home / leiderschapsontwikkeling / motiveren / vrijwilligers motiveren

Vrijwilligers motiveren: hoe motiveer je vrijwilligers?

Een taak voor sommige leidinggevenden is om vrijwilligers aan te sturen en dus ook te motiveren. Sommige organisaties maken gebruik van de inzet van vrijwilligers om aanvullende taken te kunnen verrichten binnen de organisatie. Toch vinden veel leidinggevenden het aansturen van vrijwilligers niet altijd eenvoudig.

Doen vrijwilligers het echt belangeloos?

Maar nu kom ik al op de kern van mijn betoog. Vrijwilligers doen het niet belangeloos. Ze doen hun werk zonder dat er een financiële vergoeding tegenover staat. Maar ook vrijwilligers hebben wel degelijk een belang. Heel simpel: anders deden ze het werk niet. Daar ligt de bron voor motivatie: ook vrijwilligers hebben drijfveren en behoeften.

Hoe zorg je dat vrijwilligers gemotiveerd blijven?

Laat ik vooropstellen: door ze te behandelen alsof het medewerkers zijn die een dienstbetrekking bij jouw organisatie hebben (en dus loonbetaling). Maak geen onderscheid. Een paar tips:

• Geef iedere vrijwilliger zinvol werk.
• Zorg dat er taken zijn die aansluiten bij de competenties van de vrijwilliger.
• Wees duidelijk ook over jouw verwachtingen: duidelijkheid in teams en organisaties draagt bij aan motivatie medewerkers.
• Biedt ze hulp en steun waar nodig: medewerkers steunen en ondersteunen betekent dat je achter jouw medewerker staat.
• Help ze bij hun  ontwikkeling: dat motiveert!
• Geef ieder persoonlijke aandacht: neem ze serieus, ook qua inbreng en ideeën.
• Betrek ze erbij (zo creëer je betrokkenheid) alsof ze bij jou in dienst zijn.
• Voorkom dat ze het gevoel krijgen dat ze wat bij de organisatie aanhangen.

Welke behoeften spelen bij vrijwilligers een rol?

Ik merk dat we vrijwilligers vaak te snel idealiseren. Dan zeggen we: ze doen het voor de goede zaak. Punt. Maar zo werkt een mens niet. Ook een vrijwilliger heeft behoeften. En juist daar zit de sleutel tot motivatie.

De meest voorkomende behoefte die ik tegenkom, is gezien worden. Ertoe doen. Het gevoel hebben dat jouw inzet verschil maakt. Wanneer een vrijwilliger het idee krijgt dat hij of zij vooral gaten dichtloopt, haakt iemand innerlijk af. Misschien blijft hij nog even komen, maar het vuur is eruit.

Daarnaast speelt de behoefte aan verbinding. Vrijwilligerswerk is voor veel mensen ook sociaal werk. Erbij horen, deel uitmaken van een groep, samen ergens voor staan. Als de sfeer kil is of zakelijk wordt, raakt die behoefte ondergesneeuwd.

Ook ontwikkeling is een belangrijke drijfveer. Mensen willen leren, groeien, iets nieuws proberen. Dat hoeft niet groots te zijn. Soms is het al genoeg dat iemand merkt: ik kan hier iets wat ik nog niet kon. Of: ze vertrouwen mij iets toe.

Tot slot is er de behoefte aan zingeving. Vrijwilligers willen voelen waarom dit werk ertoe doet. Wat draagt het bij? Voor wie? Wanneer dat verhaal ontbreekt, wordt het snel ‘klusjes doen’.

Wat vraagt het aansturen van vrijwilligers van jouw leiderschap?

Ik vind dat het aansturen van vrijwilligers misschien wel meer van jouw leiderschap vraagt dan het aansturen van betaalde medewerkers. Juist omdat je minder formele middelen hebt.

Ik zie vaak dat leidinggevenden voorzichtig worden. Ze durven minder duidelijk te zijn, minder te begrenzen, minder aan te spreken. Vanuit een begrijpelijke angst: straks zijn we iemand kwijt. Maar daarmee ontstaat een ander probleem. Onduidelijkheid. En onduidelijkheid vreet motivatie.

Leiderschap bij vrijwilligers vraagt dat je helder bent én menselijk blijft. Dat je zegt wat je verwacht, en ook benoemt wanneer iets niet werkt. Niet vanuit macht, maar vanuit respect. Vrijwilligers voelen feilloos aan of je hen serieus neemt.

Het vraagt ook dat je durft te verbinden. Dat je het gesprek aangaat over wat iemand hier komt halen én brengen. Wat past bij jou? Wat kost je energie? Wat geeft je energie? Dat gesprek voeren is geen luxe. Het is leiderschap.

En misschien wel het belangrijkste: dat je jezelf laat zien. Niet de rol, maar de mens. Vrijwilligers haken niet aan bij systemen of schema’s. Ze haken aan bij mensen.

Hoe ga je om met gedwongen vrijwilligerswerk?

Soms maken vrijwilligersorganisaties gebruik van mensen die gedwongen worden om taakstraffen uit te voeren. Dat zijn in feite onvrijwillige vrijwilligers. Hoe motiveer je die? Maar je kunt gerust stellen dat hun motivatie duidelijk anders ligt dan bij de vrijwillige vrijwilliger. Het is niet hun eigen keuze geweest om bij jouw organisatie aan de slag te gaan. Toch geldt ook hier hetzelfde: wees duidelijk over jouw verwachtingen, betrek ze er zoveel mogelijk bij en begrijp hun positie.

Veelgestelde vragen over vrijwilligers motiveren

In de praktijk merk ik dat leidinggevenden vaak met dezelfde vragen worstelen als het gaat om het aansturen en motiveren van vrijwilligers. Hieronder beantwoord ik de meest voorkomende vragen, helder en zonder omwegen.

Waarom is het motiveren van vrijwilligers anders dan het motiveren van medewerkers?

Omdat vrijwilligers geen loon ontvangen en geen arbeidsovereenkomst hebben. Hun motivatie komt dus niet voort uit geld, maar uit behoeften zoals zingeving, verbinding en gezien worden. Dat vraagt ander leiderschap, niet minder leiderschap.

Wat is de grootste fout die leidinggevenden maken bij vrijwilligers?

Dat ze te voorzichtig zijn. Ik zie vaak dat leidinggevenden vrijwilligers niet durven aanspreken of begrenzen uit angst iemand kwijt te raken. Juist die onduidelijkheid ondermijnt motivatie.

Hoe houd je vrijwilligers langdurig gemotiveerd?

Door helder te zijn over verwachtingen, aan te sluiten bij iemands kwaliteiten en regelmatig het gesprek te voeren over wat iemand energie geeft en kost. Vrijwilligers blijven als ze zich serieus genomen voelen.

Moet je vrijwilligers hetzelfde behandelen als betaalde medewerkers?

Ja, in aandacht en respect wel. Nee, in juridische zin natuurlijk niet. Maar onderscheid maken in betrokkenheid of zeggenschap werkt demotiverend.

Wat als een vrijwilliger niet goed functioneert?

Dan vraagt dat een gesprek, geen vermijding. Benoem gedrag, wees duidelijk en menselijk tegelijk. Vrijwilligers willen meestal best bijsturen, zolang ze voelen dat het gesprek vanuit respect wordt gevoerd.