreven dat dit moet. Je doet het omdat het samenhangt met wie je wilt zijn en hoe je in het leven wilt staan.

Leidinggeven en geloofwaardigheid

Integriteit is in leidinggevende functies van bijzonder groot belang. Hierdoor verwerf je respect, waardering en senioriteit. Maar vooral: jouw geloofwaardigheid groeit en je krijgt vertrouwen van jouw medewerkers. Toch is integriteit niet altijd zo eenvoudig wanneer er tegengestelde behoeften en belangen zijn. Er zijn soms ook zaken die je niet zo goed kunt uitleggen aan anderen omdat het je in vertrouwen ter ore is gekomen of omdat je er anderen mee zou kunnen schaden wanneer je dat wel doet. Transparantie en openheid hebben niet altijd te maken met ‘alles vertellen’. Het belangrijkste voor leidinggevenden qua integriteit is dat men op jou aankan. Moeilijker is het niet. In die zin heb je als leidinggevende een voorbeeldfunctie.

Integriteitskwesties in teams

Regelmatig ben ik betrokken geweest bij integriteitskwesties binnen teams en organisaties. Dat is erg intensief geweest in sommige opzichten. Organisaties noemen integer handelen soms een kernwaarde. Vaak bedacht door een commissie die blijkbaar over kernwaarden gaat. Of ingegeven door het managementteam, ondersteund door een extern adviseur of consultant. Is er wat op tegen? Wat mij betreft niet! Maar ik relativeer dit soort sessies enorm.

Integriteit binnen de organisatie bewerkstellig je niet door het op papier te zetten. Dat is de eerste misvatting doorgaans. En de tweede is: normen en waarden zijn van ons allemaal. Je kunt daar geen commissie voor benoemen die daarover gaat. Er is veel meer voor nodig. Integriteit is een overtuiging. Dus je moet met de gehele organisatie aan de slag en niet alleen met een managementteam of commissie.

Is integer zijn voor jou een uitdaging?

Misschien weet je best wat je belangrijk vindt, maar merk je dat je gemakkelijk meebeweegt wanneer er druk ontstaat. Je vertelt de ene persoon net iets anders dan de andere, laat informatie weg omdat dat op dat moment beter uitkomt of zwijgt terwijl je eigenlijk weet dat je iets moet zeggen. Dan kan integer handelen voor jou een uitdaging zijn.

De ontwikkeling zit niet in star worden of overal een principiële kwestie van maken. Het gaat erom dat je bewuster kijkt naar jouw eigen normen en waarden en jezelf afvraagt: klopt wat ik nu doe met waar ik voor zeg te staan? Kun je jouw keuze uitleggen en er verantwoordelijkheid voor nemen, ook wanneer die keuze ongemakkelijk is?

Welke ontwikkeldoelen passen bij integer zijn?

Wanneer integriteit sterk bij je past, hoef je niet minder integer te worden. De ontwikkeling zit vooral in integer blijven zonder star, naïef of onnodig zwart-wit te worden.

• Principes vasthouden en tegelijkertijd oog houden voor context en nuance.
• Zorgvuldig afwegen wat openheid en transparantie vragen wanneer belangen of vertrouwelijkheid botsen.
• Verantwoordelijkheid nemen voor jouw keuzes en kunnen uitleggen waarom je handelt zoals je handelt.

Veelgestelde vragen over integriteit

Integriteit raakt aan eerlijkheid, betrouwbaarheid, waarden en verantwoordelijkheid. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen die helpen om deze kwaliteit verder af te bakenen.

Is integriteit hetzelfde als eerlijkheid?

Nee. Eerlijkheid is een belangrijk onderdeel van integriteit, maar integriteit is breder. Het gaat ook om betrouwbaarheid, afspraken nakomen, zorgvuldig omgaan met informatie, verantwoordelijkheid nemen en trouw blijven aan jouw waarden.

Betekent integer zijn dat je altijd alles moet vertellen?

Nee. Openheid en transparantie betekenen niet dat iedereen altijd alles moet weten. Vertrouwelijkheid kan juist onderdeel zijn van integer handelen. De vraag is of je zorgvuldig en verantwoord omgaat met wat je wel en niet kunt delen.

Kun je integer handelen en toch strategisch zijn?

Ja. Strategisch handelen hoeft niets met manipulatie te maken te hebben. Je kunt nadenken over het juiste moment, de juiste vorm en de mogelijke gevolgen van wat je doet of zegt zonder de waarheid te verdraaien of jouw waarden los te laten.

Waarom is integriteit belangrijk voor vertrouwen?

Omdat mensen willen weten waar ze aan toe zijn. Wanneer jouw woorden, afspraken en handelen met elkaar overeenkomen, ontstaat voorspelbaarheid en geloofwaardigheid. Mensen ervaren dat zij op jou kunnen aankomen.

Is integriteit aangeboren of kun je het ontwikkelen?

Integriteit hangt sterk samen met jouw waarden en overtuigingen. Je kunt wel bewuster worden van de keuzes die je maakt, leren om beter met dilemma's om te gaan en jezelf vaker afvragen of jouw handelen werkelijk past bij waar jij voor staat.