home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / bescheiden / zelfverloochening

Zelfverloochening: valkuil of deugd?

Uitleg

Is zelfverloochening dan hetzelfde als het belang van de ander vooropstellen? Weet je waar het verschil zit? Het belang van de ander dienen is wat anders dan eigenbelang verzaken. Dienstbaar zijn of dienend zijn is wat anders dan slaafsheid. Het belang van de ander voor laten gaan is wat anders dan net doen alsof je geen eigenbelang hebt.

Zelfopoffering

Zelfopoffering is een vergelijkbaar woord. Het wordt vaak uitgelegd als het terzijde stellen van jouw eigenbelang of als zelfverzaking. Maar wat is nu offeren en opofferen? Offeren gaat over het aanbieden,  geven of schenken van iets wat van grote waarde voor jou is. Hoe groter de waarde voor je is, hoe groter het offer. Opofferen gaat in feite een grens over. Dat gaat niet meer over geven, schenken en aanbieden. Integendeel. Jezelf opofferen gaat ten koste van jezelf omdat je jezelf geheel en al aan de kant zet.

De naaste liefhebben als jezelf of ten koste van jezelf?

In het christelijk geloof is een interpretatie van zelfverloochening en zelfopoffering in de trant van ‘jezelf aan de kant zetten’ en je ‘eigenbelang verzaken’.  Toch is dat een eenzijdige uitleg waar velen mee in de knoop zijn gekomen. Het gebod ‘de naaste liefhebben als uzelf’ is teveel uitgelegd als ‘jouw naaste liefhebben ten koste van jezelf’.  Wie zichzelf niet lief heeft kan zijn naaste niet liefhebben. Wie niet voor zichzelf zorgt, kan niet zorgzaam zijn voor een ander. Wanneer je niet zelf je grenzen bewaakt, rust neemt, goed eet en drinkt dan heb je niet de energie om voor anderen te zorgen. Wie dienstbaar wil zijn ten koste van zichzelf is niet dienstbaar maar slaafs.

Geven en ontvangen

Jezelf verloochenen leg ik graag iets anders uit. Het gaat over een onbalans tussen geven en ontvangen. In de volksmond drukt men het uit als ‘je moet geven en nemen’ maar dat woord bezig ik hier niet. Inbrekers nemen (ook nog ongevraagd) maar hier gaat het over ontvangen.

Het belang van de ander voor laten gaan in een bepaalde situatie is een gift en geen vanzelfsprekendheid. Het verschil is het motief waarom je dat doet. Zet je jouw eigenbelang aan de kant omdat  je niet assertief genoeg bent en je mening niet goed durft te zeggen? Dat heeft niets te maken met geven en ontvangen. Laat je het belang van de ander voor gaan omdat je de ander liefhebt en er bewust voor kiest om de behoeften en de belangen van de ander voor te laten gaan dan is het een geschenk van jou aan de ander.

Waar komt het vandaan?

Ik noem een paar oorzaken waarom jij jezelf zou verloochenen:

• Wellicht hoort de kwaliteit bescheidenheid bij jou. Herken je dat? Dan kan zelfverloochening de doorgeslagen variant oftewel de valkuil zijn. Te bescheiden betekent dat je geen plaats inneemt, jezelf wegcijfert, te weinig oog hebt voor eigen behoeften en te weinig zorgt voor jezelf.
• Een andere oorzaak kan op overtuigingsniveau liggen. Dat kan vanuit religieus oogpunt zijn waarbij zelfverloochening als deugd wordt geïdealiseerd en waar men naar mijn mening dienstbaarheid soms voor slaafsheid heeft ingeruild.
• Een andere oorzaak kan sociale angst zijn. Je waait met alle winden mee, ten koste van jezelf. Je laat sociaal wenselijk gedrag zien. Je past je aan en je wringt je in alle bochten om aan verwachtingen te voldoen die je jezelf oplegt of die anderen jou aanpraten.