home / leiderschapsontwikkeling / motiveren / vrijwilligers motiveren

Hoe motiveer je vrijwilligers als leidinggevende?

Vrijwilligers motiveren vraagt om aandacht voor hun drijfveren, behoeften en betrokkenheid. Zij ontvangen meestal geen loon en hebben geen arbeidsovereenkomst, maar dat betekent niet dat zij geen belang hebben bij het werk dat zij doen. Vrijwilligers willen ertoe doen, zich verbonden voelen en zinvol werk verrichten. In dit artikel lees je hoe je vrijwilligers aanstuurt en gemotiveerd houdt. Dit artikel maakt deel uit van onze serie over medewerkers motiveren.

Doen vrijwilligers hun werk echt belangeloos?

Maar nu kom ik al op de kern van mijn betoog. Vrijwilligers doen hun werk niet belangeloos. Ze doen hun werk zonder dat daar een financiële vergoeding tegenover staat, maar ook vrijwilligers hebben wel degelijk een belang. Heel simpel: anders deden ze het werk niet.

Daar ligt de bron voor motivatie. Ook vrijwilligers hebben drijfveren en behoeften. Zij kunnen behoefte hebben aan sociale contacten, zingeving, waardering, ontwikkeling, structuur of de mogelijkheid om werkervaring op te doen.

Hoe zorg je dat vrijwilligers gemotiveerd blijven?

Laat ik vooropstellen: behandel vrijwilligers met dezelfde aandacht en hetzelfde respect als medewerkers die een dienstbetrekking bij jouw organisatie hebben. Maak geen onderscheid in de mate waarin je hen serieus neemt. Een paar tips:

• Geef iedere vrijwilliger zinvol werk.
• Zorg dat de taken aansluiten bij de competenties en interesses van de vrijwilliger.
• Wees duidelijk over verwachtingen, afspraken en verantwoordelijkheden.
• Bied hulp en ondersteuning waar dat nodig is.
• Help vrijwilligers bij hun ontwikkeling.
• Geef iedere vrijwilliger persoonlijke aandacht en neem zijn of haar inbreng en ideeën serieus.
• Betrek vrijwilligers bij plannen en ontwikkelingen binnen de organisatie.
• Voorkom dat zij het gevoel krijgen dat zij er slechts een beetje bij hangen.

Juist omdat vrijwilligers gemakkelijk kunnen afhaken, is het belangrijk dat zij weten waar ze aan toe zijn. Lees meer over waarom duidelijkheid motiveert.

Welke behoeften spelen bij vrijwilligers een rol?

Ik merk dat we vrijwilligers vaak te snel idealiseren. Dan zeggen we: ze doen het voor de goede zaak. Punt. Maar zo werkt een mens niet. Ook een vrijwilliger heeft behoeften. En juist daar zit de sleutel tot motivatie.

De meest voorkomende behoefte die ik tegenkom, is gezien worden. Ertoe doen. Het gevoel hebben dat jouw inzet verschil maakt. Wanneer een vrijwilliger het idee krijgt dat hij of zij vooral gaten dichtloopt, haakt iemand innerlijk af. Misschien blijft die persoon nog even komen, maar het vuur is eruit.

Daarnaast speelt de behoefte aan verbinding. Vrijwilligerswerk is voor veel mensen ook sociaal werk. Erbij horen, deel uitmaken van een groep en samen ergens voor staan. Als de sfeer kil of uitsluitend zakelijk wordt, raakt die behoefte ondergesneeuwd.

Ook ontwikkeling is een belangrijke drijfveer. Mensen willen leren, groeien en iets nieuws proberen. Dat hoeft niet groots te zijn. Soms is het al genoeg dat iemand merkt: ik kan hier iets wat ik nog niet kon. Of: ze vertrouwen mij iets toe.

Tot slot is er de behoefte aan zingeving. Vrijwilligers willen voelen waarom dit werk ertoe doet. Wat draagt het bij? Voor wie? Wanneer dat verhaal ontbreekt, wordt vrijwilligerswerk al snel gereduceerd tot klusjes doen.

Wat vraagt het aansturen van vrijwilligers van jouw leiderschap?

Ik vind dat het aansturen van vrijwilligers misschien wel meer van jouw leiderschap vraagt dan het aansturen van betaalde medewerkers. Juist omdat je minder formele middelen hebt.

Ik zie vaak dat leidinggevenden voorzichtig worden. Ze durven minder duidelijk te zijn, minder te begrenzen en minder aan te spreken. Vanuit een begrijpelijke angst: straks zijn we iemand kwijt. Maar daarmee ontstaat een ander probleem: onduidelijkheid. En onduidelijkheid vreet motivatie.

Leiderschap bij vrijwilligers vraagt dat je helder bent en menselijk blijft. Dat je zegt wat je verwacht en ook benoemt wanneer iets niet werkt. Niet vanuit macht, maar vanuit respect. Vrijwilligers voelen feilloos aan of je hen serieus neemt.

Het vraagt ook dat je durft te verbinden. Dat je het gesprek aangaat over wat iemand hier komt halen en brengen. Wat past bij jou? Wat kost je energie? Wat geeft je energie? Dat gesprek voeren is geen luxe. Het is leiderschap.

En misschien wel het belangrijkste: dat je jezelf laat zien. Niet alleen de rol, maar ook de mens. Vrijwilligers haken niet aan bij systemen of schema’s. Ze haken aan bij mensen.

Hoe bied je vrijwilligers passende steun?

Vrijwilligers willen niet betutteld worden, maar moeten wel weten dat zij op jou kunnen terugvallen. Zeker wanneer iemand weinig ervaring heeft, een nieuwe taak uitvoert of met een lastige situatie te maken krijgt, is ondersteuning belangrijk.

Goede steun betekent dat je meedenkt, vertrouwen uitspreekt en beschikbaar bent zonder iedere verantwoordelijkheid over te nemen. Lees meer over hoe je medewerkers en vrijwilligers steunt en ondersteunt.

Hoe ga je om met gedwongen vrijwilligerswerk?

Soms maken vrijwilligersorganisaties gebruik van mensen die een taakstraf of andere verplichte werkzaamheden uitvoeren. Dat zijn in feite onvrijwillige vrijwilligers. Hoe motiveer je hen? Je kunt gerust stellen dat hun motivatie duidelijk anders ligt dan bij mensen die zelf voor het vrijwilligerswerk hebben gekozen.

Het is niet hun eigen keuze geweest om bij jouw organisatie aan de slag te gaan. Toch geldt ook hier hetzelfde: wees duidelijk over jouw verwachtingen, betrek hen er zoveel mogelijk bij en begrijp hun positie. Ook mensen die niet vrijwillig zijn begonnen, kunnen gaandeweg betrokkenheid, voldoening of werkplezier ervaren.

Veelgestelde vragen over het motiveren van vrijwilligers

Bij het aansturen van vrijwilligers komen vaak vragen naar voren over motivatie, verwachtingen en aanspreken. Hieronder beantwoord ik vijf vragen die leidinggevenden en coördinatoren regelmatig stellen.

Waarom is het motiveren van vrijwilligers anders dan het motiveren van medewerkers?

Vrijwilligers ontvangen geen loon en hebben doorgaans geen arbeidsovereenkomst. Hun motivatie komt daarom sterk voort uit behoeften zoals zingeving, verbinding, ontwikkeling en gezien worden. Dat vraagt ander leiderschap, maar zeker niet minder leiderschap.

Wat is de grootste fout die leidinggevenden bij vrijwilligers maken?

Een veelgemaakte fout is dat leidinggevenden te voorzichtig zijn. Ze durven vrijwilligers niet aan te spreken of te begrenzen uit angst iemand kwijt te raken. Juist die onduidelijkheid kan de motivatie ondermijnen.

Hoe houd je vrijwilligers langdurig gemotiveerd?

Wees helder over verwachtingen, sluit aan bij iemands kwaliteiten en voer regelmatig het gesprek over wat iemand energie geeft en kost. Vrijwilligers blijven eerder wanneer zij zich serieus genomen, betrokken en gewaardeerd voelen.

Moet je vrijwilligers hetzelfde behandelen als betaalde medewerkers?

In aandacht, respect en betrokkenheid wel. Juridisch en arbeidsvoorwaardelijk zijn er uiteraard verschillen. Maar onderscheid maken in zeggenschap, waardering of informatievoorziening kan demotiverend werken.

Wat doe je als een vrijwilliger niet goed functioneert?

Dan vraagt dat om een gesprek, niet om vermijding. Benoem concreet wat je ziet, leg uit wat je verwacht en luister naar de kant van de vrijwilliger. Vrijwilligers willen meestal best bijsturen, zolang zij voelen dat het gesprek respectvol en eerlijk wordt gevoerd.